Hoofdmenu

Artikelen    
Benaming    
Bossche straatnamen I    
Bossche straatnamen II    
Panden    
Postcodes    
Straat en naam    
Straatindeling    
Volkstelling 1822    
afb. Max de Winter, 17 november 2009

Sint Jacobstraat (Binnenstad Oost)

Sint Jacobstraat vanuit de Hinthamerstraat.
De toen zo belangrijke, uit het noorden en oosten komende bedevaartsweg naar Sint Jacob in Compostella liep door de Sint Jacobstraat. Deze straat heeft ook nog twee gasthuisjes gekend: het Herpens gasthuis, in 1449 opgericht voor acht vrouwen (anderen spreken van vier) door Roelof van Herpen. Het andere gasthuisje werd in 1607 door Catharina Katers gesticht voor vier oude vrouwen. De gevelsteen is nog altijd aanwezig in de voorgevel van huis nummer 31-32.
Bron: Straat in Straat uit (1984) 61

Straat der pelgrims
Door Ed Hupkens

De St.-Jacobstraat dankt haar naam aan de in 1430 gestichte St.-Jacobskapel. De kapel was gebouwd ten behoeve van de bedevaartgangers, die op weg waren naar de St.-Jacobskerk in Santiago de Compostella in Noord-Spanje. Omstreeks diezelfde tijd werd bij de kapel een hospitium opgericht, waar de wandelende pelgrims konden overnachten. In de loop van de eeuwen moeten er heel wat bedevaartgangers door de St.-Jacobstraat getrokken zijn. Die liep trouwens vroeger veel verder door dan nu. Kapel en hospitium stonden aan de tegenwoordige Bethaniestraat. De kapel werd in 1569 parochiekerk, in 1584 werd zij verbouwd. De bijbehorende klokkentoren werd in 1632 gedeeltelijk en in 1752 geheel gesloopt. In 1629 heeft de kerk korte tijd dienst gedaan voor de Hervormde Gemeente. In 1689 werd ze een ruiterstal, in 1752 een arsenaal. In 1744 werd er een kazerne naast gebouwd voor bijna 1000 man infanterie. Na het vertrek van de soldaten in 1914, werd het in 1924 door Oscar Leeuw omgebouwd tot museum. Het Noordbrabants Museum heeft er tot 1987 gezeten. Na een langdurige en grondige restauratie aan in- en exterieur, biedt de Oude Jacobskerk sinds januari 2007 hernieuwd onderdak aan de Afdeling BAM (Bouwhistorie, Archeologie en Monumenten).

De St.-Jacobstraat heeft twee gasthuisjes gekend. Het Herpensgasthuis, in 1449 door Roelof van Herpen gesticht voor acht oude vrouwen. Het andere is het Katersgasthuisje, dat in 1607 door Catharina Katers werd opgericht voor vier oude vrouwen. De gevelsteen ervan bevindt zich nog altijd in de voorgevel van het huis op nummer 31-32.


Stadsblad woensdag 19 maart 2008
 

Voorname straat
Door Ed Hupkens

De St.-Jacobstraat is een oude straat. De straatnaam St. Iacobstraet komt al in 1645 voor op de kaart van Covens en Mortier. Ooit behoorde zij tot de meer aanzienlijke straten van 's-Hertogenbosch. Dat had te maken met de veemarkten en de St.-Jansmarkt, die toentertijd op het nabijgelegen St.-Jacobskerkhof werden gehouden. De St.-Jansmarkt was een jaarmarkt, ontstaan in de 14e eeuw. Kooplieden konden er hun waar slijten, daarnaast kwamen er artiesten, kwakzalvers en lieden van lichte zeden op af. De markt zorgde voor veel vertier en was een publiekstrekker. Rond 1700 raakte de St.-Jansmarkt in verval, in de 19e eeuw verdween ze geruisloos van de stedelijke kalender.

De huidige St.-Jansdag is de herleving van de St.-Jansmarkt. Die werd gehouden op 24 juni, de feestdag van St.-Jan de Doper, waarnaar de jaarmarkt was vernoemd. De St.-Jansdag wordt nu gehouden op de zaterdag, die het dichtst bij 24 juni ligt. Amateurverenigingen worden dan in de gelegenheid gesteld zich aan het publiek te presenteren.

Aan het eind van de St.-Jacobstraat begint tegenwoordig de Bethaniestraat. Vroeger bevond zich hier het rondom de Oude Jacobskerk liggende St.-Jacobskerkhof. Daaraan lag het Baselaarsklooster, waaraan de Baselaarsstraat herinnert. In 1636 en 1637 werd het kerkhof geruimd, en ontstond er een groot plein. Op het St.-Jacobskerkhof stond ook het Bethaniëklooster, waarvan de ruïne nog in het begin van de 20ste eeuw te zien was. Fundamenten ervan zijn in 1979 opgegraven ter hoogte van het pand Bethaniestraat 35. Een gedeelte van de kloosterfundering bevindt zich nog onder dit woonhuis.


Stadsblad woensdag 26 maart 2008
 

St.-Jacobsstraat
Door Henny Molhuysen

Jacobus de Meerdere was een van de twaalf apostelen. Na de dood van Christus verkondigde hij het evangelie. In 44 werd hij gevangen genomen en onthoofd. Zijn gebeente werd naar Spanje overgebracht en sedert de negende eeuw in Santiago de Compostela vereerd.
Santiago de Compostela was een van de drie beroemdste bedevaartplaatsen van de middeleeuwen. In zijn „Vita nuova” beschreef Dante de bedevaartgangers als volgt: de palmieri (palmdragers), zij die naar het Heilig Land trokken en op de thuisreis palmentakken meebrachten; de „romei” (Romegangers) die de graven van Petrus en Paulus bezochten en de „peregrini” ten slotte, de pelgrims die het graf van St.-Jacobus de Meerdere bezochten. Van deze laatste omschrijving komt ook ons woord pelgrim.
Vanaf de twaalde eeuw trok men massaal naar Santiago. Voordien was het enkel voor de zeer rijken mogelijk de verre reis te maken. Als dank voor een genezing, hopend op voorspraak van de apostel bij een bepaalde kwestie, in tijden van gevaar.
Vanuit 's-Hertogenbosch werd er eveneens naar Santiago getrokken. Bij de archeologisch onderzoek werd vijf jaar geleden in de Uilenburg een St.-Jacobsschelp gevonden, doorboord met enkele gaatjes. Deze schelp - die als bewijs mee naar huis werd genomen - was met een draad aan de pelgrimshoed bevestigd: iedereen kon de drager ervan daardoor herkennen.
Op de lange tocht naar West-Spanje trok de pelgrim via bekende routes. In kloosters en hospitalen kon men onderdak krijgen om de volgende dag de reis te vervolgen. Een reis die weken kon duren.
's-Hertogenbosch kende eveneens een hospitaal en een kapel voor de reizigers naar Santiago. Paus Martinus V gaf de broederschap van St.-Jacob in onze stad op 1 november 1430 toestemming voor de oprichting ervan. De nacht kon er worden doorgebracht, zieken konden er aansterken alvorens de reis te vervolgen. Bij de verdeling van de stad in 1569 in vier parochies, werd ook deze St.-Jacobskapel bestemd om uit te groeien tot een parochiekerk. In 1584 zou de kerk daartoe worden vergroot.
Na 1629 kreeg de St.-Jacobskerk een andere functie: ruiterstal, arsenaal, kazerne en sinds 1925 museum. Nu het Noordbrabants Museum het gebouw - waarvan de toren in de 18e eeuw is verdwenen - gaat verlaten zal er een nieuwe bestemming voor gevonden moeten worden. Heeft iemend suggesties?
De oude Sint Jacobskerk heeft deze naam niet meer, er is een nieuwe kerk gekomen zo'n zeventig jaar geleden. De naam St.-Jacobskerk is verdwenen bij de aanleg van de Bethaniëstraat. Ons resteert enkel nog de St.-Jacobsstraat gelegen tussen de oude Hinthamerstraat en de plek waar eertijds in de 15e eeuw de aan St.-Jacob gewijde kapel en hospitaal door Bosschenaren werden gebouwd. Ook is er nog een St.-Jacobshof.


Brabants Dagblad donderdag 30 oktober 1986
 

1986

Henny Molhuysen

Straat en naam : St.-Jacobsstraat
Brabants Dagblad donderdag 30 oktober 1986 (foto)
 

1645 St. IacobstraetKaart L. Covens en C. Mortier ca 1645
1830 St Jacobs StraatKaart J. B. Drossaers ca 1830
1866 St JacobstraatKaart J. Kuijper ca 1866
1890 St JacobstraatKaart Jos van Hagens ca 1890
1901 St Jacob StrAdresboek 's-Hertogenbosch 1901
1909 Sint-JacobstraatHuisnummeromnummering 1909
1910 Sint-JacobstraatStraatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911
1928 St. JacobstraatAdresboek voor 's-Hertogenbosch 1928
2008 Sint JacobstraatStratennamenlijst gemeente 's-Hertogenbosch
 

Panden
Hinthamerstraat
Sint Jacobstraat ?
  In de St. Jacobsstraat worden de volgende huizen vermeld: "De Ransel", "De Jager", "De Lelie", "De zwarte Ruijter", "De drie steenen Kamers", "'t Keukelbosch" en "Den Bock".
Bron: Mosmans 493 (Hinthamereind)

Sint Jacobstraat 2
 
1865(St. Jacobstraat E 136): W. van Duijnen (bleeker)
1908(Sint Jacobstraat E 136): P.Th. Brands (koperslager)
1910P.Th. Brands (koperslager)
1928mej. A.H.M. Brans - A.H. van Coenen
1943A.H.V. Coenen (tegellegger)

Sint Jacobstraat 4
 
1908(Sint-Jacobstraat E ongen.)

Sint Jacobstraat 6
 
1908(Sint-Jacobstraat E ongen.)

Sint Jacobstraat 8
 
1865(St. Jacobstraat E 135): J.P. Spuls (meubelmaker)
1908(Sint-Jacobstraat E 135): J.M. van den Berg (portier krankz.) - Maurits Rijs (reiziger)
1910J.M. van den Berg (portier krankz.)
1928G. Lambooij - H.C.M. van Vliet - wed. H. van Vliet
1943P.H. Denis (schilder)

Sint Jacobstraat 8a-b
Sint Jacobstraat 10
 
1865(St. Jacobkerkhof E 134): H. van Rooij (warmoezenier)
1875(St. Jacobkerkhof E 134): H. van Rooij (warmoezenier)
1881(St. Jacobsstraat E 134): H. van Rooij (warmoezenier)
1908(Sint-Jacobstraat E 134): E. Straatman (timmerwinkel)
1910E. Straatman (timmerwinkel)

Sint Jacobstraat 12-14
  Twee kleine huisjes met eenvoudige lijstgevels. Bij restauratie samengevoegd tot een pand.
Bron: Ontwerp -aanvullende - monumentenlijst voor de gemeente 's-Hertogenbosch 1977

 
 Sint Jacobstraat 12
 
1908(Sint-Jacobstraat E 133): H. Leenheers (sigarenmaker)
1910H. Leenheers (sigarenmaker)
1928J.A. van Maldegem

 Sint Jacobstraat 14
 
1908(Sint-Jacobstraat E 132): A.J. Couwenberg (lantaarnopsteker)
1910A.J. Couwenberg (lantaarnopsteker)
1928L. Beckers
1943C. Bertrums (koopman)

Sint Jacobstraat 16
 
1875(St. Jacobskerkhof E 131): H. van Tiel (warmoezenier)
1908(Sint-Jacobstraat E 131): F. van Lee (winkelbediende) - N. Timmers (bakker militaire bakkerij)
1910F. van Lee (winkelbediende) - N. Timmers (bakker militaire bakkerij)
1928wed. F. van Lee - P.L.Th. van den Merkhof - Th. van de Vliert

Bethaniestraat

Bethaniestraat
Sint Jacobstraat 37
 
1865(St. Jacobs kerkhof E 155): P. van Gerve (winkelier in brood en spek)
1875(St. Jacobskerkhof E 155): J. Jacobs (winkelier in kruideniersw.)
1881(St. Jacobskerkhof E 155): G. Scippers (spekslager)
1908(Sint-Jacobstraat E 155): J. Deenen (letterzetter) - J. van Erp (tapper) - A. de Zwart (kleermaker)
1910J. van Erp (tapper)

Sint Jacobstraat 35
 
1908(Sint-Jacobstraat E 155)
1910J. Deenen (letterzetter) - A. de Zwart (burger- en militair kleermaker)
1928M.J. Deenen - H. Delmee
1943C.A. Brouwers

Sint Jacobstraat E 154a
 
1908(Sint-Jacobstraat E 154a): K. Coenen (sigarensorteerder) - J. Runstraat (schoenmaker)

Sint Jacobstraat 33
  Kantoor en pakhuizen van de firma F.B. Suijs in de Sint Jacobstraat E 154, 153 en 152, respectievelijk huisnummers 33, 31 en 29.
Bron: Stadsarchief (0026930)

 
1865(St. Jacob Kerkhof E 154): W. de Haas (warmoezenier)
1875(St. Jacobskerkhof E 154): W. de Haas (warmoezenier)
1909(Sint Jacobstraat E 154)
1910K. Coenen (sigarensorteerder) - J. Runstraat (schoenmaker)
1928H.H. Emmerink - Ph.J.S. Molhuijsen

Sint Jacobstraat 31
 
1909(Sint-Jacobstraat E 153)
1928fa. F.B. Suijs
1943fa. F.B. Suijs (wijnhandel)

Sint Jacobstraat 29
 
1909(Sint-Jacobstraat E 152)
1919Suijs (kantoor, pakhuizen en kelders)
1943fa. F.B. Suijs (wijnhandel)

  lees verder

Sint Jacobstraat 25   rijksmonument
 
1865(St. Jacobskerkhof E 150): J. van Grinsven (vrachtrijder)
1908(Sint Jacobsstraat E 150): A. Verhoeven (mr. schoenmaker)
1910W. Levels (zandvormer)
1928P. van Zandbeek

  lees verder

Sint Jacobstraat 23
 
1908(Sint-Jacobstraat 149a): wed. Meulendijk - J. van Santvoort (winkelbediende)
1910wed. Meulendijk - J. van Santvoort (winkelbediende)
1928A. de Rouw - J.A. Sluijter
1943G. van Boord (monteur)

Sint Jacobstraat 21
 
1881(St. Jacobskerkhof E 149): J. Teulings (bewaarder in de gevangenis)
1908(Sint-Jacobstraat E 149): B.H. van Opbergen (milit. kleermaker, winkelier)
1910J. van Uden (schoenwinkelier)
1928H. van der Meulen
1943A.J. van Goethem (bakker)

Sint Jacobstraat 19
 
1908(Sint-Jacobstraat E 148)
1910P. Sabel (sigarenmaker)
1928W.H. Schreuder

Sint Jacobstraat 17
 
1865(St. Jacobskerkhof E 147): M. Gloudemans (warmoezenier)
1908(Sint-Jacobskerkhof E 147): H.A. v.d. Pennen (schoenmaker) - F. Suurs (boekbinder)
1910H.A. v.d. Pennen (schoenmaker) - F. Suurs (boekbinder)
1928J.L. van Prooijen - W. Sprenger
1943A.C.F. van de Bergh (koopvrouw)

Sint Jacobstraat 15
 
1865(St. Jacobskerkhof E 146): T. Vissers (bleeker)
1908(Sint-Jacobstraat E 146): Fr. Otjes (bierhuis)
1910M. v.d. Velden (bierhuis)
1928J. Brok - A.J.A. Floor

Sint Jacobstraat E 145a
  1881, "St. Jacobstraat E 145a", "Meuwese, L. (warmoezenier)"

Sint Jacobstraat 13
 
1865(Kanaaldijk E 145): D.N. de Fremery (kapitein bij het 5e regement infanterie)
1908(Sint-Jacobstraat E 145): J. Manie (sigarensorteerder)
1910A. van Leent (schoenmaker) - J. Manie (sigarensorteerder)
1928V.G. Marcolina
1943L.G.E. van de Akker (betonarbeider)

  lees verder

Sint Jacobstraat 11
 
1908(Sint-Jacobstraat E 144)
1910Kantoor en pakhuis van F.B. Suijs (wijnhandel)
1919Suijs (kantoor, pakhuizen en kelders)

Sint Jacobstraat 9
  Kantoor en pakhuizen van de firma F.B. Suijs in de Sint Jacobstraat E 143, 152, 153 en 154.
Bron: Stadsarchief (0026930)

 
1908(Sint-Jacobstraat E 143): J. Peters (kellner) - J. van Rooij (sigarenmaker)
1910H. Janssen (schipper) - J. Wouters (tramkoetsier)
1928F. van Eijck - C. Voeten
1943wed. M.P. van Eijck-Fleuren

Sint Jacobstraat 7
 
1908(Sint-Jacobstraat E 142): H. Langeveld (winkelier, stuurman)
1910G.H. van Langeveld (winkelier, stuurman)
1928echtg. J. van Rossum
1943L.C. van de Gevel

Sint Jacobstraat 5
 
1865(St. Jacobskerkhof E 141): A. Gijsbers (warmoezenier)
1908(Sint-Jacobstraat E 141): A.M. Hirdes (passementwerker)
1909(Sint-Jacobstraat 5)
1910A.M. Hirdes (passementwerker)
1928A.M. Hirdes
1943L.P. Bartels - M. van den Heuvel (arbeider)

Sint Jacobstraat E 140
 
1908(Sint-Jacobstraat E 140)
1909(vervallen)

Sint Jacobstraat 3a
Sint Jacobstraat 3
 
1908(Sint-Jacobstraat E 139): L. v.d. Gevel & Zonen (mr. kleermakers) - J. Meulendijk (brigadier gevangenbewaarder)
1910C. v.d. Gevel (mr. kleermaker) - J. Meulendijk (brigadier gevangenbewaarder)
1928L.C. van de Gevel - L. Rovers
1943wed. H. van Dongen-Verhagen

Sint Jacobstraat 1a-c
Sint Jacobstraat 1
 
1908(Sint-Jacobstraat E 138)

Sint Jacobstraat E 138a
 
1865(St. Jacobskerkhof E 138a): J. van der Putten (winkelier)
1875(St. Jacobskerkhof E 138a): J. van der Putten (winkelier)

Sint Jacobstraat E 137
 
1865(St. Jacobskerkhof E 137): L. Meuwese (warmoezenier)
1875(St. Jacobskerkhof E 137): L. Meuwese (warmoezenier)
1908(Sint-Jacobstraat E 137)
1909(vervallen)

Hinthamerstraat

  5211 LP  1..37
  5211 LP  2..20

  1909 : rechts 1..37, links 2..16

 Volkstelling 1822
 No 20 Wijk D (komend van Hinthamereinde)
 Jacobstraat
519 -  -  - -  -  -
520 -  -  - -  -  -
521 -  -  - -  -  -
522 -  -  - -  -  -
523 -  -  - -  -  -
524 -  -  - -  -  -
525 -  -  - -  -  -
526 2  Schoneveld, Louwikus  Wolspinner 67  Rooms  Den Bosch
527 4  Lemmer, Catharina I  - 67  Rooms  Den Bosch
528 5  Borgéee, Lambertus Arnoldus  Schrijnwerker 46  Rooms  Den Bosch
529 -  -  - -  -  -
530 13  Roeters, Martinus  Arbeider 32  Rooms  St. Michielsgestel
531 6  Esch, Sara van  Boodschappenloopster 61  Rooms  Den Bosch
532 12  Crousen, Johanna  Breidster 27  Rooms  Supthen
533 11  Derden, Petrus  Molenaarsknecht 46  Rooms  Sevrekeldere
534 6  Kuypers, Adrianus  Arbeider 52  Rooms  Rosmalen
535 4  Veggel, Johannes van  Arbeider 69  Rooms  Dungen
536 11  Berrens, Jacobus  Barbier 63  Rooms  Den Bosch
537 -  -  - -  -  -
538 -  -  - -  -  -
539 -  -  - -  -  -
 No 21 Wijk D
540 17  Hartman, Johan Andreas  Tapper 54  Luthers  Klein. Ahrd Hohensolmes
541 5  Damen, Leonardus  Winkelier 58  Rooms  Houtem
542 -  -  - -  -  -
543 3  Putten, Gerardus van der  Knecht 37  Rooms  Rosmalen
544 -  -  - -  -  -
545 -  -  - -  -  -
546 -  -  - -  -  -
547 4  Bergh, Michiel van den  Schoenlapper 59  Rooms  Den Bosch
548 9  Lamven, Maria Johanna van  Gepensioneerd 49  Rooms  Amsterdam
549 -  -  - -  -  -
550 -  -  - -  -  -
551 5  Ven, Petrus Hubertus van de  Kroeghouder 31  Rooms  Den Bosch
552 -  -  - -  -  -
553 -  -  - -  -  -
 Hinthamereinde