|
Luybenstraat
Door Henny Molhuysen
Er zijn burgemeesters geweest in 's-Hertogenbosch die géén straatnaam hebben gekregen in hun gemeente. Er is één burgemeester, naar wie twee straatnamen genoemd zijn: mr. A.F.X. Luyben.
Aloysius Franciscus Xaverius Luyben werd in 's-Hertogenbosch geboren op 26 januari 1818 als zoon van de Bossche advocaat en raadsheer aan het gerechtshof J.L.A. Luyben. Evenals bij zijn vader zou de rechterlijke macht ook zijn belangstelling krijgen. Luyben overleed, op 84-jarigen leeftijd, op 9 juni 1902 in zijn geboortestad.
Aloysius Luyben studeerde rechten in Leiden, waar hij op 9 oktober 1843 doctor werd. In september 1843 werd hij benoemd tot kantonrechter-plaatsvervanger in Den Bosch; dertig jaar later, in 1873, werd hij kantonrechter. Eerder al, vanaf 1859, was hij lid van de Tweede Kamer. Een half jaar is hij zelfs minister geweest: op 4 januari 1868 werd hij door koning Willem III tot minister van de R.K. Eeredienst benoemd, welke functie hij tot 4 juni van dat jaar behield.
Van november 1874 tot en met juni 1880 was hij burgemeester van 's-Hertogenbosch. Kennelijk trok de rechterlijke macht hem toch meer, want na 1880 werd hij rechter bij de arrondissements-rechtbank en drie jaar later zou hij - evenals zijn vader was - raadsheer aan het gerechtshof worden. Deze laatste functie zou hij tien jaar bekleden; hij was toen 75 jaar en ging met pensioen.
Mr. Luyben werd burgemeester, juist toen de Vestingwet door de Kamer was aangenomen. De stad kon zich nu buiten de oorspronkelijke vestingmuren uitbreiden. De ambtsperiode wordt bovendien gekarakteriseerd door de pogingen die ondernomen werden om 's-Hertogenbosch te bevrijden van de jaarlijkse wateroverlast die steeds weer de gehele omgeving onder water deed zetten. Ook werd tijdens zijn bewind het laatste houten huis in de Bossche binnenstad afgebroken.
Op 11 juni 1880 is de burgemeester niet aanwezig bij de gemeenteraadsvergadering. De 21e van die maand schrijft hij een brief aan de raad, waarin hij melding maakt van zijn benoeming tot rechter en de gemeenteraad zijn afscheidsgroet brengt. De brief wordt 'voor kennisgeving' aangenomen en de fungerend voorzitter - F.J. Pompe als oudste wethouder - wijdt er zelfs enkele zinnen aan.
Op 9 juni 1902 overlijdt mr. Luyben. Hij wordt in Orthen ten grave gedragen. Slippendragers zijn de kinderen uit het R.K. Weeshuis, waarvan Luyben regent was. Tevens was hij bestuurslid van de zogenaamde Beurzenstichting. Diverse eretekenen heeft hij tijdens zijn leven gekregen. Commandeur in de Orde van de H. Stoel, ridder van de Eikenkroon en van de Nederlandse Leeuw. Bij zijn overlijden waren zijn vrouw en zijn kinderen (waaronder een dochter op 16-jarige leeftijd) hem al voorgegaan.
Op 27 januari 1897 (dus nog tijdens zijn leven) noemde de gemeenteraad in het nieuwe stadsdeel Het Zand een straat naar de oud-burgemeester. Op 19 augustus 1909 besloot de raad de kleine straat in het verlengde van de Luybenstraat eveneens naar de voormalige burgemeester te noemen. Daarom heeft 's-Hertogenbosch momenteel een Luybenstraat en een Verlengde Luybenstraat.
Brabants Dagblad donderdag 12 december 1985
|