In het jaar 1566 werden de weezen van het Stadsweeshuis in de Ververstraat 1) door den Pater der Cellebroeders overgebracht naar laatstgezegd klooster; hij deed dit om het voor de beeldstormerij te vrijwaren.

Volgenderwijze wordt zulks in de Stadsrekeningen (R.A. van Zuylen t.a.p. blz. 919) vermeld: Is dairnae, Godt betert, binnen dese Stadt opgestaan een groote commotie ende beroerte, alsoe dat alle de Kercken ende Godtshuysen zijn verdestrueert; den Pater van de Cellebrueders dit siende, heeft terstont alle de weeskijnderen binnen synen convente doen comen, wairdoor tselve convent nyet en is gedestrueert. De Bossche weezen bleven sedert dien in dat klooster, omdat het huis in de Ververstraat, zooals in de Stadsrekeningen t.a.p. blz. 918 gezegd wordt, dair nyet beqaaem toe en

De weesjongens en -meisjes waren in dit klooster, dat alleen voor mannen was gebouwd, aanvankelijk niet van elkander gescheiden, doch zoodra lieten niet de geldmiddelen van het Weeshuis toe om voor de jongens en meisjes afzondelijke gebouwen te maken, of het Bestuur van het Weeshuis, dat destijds uit vier provisoren bestond, welke door de Regeering der stad voor vier jaren werden benoemd, besloot om voor de weezen te stichten een nieuw weeshuis, waarin gescheiden zoude zijn het jongens- van het meisjesverblijf; Agnes, dochter van Lucas Colen, die eene voorname Bossche dame was, schonk daartoe 6 Juli 1605 fl. 3000 en de Stedelijke Regeering in 1616 de som van fl. 100. Daarop is omstreeks dat jaar een nieuw Weeshuis aan de Weesstraat gebouwd, dat aldaar tot omstreeks het jaar 1865 gestaan heeft; de jongens waren daarin van de meisjes behoorlijk gescheiden.

Laatstgezegd Weeshuis kwam met twee groote poorten in de Weesstraat uit; boven eene dier poorten, de Westwaarts staande, stond een steen, waarin het stadswapen was uitgehouwen, geflankeerd door twee weesjongens in hun officieel costuum en boven de andere, de Oostwaarts staande, stond ook een steen, waarin het wapen van Brabant was uitgehouwen, geflankeerd door twee weesmeisjes in hare officieele kleedij; deze steenen waren in 1618 boven die beide poorten geplaatst. Door de eerstgemelde

Bij Reglement der Stedelijke Regeering van 6 Aug. 1565 werd bepaald, dat in dit Weeshuis alleen mochten worden opgenomen weezen, geboren uit wettigen echt van ouders, die 10 jaren lang poorters van den Bosch waren geweest, en dat de kinderen van geboren poorters vóór die van eerstbedoelde in het Weeshuis zouden moeten worden opgenomen; de weezen mochten niet jonger dan vijf jaren zijn en moesten des nachts droog kunnen slapen; weezen ouder dan 10 jaren mochten niet worden opgenomen. In 1727 werd door de Regeering der stad deze bepaling in zooverre uitgebreid, dat eveneens de weeskindeien van ouders, die de stad metterwoon hadden verlaten, niet in dit weeshuis mochten worden opgenomen; voorts werd in 1737 door de Stedelijke Regeering ook nog bepaald welke weezen door de Regenten van het Arm- of Geef huis in dat Weeshuis mochten worden geplaatst.

Zoolang als de Regeering der stad in Katholieke handen was, werden in dit Weeshuis de weezen in den Katholieken godsdienst opgebracht, doch zoodra was niet den Bosch aan

De inkomsten van het Stadsweeshuis bestonden in de eerste plaats uit de renten der kapitalen, welke daaraan geschonken of gelegateerd waren. Zoo vermaakte de priester Gillis Michielse, beneficiaat der St. Janskerk, daaraan zijne goederen en wees hij enkele daarvan aan om uit de opbrengst daarvan een weesjongen te laten studeeren, aan welke bepaling nog bij het leven van mr. Johan Hendrik van Heurn de hand werd gehouden, daar hij toch in zijne Beschrijving mededeelt, dat op de Latijnsche school van den Bosch naast hem een weesjongen zat, welke op die beurs het Latijn leerde; ook bepaalde genoemde priester nog, dat uit de opbrengst van eenige zijner goederen aan de weeskinderen, bij het verlaten van het Weeshuis, een uitzet van fl 40 zoude gegeven worden.

De Regeering der Stad schonk aan haar Weeshuis in 1687 de inkomsten van het stedelijk Leprozenhuis, dat voorheen buiten de Hinthamerpoort stond, onder voorwaarde, dat, als er nog lepralijders in den Bosch zouden komen, het Weeshuis die moest onderhouden. Ook schonk zij daaraan in 1711 de inkomsten van de Baar der geloovige zielen in de St. Janskerk, welke inkomsten volgens van Heurn Beschrijving vóór 1629 uitgekeerd werden aan zekere personen, die er een beroep van maakten om bij uitvaarten of jaargetijden naast de baar te staan schreien; de beteekenis, die hij aldaar aan de Baar der geloovige zielen gaf, is evenwel niet juist, zooals men zien kan in J.C.A. Hezenmans de St. Janskerk te 's Bosch p. 166 en 167.

Verder bestonden de inkomsten van het Stadsweeshuis uit het koren, dat het Arm- of Geefhuis daaraan wekelijks moest geven; uit het koren, dat daaraan gegeven moest worden van ieder korenschip, dat in den Bosch gelost werd; uit hetgeen eenige Gilden van hunne inkomsten aan het Weeshuis hadden af te dragen; uit de inkomsten van de weezen zelven en uit hetgeen het Weeshuis van hen erfde; uit de opbrengst der collecten, die de Regenten omstreeks Kerstmis en Paschen

De Regeering van den Bosch bepaalde ook nog, dat het bekleeden der doodkisten en het leveren der daarvoor benoodigde ringen eveneens door haar Weeshuis moest worden gedaan, terwijl zij aan dat gesticht mede het privilegie toekende om de strootjes te verhuren, die voor de sterfhuizen moesten worden geplaatst 6).

De vier bestuurders van dit Weeshuis, die vóór het jaar

Hoewel dit Weeshuis van af deszelfs oprichting steeds eene stedelijke instelling is geweest, is het na 1798 van het stedelijk bestuur losgeraakt en dientengevolge niet, zooals de andere burgerlijke armen instellingen, welke men van oudsher in den Bosch had, gekomen ouder het beheer van het College van Regenten der Godshuizen en Algemeenen Arme van die stad; wel is daartoe omstreeks het jaar 1855 nog eene poging gewaagd, doch die is mislukt. Het Stadsweeshuis is dientengevolge gebleven wat het sedert 1629 feitelijk steeds was geweest, nl. een Protestantsch of, zooals het thans zich zelf noemt, een Gereformeerd burger Weeshuis, behoudens dat het tegelijkertijd van de gemeente 's Hertogenbosch geheel onafhankelijk is geworden, zoodat het nu eene stichting is, die geheel buiten het toezicht of zorg der burgerlijke overheid staat.

Waar precies het gebouw stond, waarin blijkens Schutjes t.a.p. II p. 180 in 1577 het in 1571 door bisschop Metsius gestichte Seminarie werd overgebracht heb ik niet kunnen ontdekken, omdat, als gezegd, de naam van Triniteit oudtijds werd gegeven zoowel aan de Wees- als aan de Triniteitstraat.

Waarschijnlijk stond het aan de Weesstraat, omdat het naast gezegd Weeshuis stond, zooals blijkt uit den navolgenden

Coenraet Christiaen was de eerste met de achternaam Molhuijsen: in Duitsland heette de familie Mollhausen. Coenraet Christiaen is tweemaal getrouwd geweest en kreeg negen kinderen. Ik ben een van zijn nakomelingen. Andere familieleden waren onder anderen burgemeester in Vught, kapper, directeur van de Koninklijke Bibliotheek, schoenmaker, meester van het Bossche kramers- en tingietersgilde en militair. Eén van hen was Leendert Molhuizen.

Leendert Molhuizen werd 1 februari 1807 in 's-Hertogenbosch geboren. Zijn moeder overleed toen hij vier jaar oud was en zijn vader enkele jaren later: in 1819. Leendert was als halfwees in 1817 met zijn broer en een zus in het Gereformeerde Weeshuis terecht gekomen. Hij had het er niet erg naar zijn zin en trachtte het weeshuis meerdere malen te ontvluchten.

Op dinsdag 15 mei 1820 is er een vergadering van de regenten van het weeshuis. Daarin werd meegedeeld dat de woensdag tevoren Leendert Molhuizen weggelopen was. De 'commissaris van Policie' kwam ter vergadering en beloofde de regenten de voortvluchtige op te sporen. Dat lukte. Op 17 februari was Leendert door de politie teruggebracht. Hij werd bij de regenten ontboden en kreeg straf. De twaalfjarige jongen werd in 'het hok' opgesloten en kreeg, tot nader order, om de andere dag water en brood. Eén maand lang moest de jongen in het hok blijven. Op 13 juni kwam hij bij de regenten en beloofde zijn levem te beteren. Tegelijkertijd liet hij de bestuurders weten dat hij het liefst zo spoedig mogelijk in de 'zee- of landdienst' zou gaan. Maar daarvoor was hij nog te jong.

De straf werd verlicht. Leendert mocht uit het hok, maar kreeg 'het hok om het been', zodat hij niet meer weg kon lopen. Zes weken moest hij ermee rondzeulen. Toen oordeelde men dat de straf lang genoeg had geduurd: het blok werd verwijderd. Binnen een week was Leendert weer verdwenen: op maandag 13 juli 1820, 's morgens om half elf was hij opnieuw weggelopen. Leendert kon niet meer worden teruggevonden en in het boek met de namen van de weeskinderen werd bij hem genoteerd: 'Voor de vierde maal uit het weeshuis gelopen'. Leendert zou er nooit meer terugkeren...

Leendert was spoorloos en bleef dat ook. Is hij getrouwd?