Hoofdmenu

Artikelen    
Links    
Stadsrekeningen    
Verhalen en legenden    
afb. Marcel Ploegmakers

Stadspijpers

Stadspijpers
Door Henny Molhuysen

De door de stadspijpers gedragen brodsies bewaart het Noordbrabants Museum momenteel als onderdeel van het historisch kunstbezit van de gemeente 's-Hertogenbosch.

Vanaf morgen is de Bossche binnenstad enkele dagen gevuld met muziek: dan is het weer Jazz in Duketown. Ook in het verleden was er in Den Bosch natuurlijk muziek op straat, maar wel in een heel andere vorm. De harmonieën maakten regelmatig een muzikale wandeling en een draaiorgel bezocht de verschillende wijken. In het begin van de eeuw gaf het stedelijk muziekkorps concerten en weer eerder was er het muziekkorps van de Schutterij. In de middeleeuwen kenden wij de stadspijpers.
Ib de oudste stadsrekeningen van 's-Hertogenbosch uit 1399 is reeds sprake van stadspijpers die in de grote Mariaprocessie meeliepen. Deze stadspijpers of speellieden beschikten vanzelfsprekend over instrumenten, waarmee zij de nodige indruk wekten bij iedereen die het hoorde. Dat was zeker de bedoeling als zij met de stedelijke schutterij mee ten strijde trokken. Bijvoorbeeld in 1508 toen de Bosschenaren het slot Poederoyen veroverden. Maar tevens trokken de stadspijpers mee als de Rederijkers elders moesten optreden, zoals bij het Landjuweel in 1561. Zij vergezelden tevens belangrijke depudaties van het stadsbestuur.
Geen wonder dus dat zij een rijke kleding bezaten om op die manier de stad te 'promoten'. Van stadswege ontvingen zij een salaris, maar ook de kleding werd geheel door de stad betaald. Kostbare sieraden droegen zij als versiering. Een zilveren brodsie werd op de mouw van de tabbaard gedragen. Een kostbaar stuk zilverwerk, waarvoor de stadspijpers een officiële overeenkomst met het stadsbestuur aangingen om deze in bruikleen te ontvangen. De sieraden waren per stuk twintig gouden guldens waard. In 1530 vervaardigde een ons onbekende meester vier van deze brodsies. Drie namem van stadspijpers uit dat jaar zijn ons bekend: Jan Antonissen, Jan van Eyck Janszoon en Jan Corneliszoon. Een vijfde brodsie maakte de goudsmid Aert van Muers in 1614.
Behalve deze brodsie droegen de stadspijpers nog een ander herkenbaar teken. Op groen fluweel stond als het ware een zilveren rebus: een letter 's', een hart, twee ogen en het woord 'bossche'. Tesamen wormt deze rebus de naam van de stad sHartogenbossch. Deze armbanden zijn eveneens in 1530 vervaardigd.
In 1985, bij het 800-jarig bestaan van de stad, is vanuit de Jeroen Bosch Verkennersband het idee naar voren gekomen de stadspijpers opnieuw leven in te blazen. Dat is ook gebeurd. Uitgerust met twee lansknechttrommen, drie traverso-fluiten en vier Engelse trompetten woonden zij toen menige plechtigheid bij in hun gereconstrueerde historische kledij. Daarna werd het wat stiller, Zij gaven acte de presence bij het bezoek van de Engelse kroonprins en nu willen zij betrokken worden bij optredens van het heropgerichte middeleeuwse schuttersgilde De Oude Schuts. Daardoor zullen we hen vaker in het stadsbeeld terugzien.


Brabants Dagblad donderdag 16 mei 1991
 

1991

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Stadspijpers
Brabants Dagblad donderdag 16 mei 1991 (foto)
2010

Astrid Berkhout

De Stadspijpers van 's-Hertogenbosch bestaan 25 jaar
Bossche Omroep zondag 22 augustus 2010
2010

Bij Stadspijpers gaat het om klank van toen

De Bossche Stadspijpers bouwden in 25 jaar hun repertoire uit tot zo'n 40 stukken. Kleding en instrumentarium zijn inmiddeld helemaal authentiek.
Wim Hagemans | Brabants Dagblad donderdag 2 september 2010
 

1530 Kapittel 27.
Armbanden met zilveren diviesen voor de stads pijpers of muzijkanten.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1530-1531. Deel 1, blz 477
1531 Kapittel 103.
• Van de oude stads pijpers de drie pijpen overgenomen, die zij van den ouden Graaf van Bueren ten geschenke hadden ontvangen.
• Schilderen van stads wapen voor de pijpers om die in de processie te Mechelen, op den feestdag van St. Rombout te koomen.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1531-1532. Deel 1, blz 485-486
1533 Kapittel 105.
• Kromme horens voor stads speellieden aangekocht.
• Franje en zijden op de mouwen van stads speellieden.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1533-1534. Deel 1, blz 505
1535 Kapittel 114.
Sluijerdoek groen lint en zijde franjes voor stads pijpers.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1535-1536. Deel 1, blz 524
1538 Kapittel 118.
• De Graaf van Bueren schenkt stads pijpers of speellieden 4 fluiten die hij verlangde dat de stad 's Hertogenbosch met zilver zou doen beslaan en zijn wapen daarop te doen graveren.
• De goudsmid Jan van Amsterdam wordt dit werk opgedragen en de stad betaald het ter liefde voor den Graaf.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1538-1539. Deel 1, blz 553
1545 Kapittel 30.
De goudsmid Jan van Amsterdam beslaat met zilver, de fluiten, door den graaf van Bueren stads pijpers geschonken.
Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1544-1545. Deel 1, blz 629
 

www.stadspijpers.nl