Hoofdmenu

Afbeeldingen Volkstelling 1822  
Artikelen    
Benaming    
Bossche straatnamen    
Panden    
Postcodes    
Sasse van Ysselt    
Straatindeling    
Verdwenen stadsbeelden    
afb.

Wolvenhoek (Binnenstad Centrum)

De naam Wolvenhoek is ontstaan in de volksmond. In het midden van de 18e eeuw bouwden Adrianus en Wouter van Wolfsbergen hier een pakhuis. Aan deze beide broers heeft de Wolvenhoek haar naam te danken.
Bron: Stegentocht 2
~~~
De Wolvenhoek heeft vroeger anders geheten: met Achter het Wild Varken, Achter het Verguld Harnas en Achter het Stadhuis was de naam Zijle, die iets met waterlozing te maken heeft. Dat kan, want de Diest liep hier zowat overal. De naam van de straat was vroeger ook 'Schapenmerckt'.
Wolven is een middeleeuws woord voor welven. Nu is de in deze buurt veelvuldig stromende Diest bijna overal overwelfd. Zo kan dit woord wolven aanleiding gegeven hebben tot het ontstaan van de straatnaam. Maar een andere verklaring is ook mogelijk. In het huis 'Het Zwijnshoofd' woonde eens een zekere Van Wolfsbergen. Nu noemde men vroeger een straat nog wel eens naar een in die straat woonachtige, meestal min of meer voorname, familie. Dat is in Den Bosch met meerdere straten het geval geweest.
Bron: Straat in Straat uit (1984) 29
~~~
"Baelenspoort". Vroeger de open plaats der herberg "Den Hollantschen Tuyn" in den Wolvenhoek, eigenaar Van Baelen. Komt overeen met den tegenwoordigen monumentalen ingang der huizinge Tilman.
Bron: Mosmans

Huilende wolven
Door Ed Hupkens

De straat Wolvenhoek dankt haar naam aan Adrianus en Wouter van Wolfsbergen, die op de hoek Wolvenhoek en Keizerstraat pakhuizen bezaten. Zelf woonden zij in het pand Het Swijnshooft, gedateerd 1634. Dit grote pand met inrijpoort, is nu onderdeel van het Stadskantoor. In de Franse Tijd (1795-1814) werd het hoekcomplex eigendom van de gemeente. In 1814 wilde men op deze plek een nieuwe gevangenis bouwen, met daarnaast kantoren voor de gehele rechterlijke macht. In de Sint-Joriskapel (hoek Sint-Jorisstraat en Keizerstraat) zou de grote zittingszaal gerealiseerd moeten worden. Dat plan heeft echter geen doorgang gevonden. Rond 1850 verhuisde de Koninklijke Marechaussee van het Keizershof in de Keizerstraat naar het buurpand, op de hoek van de Wolvenhoek. Na verhuizing van de marechaussee naar de Vughterweg in 1910, kwamen de gebouwen leeg te staan en werden tenslotte afgebroken. Er voor in de plaats in 1932 kwam het Belastingkantoor, een indrukwekkend gebouw in Amsterdamse Schoolstijl. Zo'n zestig jaar heeft het huisvesting verleend aan deze rijksdienst. Na verhuizing van de Belastingdienst naar nieuwbouw aan de Kooikersweg, bood het imposante pand enkele jaren onderdak aan Rijkswaterstaat. Het maakt nu onderdeel uit van het Stadskantoor.

De straat Wolvenhoek is ooit 'Zijle' genoemd. Dat heeft te maken met de Binnendieze, die in de middeleeuwen daar ter plekke overal aanwezig was. Een zijl of zile is een afloop van water, of wel een uitwateringssluis. Ook Achter het Wild Varken, Achter het Verguld Harnas en Achter het Stadhuis hebben ooit 'Zijle' geheten.


Stadsblad woensdag 15 december 2010
 

De Wolvenhoek
70

Noten
1. Reg. no. f. 179 vso, volgens hetwelk in 1575 verkocht werd een hoekhuis, staande ad locum, dictum die Scaepmerckt, supra conum ibidem, quo itur ad plateam, dictam die Stoeffstraet.


De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch II (1910) 70-70
 

Het stadsbeeld gaat veranderen aan de Wolvenhoek
Door Henny Molhuysen

Ruim twee eeuwen geleden bezaten de gebroeders Wolfsbergen aan de straat pakhuizen, waardoor de straatnaam Wolvenhoek ontstond. Maar in de Franse Tijd is het hoekcomplex Wolvenhoek-Keizerstraat eigendom geworden van de gemeente. In 1814 wilde men op deze hoek de nieuwe gevangenis bouwen met daarnaast kantoren voor het gehele rechterlijke apparaat. In de Sint-Joriskapel (Sint-Jorisstraat) zou de grote zittingszaal gerealiseerd moeten worden. Maar dat plan is niet doorgegaan.
Na de Franse Tijd werd in 1818 de Koninklijke Marechaussee opgericht. In Den Bosch werd zij ondergebracht in het Keizershof in de Keizerstraat. De gemeente bleef eigenaar en verhuurde het pand. In het midden van de 19e eeuw verhuisde de Marechaussee naar het buurpand, op de hoek van de Wolvenhoek. De gemeente brak enkele jaren later het Keizershof af: 'de Gemeenteraad van Den Bosch)...) had al even weinig gevoel voor kunst als de architecten, alias metselaarsbazen, besloot dat gebouw te sloopen om er eene oefenschool voor in de plaats te bouwen'.
Het hoekpand waarin vanaf de Marechaussee was ondergebracht, vormde volgens de officiële omschrijving 'Gebouwen tot kazernering der marechaussee en tot stalling der paarden'. Later kwam er ook een aparte smederij bij. Toch was de ruimte te gering om huisvesting te bieden aan de brigade. Omstreeks de eeuwwisseling werd er naar een geschikt bouwterrein werd er naar een geschikt bouwterrein gezocht voor nieuwbouw. Dat werd in 1910 gevonden en in het decennium daarna verhuisde de marechaussee naar de Vughterweg. De gebouwen aan de Wolvenhoek kwamen leeg te staan en werden tenslotte afgebroken.

Belastingkantoor

Ervoor in de plaats kwam in 1932 het Belastingkantoor, een imposant gebouw dat hier zo'n zestig jaar huisvesting bood aan deze rijksdienst. Na de verhuizing van de Belastingdienst naar nieuwbouw op De Vliert, kwam een andere rijksinstelling de kantoren bevolken: Rijkswaterstaat. Deze is thans nog steeds gehuisvest in dit gebouw; deze situatie zal nog ruim een jaar duren. Want er komt een nieuwe eigenaar: de gemeente. Deze week zal de gemeenteraad waarschijnlijk besluiten tot aankoop van het gebouw voor drieëneenhalf miljoen gulden. Over anderhalf jaar uiterlijk wil men op deze plek een uitbreiding van het Stadskantoor realiseren. Volgens het 'Masterplan' is deze vergroting van het kantooroppervlak noodzakelijk. Maar een markant gebouw dat driekwart van de eeuw het stadsbeeld heeft bepaald, zal verdwijnen.
Naast het belastingkantoor stond eens een school, een ULO-school. In de tweede helft van de negentiende eeuw ging het Bossche onderwijs in kwaliteit vooruit door de komst van religieuzen naar de stad, die in het onderwijs werkzaam waren. Ondermeer de Fraters van Tilburg hadden een aantal lagere scholen en ULO-scholen ('Uitgebreid Lager Onderwijs') onder hun hoede. Deze ULO's dienden - naast de avondscholen - om de minder kapitaalkrachtige leerlingen ook na de lagere school onderwijs te kunnen laten volgen. Al deze scholen bevonden zich in de binnenstad. In 1932 vestigde zich de Sint-Agelus ULO aan de Wolvenhoek in een voormalige openbare stadsschool. Een kwart eeuw zou deze instelling hier gevestigd zijn. In 1956, toen frater Bellarminus er directeur was verhuisde de school naar De Muntel, naar een nieuw, modern schoolgebouw aan de Pelssingel en veranderde daar later haar naam onder invloed van de Mammoetwet in Angelus-MAVO. Ook dit gebouw is na veertig jaar al gesloopt.
Blijft deze sloopwoede doorgaan? Het is de vraag wat er met het oude belastingkantoor gaat gebeuren. Geeft men de voorkeur aan sloop en nieuwbouw of is men inventief genoeg om het bestaande gebouw een nieuwe, moderne invulling te geven?


Brabants Dagblad dinsdag 14 juli 1998
 

1975

Redactie

Parkeergarage 'de Kuil' oktober gereed
Brabants Dagblad maandag 28 juli 1975 (foto)
1975

Redactie

Voorstel aan gemeenteraad. Reconstructie straten rond parkeergarage
Brabants Dagblad dinsdag 18 maart 1975 (foto)
1975

Redactie

Reconstructie Wolvenhoek
Brabants Dagblad vrijdag 11 april 1975
1975

Redactie

Den Bosch op z'n smalst?
Brabants Dagblad donderdag 9 oktober 1975 (foto)
1975

Redactie

Parkeren im Bossche binnenstad wordt veel duurder. Parkeergarage 7 november open
Brabants Dagblad 23 oktober 1975 (foto)
1975

Redactie

Eerste parkeergarage gereed
Het Gewest donderdag 6 november 1975 (tekening)
1998

Henny Molhuysen

Verdwenen stadsbeelden : Het stadsbeeld gaat veranderen aan de Wolvenhoek
Brabants dagblad dinsdag 14 juli 1998 (foto)
 

1??? ZijleDe voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch
1830 De Wolven HoekKaart J. B. Drossaers ca 1830
1890 WolvenhoekKaart Jos van Hagens ca 1890
1901 WolvenhoekAdresboek 's-Hertogenbosch 1901
1909 WolvenhoekHuisnummeromnummering 1909
1910 WolvenhoekStraatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911
1928 WolvenhoekAdresboek voor 's-Hertogenbosch 1928
 

ca 1930
     

Panden
Wolvenhoek ?
  "De groote Ooievaar". (Naninck, in kinderwagens)
Bron: Mosmans geen (Wolvenhoek of Wilt Varken)

Klein Lombartje
Wolvenhoek 2   rijksmonument
  Voorgevels panden 2, 4, 6 en 10. Rechts gedeelte van het Belastingkantoor.
Bron: Stadsarchief (0062264)

 
1865(Wolvenhoek A 427): B.C.J. Mosselmans (predikant der Nederduitsche Hervormde gemeente)
1880(Wolvenhoek A 427)
1908(Wolvenhoek A 439): Kantoor der firma Victor A. van Rijckevorsel en Tilman kassiers
1910Kantoor der registr. g. a. en domeinen
1943IJkkantoor

  lees verder

Wolvenhoek 4   rijksmonument
  "Den Hollantschen Tuyn".
Zuidelijk van den ingang, die Balenspoort heette. Oudtijds herberg. (Tilman, woonhuis)
Bron: Mosmans geen (Wolvenhoek of Wilt Varken)

 
1875(Wolvenhoek A 426): H. Welsinck (luit-kolonel militie commissaris)
1880(Wolvenhoek A 426)
1881(Wolvenhoek A 438): F.J.M. Tilman (partikulier)
1908(Wolvenhoek A 438): G.J.M. Tilman (kassier)
1910G.J.M. Tilman (kassier)
1928Bureaux Rijkswaterstraat
1943Rijkswaterstaat

  lees verder

Wolvenhoek 6
  "In de witte Fortuin".
"Van Balenspoort".
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - II, blz 86
~~~
Huis met bakstenen lijstgevel XIXB, met natuurstenen banden en blokken. Kap, balklagen en interieur XIXB. Fraai trappenhuis op binnenplaats XIXB.
Gebouw van eenvoudige doch harmonische architectuur en van oudheidkundige waarde.
Bron: Ontwerp -aanvullende - monumentenlijst voor de gemeente 's-Hertogenbosch 1977

 
1865(Wolvenhoek A 425): Rijckevorsel Tilman (firma V A v.) handelshuis - wed. T.J. Tilman (grondeigenaresse)
1875(Wolvenhoek A 425): Rijckevorsel Tilman (firma V A van) kassiers - C.J.M. Tilman (partikulier) - wed. J.T. Tilman (grondeigenares)
1881(Wolvenhoek A 425): firma V.A. van Rijckevorsel en Tilman (kassiers)
1880(Wolvenhoek A 425)
1908(Wolvenhoek A 437): G.J.P. Daniëls (arts)
1910G.J.P. Daniëls (arts)
1928mr. F.A.J.M. van der Kun
1943fa. N.J. Richelle (Electro-Techn. Bureaux)

Wolvenhoek 8
  "Het Fortuyn". (Italie)
Bron: Mosmans geen

 
1880(Wolvenhoek A 424)
1908(Wolvenhoek A 436): Arthur Italie (firma Gebr. Italie) grossier gem. schoenw.
1910Arthur Italie (firma Gebr. Italie) grossier gem. schoenw.
1928F. Hoevenaars
1991mevr. Stolzenbach (café 't Wolvennest)

  lees verder

Wolvenhoek 10
  "Het Swijnshooft" anno 1634. (Rouppe v.d. Voort)
Bron: Mosmans geen
~~~
"De van Balenspoort of de Hollandsche tuin".
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - II, blz 85

 
1880(Wolvenhoek A 424)
1881(Wolvenhoek A 435): J.N. Houba (leeraar aan de rijks kweekschool)
1908(Wolvenhoek A 435): A. Rouppe van der Voort (fabrikant)
1910A. Rouppe van der Voort (fabrikant)
1943N.V. Chem. en pharm. fabriek en groothandel in ziekenverplegingsartikelen dr. Lamer en Indemans

Wolvenhoek 12
  Parkeergarage

  lees verder

Wolvenhoek 12
  Het huis genummerd 12.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - II, blz 70

 
1865(Wolvenhoek A 423): mr. C.J. van Heusden (L.r. E.k. president van het provinc. geregtshof van Noordbrabant)
1880(Wolvenhoek A 423)
1908(Wolvenhoek A 434): wed. N.J. Rouppe van der Voort (particuliere)
1910wed. Rouppe van der Voort (particuliere)
1943N.V. Chem. en pharm. fabriek en groothandel in ziekenverplegingsartikelen dr. Lamer en Indemans
1961(Vervallen)

  lees verder

Wolvenhoek 14
 
1865(Wolvenhoek A 422): mevrouw wed. Diepen (grondeigenaren)
1875(Wolvenhoek A 422): mevr. wed. J. Diepen (grondeigenares)
1880(Wolvenhoek A 422)
1881(Wolvenhoek A 433): wed. J. Diepen (partikuliere)
1908(Wolvenhoek A 433): J.W. Hommes (1e leeraar a/d gem. amb. school)
1910J.W. Hommes (1e leeraar a/d gem. amb. school)
1928M.H. Reijner
1943J.J. Alessie (opperman) - A. Coret (kantoorbediende) - C.W. Coret (timmerman) - wed. W.A. Coret-van de Berg
????(Vervallen)

Wolvenhoek 16
 
????(Vervallen)

 
 Wolvenhoek 16
 
1875(Wolvenhoek A 421): mr. J.W. baron d' Aulnis de Bourouill (advocaat)
1880(Wolvenhoek A 421)
1908(Wolvenhoek A 432): mr. G.M.J. Kolfschoten (advocaat en procureur)
1910mr. G.M.J. Kolfschoten (advocaat en procureur)
1928G. Einhaus - G.H. Schute

 Wolvenhoek A 432a
 
1875(Achter het Wild Varken A 432a): G.W. Bouman (muziekonderwijzer)

Wolvenhoek 18
 
1865(Wolvenhoek A 420): J. van Beekveld (winkelier en tapper)
1875(Wolvenhoek A 420): J. van Beekveld (tapper)
1880(Wolvenhoek A 420)
1881(Wolvenhoek A 431): J. van Beekveld (tapper)
1908(Wolvenhoek A 431)
1910F.H. Fakkers (caféhouder)
1928H.J. Majoor
1943H.J. Majoor (café's restaurants, hotels)
????(Vervallen)

Waterstraat

Keizerstraat
Wolvenhoek 13
 
1908(Wolvenhoek G ongen.)
1910Stallen

Wolvenhoek 11-3
 
 Wolvenhoek 11
 
1908(Wolvenhoek G 226): C. Croes (brigadier der maréchaussée) - L. Lambregts (brigadier der maréchaussée) - P. Letschert (brigadier der maréchaussée) - Maréchaussée-kazerne - C.M. Meijll (brigadier der maréchaussée) - P. Meulbroek (wachtm.-brigade-comm. maréchaussée)
1910Maréchaussée-kazerne - C.M. Meijl (brigadier der maréchaussée) - P. Meulbroek (wachtm.-brigade-comm. maréchaussée) - P. Nieuweboer (brigadier der maréchaussée) - J.F. Rijckaert (brigadier der maréchaussée) - A. v. Wijnen (brigadier der maréchaussée)

 Wolvenhoek 9
  "Het Swijnshooft" anno 1634. (Rouppe v.d. Voort)
Bron: Mosmans (geen)
~~~
Zwijnshoofd.
Groot pand met een inrijpoort in de zeventiende eeuw als zodanig vermeld. Thans onderdeel van het stadskantoor.
Bron: Bossche Pracht. Deel 12 - 2003, blz 295

 
1881(Keizerstraat G 227): A. Kurvers (concierge aan 's rijks kweeksch.)
1908(Wolvenhoek G 227): M.E. Hilkens (hoofd openbare meisjesschool) - School voor betalende meisjes
1910School voor betalende meisjes

 Wolvenhoek 7   rijksmonument
 
 
1908(Wolvenhoek G 227a)
1910M.E. Hilkens (hoofd openbare meisjesschool) - School voor betalende meisjes
1928dr. J.H.F. Deckers
1943Administratie der Belastingen
1948Rijkskantorengebouw (Belastingen, Registratie en Kadaster)

  lees verder

 Wolvenhoek 3
 
1881(Wolvenhoek G 228): C. Peeters (opzichter der gemeentewerken)
1908(Wolvenhoek G 228): Bureau der gemeente-waterleiding - J.L. Roborgh (opzichter waterleiding) - wed. H.J.N. Roborgh
1910Bureau der gemeente-waterleiding - J.L. Roborgh (opzichter waterleiding)
1928A.H.J. Govers
1943A.H.J. Govers - P.P.A. Govers (kantoorbediende)

  lees verder

Wolvenhoek 1
 
1908(Wolvenhoek G 229): J.F.M. van Grinsven (handelsreiziger)
1910L. v. Mackelenberg-Pauli
1928D. Glaudemans

Wolvenhoek 1
  Stadskantoor.

  lees verder

Achter het Wild Varken

Wolvenhoek G 241
 
1865(Wolvenhoek G 241): W. Ling L.B. (opperwachtmeester diensdoende kwartiermeester bij divisie marechaussee)

Wolvenhoek G 242
 
1865(Wolvenhoek G 242): J.C. Roelofs (hoofdonderwijzer aan de school voor kosteloos lager onderwijs)

Wolvenhoek G 244
 
1865(Wolvenhoek G 244): P.H. van den Dungen (mr. schoenmaker)

Wolvenhoek G 245
 
1865(Wolvenhoek G 245): G.H.J. Deckers (procureur bij het provinciaal geregtshof en arondissements regtbank)
1875(Wolvenhoek G 245): Iz.J. Montage (in effecten)

Wolvenhoek G 246
 
1865(Wolvenhoek G 246): P.F.C. van Dijk (koopman in lakens)
1875(Wolvenhoek G 246): J.M. Sistermans (leeraar aan 's rijks H.B. school)

Wolvenhoek G 247
 
1865(Wolvenhoek G 247): P.F. van Beugen (opperbrandmeester)
1875(Wolvenhoek G 247): P.F. van Beugen (opperbrandmeester)

Wolvenhoek G 248
 
1865(Wolvenhoek G 248): A. Kuijpers (opnemer der graanprijzen)
1875(Wolvenhoek G 248): A. Kuijpers (opnemer der graanprijzen)

Wolvenhoek G 249
 
1865(Wolvenhoek G 249): J.B. Suijs (opperbrandmeester)
1875(Wolvenhoek G 249): A.A.C.W. van Moll (1e luitenant tweede bataillon)

Wolvenhoek G 250
 
1865(Wolvenhoek G 250): J.C. Leeuwe (gepensioneerd commies ter provinciale griffie van Noordbrabant) - L.C. van de Ven (hoofdagent der Zutphensche brandverzekering maatschappij) - wed. van de Ven

Wolvenhoek G 252
 
1865(Wolvenhoek G 252): C. Guijeaux (mr. kleedermak. en winkel.)

Wolvenhoek G 253
 
1865(Wolvenhoek G 253): C. Heuskens (mr. schoenmaker)

Wolvenhoek G 342a
 
1865(Wolvenhoek G 342a): C. Peeters (opzigter der gemeentewerken)


  5211 HH  1..7
  5211 HH  2..14  

  1906 : 1442..1457 (Mosmans: Zuid)
  1909 : rechts 1..13, links 2..18

 Volkstelling 1822
 No 27 Wijk E (komend van Achter het Stadhuis)
 Wolvenhoek
448 5  Densen, Godefridus van  Timmerman 47  Rooms  Den Bosch
449 10  Breink, Dorus  Hovenier 38  Rooms  Den Bosch
450 -  -  - -  -  -
451 -  -  - -  -  -
452 11  Itz, Jan Pieter  Meter en nachtwaker 62  Gereformeerd  Solms
453 6  Hegel, Johan Piet  Lijkbidder 62  Gereformeerd  Selters
454 8  Wielen, Adrianus van der  Kroeghouder 62  Rooms  Drunen
455 7  Diepen, Johannes  Koopman 51  Rooms  Bergen op Zoom
456 -  -  - -  -  -
457 7  Teurlings, Hendrikus  Fabrikant 43  Rooms  Den Bosch
458 5  Mani, Adrianus  Opzichter 40  Rooms  Tilburg
459 5  Kours, Jan  Verwer 54  Rooms  Hanover
460 9  Vermeulen, Petrus J.  Koopman 32  Rooms  Den Bosch
 Achter het Wildvarken