Hoofdmenu

Bouwhistorie    
Sasse van Ysselt    
Het Verguld Harnas (Schapenmarkt 28)

In het trottoir zit een putdeksel met de letter "B", die aangeeft dat hieronder Binnendieze stroomt en de Brandweer deze mag gebruiken.
Bron: Kring

'Het Verguld Harnas' (1569)
Schapenmarkt 28

Dit hoekpand is over de Binnendieze gebouwd, aan de buitenzijde van de eerste stadsmuur. Aangezien er geen sprake is van een perceel, maar van een overkluizing van het water, rustte er geen hertogcijns op. Na de ontmanteling is de stadsmuur ter plaatse gesloopt en de Binnendieze overbouwd. Wanneer dit plaatsvond is niet bekend.
In 1518 wordt er melding gemaakt van het huis. In een akte uit 1545 staat een uitvoerige beschrijving: 'een huis dat voorheen was een huis en erf staande in de Zadelstraat bij de Jodenpoort op de brug, gelegen over het water aldaar, met een daarachter staande kamer en dat nu is, een huis met erf en keuken, boven het water staand'. Uit deze omschrijving valt af te leiden dat het pand Achter het Verguld Harnas 2, door Mosmans 'Het Toirken' genoemd, oorspronkelijk tot het hoekpand zal hebben behoord. In het cijnsboek van 1573 wordt melding gemaakt van een perceel waarvan geen voetenmaat gegeven wordt. Hiervoor moet een zekere Wijnand van Heusden 'opt toirnken' betalen. Huizen die boven de Binnendieze zijn gebouwd zijn echter in het algemeen niet belast met een hertogcijns. Mosmans vermoedt dat de naam betrekking heeft op de zuidelijke toren van de Jodenpoort. In dat geval zou de stadspoort belast zijn, wat evenmin gebruikelijk was. Het is ook denkbaar dat 'Het Toirken' verband houdt met het ronde uitgebouwde torentje dat op de hoek van de stadsmuur Achter het Verguld Harnas gestaan heeft.
Bij de haardentelling van 1553 moet de bezitter Anton van Tuyl van het hoekpand voor twee schouwen en één fornuis betalen. In 1569, bij het innen van de 100ste penning is 'het gulden harnas' in het bezit van de koning en wordt het verhuurd aan Thomas Janss de kleermaker.
Aangezien het gebouw in 1924 geheel gesloopt is en op een terugliggende rooilijn is herbouwd, weten we niets van het 16de eeuwse pand. De reconstructie is gebaseerd op bouwtekeningen uit 1924 en oude foto's.
344

Literatuur
 CB 1573 f 73; HT 1553 f 10; M 255; P 1569; vSvY II, 155; vSvY III, 493.

A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 344
 

Het Verguld Harnas
No. 26

Dit huis staat aan den hoek der Schapenmarkt en de straat, genaamd Achter het verguld harnas en wel boven de allereerste vestinggracht van den Bosch, zooals nog gezegd wordt in eene akte van 2 Januari 1545 (Reg. n° 169 f. 132 vso), waarbij Rembout, zoon van Jan, den zoon van Goyart van Lith, als man van Aerntkene, dochter van Goossen, den zoon van Jan den timmerman, dat huis verkoopt aan Anthonis, den zoon van Lenard Neyts genaamd van Tuyl; het wordt daarin toch omschreven als een huis, dat voorheen was een huis en erf, staande in de Zadelstraat bij de Jodenpoort op de brug, gelegen over het water aldaar, met eene daarachter staande kamer en dat nu is, een huis met erf en keuken, boven het water staande op den hoek van de Zadelstraat bij de Schapenmarkt tusschen het huis van Gijsbert Roelofs ex uno en de straat, waardoor men naar het Wild varken gaat ex alio. Genoemde poort, waarover men zie Deel II p. 155, bestond nog in 1544, want in eene Bossche schepenakte van dat jaar wordt melding gemaakt van huizen, staande in de Zadelstraat juxta portam, dictam (voorheen) der Joeden poirt. nu genaamd Onser Vrouwe poirt.
Aan de overzijde van de straat de Schapenmarkt krijgt men na eenige huizen in de richting van de Markt te zijn voorbijgegaan, het huis, geheeten Het Gulden Vlies.
493

De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 493-493