|
Hoofdmenu
|
|
afb. Max de Winter, 17 november 2009
|
|
Sint Jacobstraat (Binnenstad Oost)
Sint Jacobstraat vanuit de Hinthamerstraat.
De toen zo belangrijke, uit het noorden en oosten komende bedevaartsweg naar Sint Jacob in Compostella liep door de Sint Jacobstraat. Deze straat heeft ook nog twee gasthuisjes gekend: het Herpens gasthuis, in 1449 opgericht voor acht vrouwen (anderen spreken van vier) door Roelof van Herpen. Het andere gasthuisje werd in 1607 door Catharina Katers gesticht voor vier oude vrouwen. De gevelsteen is nog altijd aanwezig in de voorgevel van huis nummer 31-32.
Bron: Straat in Straat uit (1984) 61
|
Straat der pelgrims
Door Ed Hupkens
De St.-Jacobstraat dankt haar naam aan de in 1430 gestichte St.-Jacobskapel. De kapel was gebouwd ten behoeve van de bedevaartgangers, die op weg waren naar de St.-Jacobskerk in Santiago de Compostella in Noord-Spanje. Omstreeks diezelfde tijd werd bij de kapel een hospitium opgericht, waar de wandelende pelgrims konden overnachten. In de loop van de eeuwen moeten er heel wat bedevaartgangers door de St.-Jacobstraat getrokken zijn. Die liep trouwens vroeger veel verder door dan nu. Kapel en hospitium stonden aan de tegenwoordige Bethaniestraat. De kapel werd in 1569 parochiekerk, in 1584 werd zij verbouwd. De bijbehorende klokkentoren werd in 1632 gedeeltelijk en in 1752 geheel gesloopt. In 1629 heeft de kerk korte tijd dienst gedaan voor de Hervormde Gemeente. In 1689 werd ze een ruiterstal, in 1752 een arsenaal. In 1744 werd er een kazerne naast gebouwd voor bijna 1000 man infanterie. Na het vertrek van de soldaten in 1914, werd het in 1924 door Oscar Leeuw omgebouwd tot museum. Het Noordbrabants Museum heeft er tot 1987 gezeten. Na een langdurige en grondige restauratie aan in- en exterieur, biedt de Oude Jacobskerk sinds januari 2007 hernieuwd onderdak aan de Afdeling BAM (Bouwhistorie, Archeologie en Monumenten).
De St.-Jacobstraat heeft twee gasthuisjes gekend. Het Herpensgasthuis, in 1449 door Roelof van Herpen gesticht voor acht oude vrouwen. Het andere is het Katersgasthuisje, dat in 1607 door Catharina Katers werd opgericht voor vier oude vrouwen. De gevelsteen ervan bevindt zich nog altijd in de voorgevel van het huis op nummer 31-32.
Stadsblad woensdag 19 maart 2008
|
| |
|
Voorname straat
Door Ed Hupkens
De St.-Jacobstraat is een oude straat. De straatnaam St. Iacobstraet komt al in 1645 voor op de kaart van Covens en Mortier. Ooit behoorde zij tot de meer aanzienlijke straten van 's-Hertogenbosch. Dat had te maken met de veemarkten en de St.-Jansmarkt, die toentertijd op het nabijgelegen St.-Jacobskerkhof werden gehouden. De St.-Jansmarkt was een jaarmarkt, ontstaan in de 14e eeuw. Kooplieden konden er hun waar slijten, daarnaast kwamen er artiesten, kwakzalvers en lieden van lichte zeden op af. De markt zorgde voor veel vertier en was een publiekstrekker. Rond 1700 raakte de St.-Jansmarkt in verval, in de 19e eeuw verdween ze geruisloos van de stedelijke kalender.
De huidige St.-Jansdag is de herleving van de St.-Jansmarkt. Die werd gehouden op 24 juni, de feestdag van St.-Jan de Doper, waarnaar de jaarmarkt was vernoemd. De St.-Jansdag wordt nu gehouden op de zaterdag, die het dichtst bij 24 juni ligt. Amateurverenigingen worden dan in de gelegenheid gesteld zich aan het publiek te presenteren.
Aan het eind van de St.-Jacobstraat begint tegenwoordig de Bethaniestraat. Vroeger bevond zich hier het rondom de Oude Jacobskerk liggende St.-Jacobskerkhof. Daaraan lag het Baselaarsklooster, waaraan de Baselaarsstraat herinnert. In 1636 en 1637 werd het kerkhof geruimd, en ontstond er een groot plein. Op het St.-Jacobskerkhof stond ook het Bethaniëklooster, waarvan de ruïne nog in het begin van de 20ste eeuw te zien was. Fundamenten ervan zijn in 1979 opgegraven ter hoogte van het pand Bethaniestraat 35. Een gedeelte van de kloosterfundering bevindt zich nog onder dit woonhuis.
Stadsblad woensdag 26 maart 2008
|
| |
|
St.-Jacobsstraat
Door Henny Molhuysen
Jacobus de Meerdere was een van de twaalf apostelen. Na de dood van Christus verkondigde hij het evangelie. In 44 werd hij gevangen genomen en onthoofd. Zijn gebeente werd naar Spanje overgebracht en sedert de negende eeuw in Santiago de Compostela vereerd.
Santiago de Compostela was een van de drie beroemdste bedevaartplaatsen van de middeleeuwen. In zijn „Vita nuova” beschreef Dante de bedevaartgangers als volgt: de palmieri (palmdragers), zij die naar het Heilig Land trokken en op de thuisreis palmentakken meebrachten; de „romei” (Romegangers) die de graven van Petrus en Paulus bezochten en de „peregrini” ten slotte, de pelgrims die het graf van St.-Jacobus de Meerdere bezochten. Van deze laatste omschrijving komt ook ons woord pelgrim.
Vanaf de twaalde eeuw trok men massaal naar Santiago. Voordien was het enkel voor de zeer rijken mogelijk de verre reis te maken. Als dank voor een genezing, hopend op voorspraak van de apostel bij een bepaalde kwestie, in tijden van gevaar.
Vanuit 's-Hertogenbosch werd er eveneens naar Santiago getrokken. Bij de archeologisch onderzoek werd vijf jaar geleden in de Uilenburg een St.-Jacobsschelp gevonden, doorboord met enkele gaatjes. Deze schelp - die als bewijs mee naar huis werd genomen - was met een draad aan de pelgrimshoed bevestigd: iedereen kon de drager ervan daardoor herkennen.
Op de lange tocht naar West-Spanje trok de pelgrim via bekende routes. In kloosters en hospitalen kon men onderdak krijgen om de volgende dag de reis te vervolgen. Een reis die weken kon duren.
's-Hertogenbosch kende eveneens een hospitaal en een kapel voor de reizigers naar Santiago. Paus Martinus V gaf de broederschap van St.-Jacob in onze stad op 1 november 1430 toestemming voor de oprichting ervan. De nacht kon er worden doorgebracht, zieken konden er aansterken alvorens de reis te vervolgen. Bij de verdeling van de stad in 1569 in vier parochies, werd ook deze St.-Jacobskapel bestemd om uit te groeien tot een parochiekerk. In 1584 zou de kerk daartoe worden vergroot.
Na 1629 kreeg de St.-Jacobskerk een andere functie: ruiterstal, arsenaal, kazerne en sinds 1925 museum. Nu het Noordbrabants Museum het gebouw - waarvan de toren in de 18e eeuw is verdwenen - gaat verlaten zal er een nieuwe bestemming voor gevonden moeten worden. Heeft iemend suggesties?
De oude Sint Jacobskerk heeft deze naam niet meer, er is een nieuwe kerk gekomen zo'n zeventig jaar geleden. De naam St.-Jacobskerk is verdwenen bij de aanleg van de Bethaniëstraat. Ons resteert enkel nog de St.-Jacobsstraat gelegen tussen de oude Hinthamerstraat en de plek waar eertijds in de 15e eeuw de aan St.-Jacob gewijde kapel en hospitaal door Bosschenaren werden gebouwd. Ook is er nog een St.-Jacobshof.
Brabants Dagblad donderdag 30 oktober 1986
|
| |
| 1986 |
Henny Molhuysen
Straat en naam : St.-Jacobsstraat
Brabants Dagblad donderdag 30 oktober 1986 (foto)
|
| |
| 1645 | | St. Iacobstraet | Kaart L. Covens en C. Mortier ca 1645 |
| 1830 | | St Jacobs Straat | Kaart J. B. Drossaers ca 1830 |
| 1866 | | St Jacobstraat | Kaart J. Kuijper ca 1866 |
| 1890 | | St Jacobstraat | Kaart Jos van Hagens ca 1890 |
| 1901 | | St Jacob Str | Adresboek 's-Hertogenbosch 1901 |
| 1909 | | Sint-Jacobstraat | Huisnummeromnummering 1909 |
| 1910 | | Sint-Jacobstraat | Straatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911 |
| 1928 | | St. Jacobstraat | Adresboek voor 's-Hertogenbosch 1928 |
| 2008 | | Sint Jacobstraat | Stratennamenlijst gemeente 's-Hertogenbosch |
|
| |
Panden
|
Hinthamerstraat
|
| Sint Jacobstraat ? |
| |
In de St. Jacobsstraat worden de volgende huizen vermeld: "De Ransel", "De Jager", "De Lelie", "De zwarte Ruijter", "De drie steenen Kamers", "'t Keukelbosch" en "Den Bock".
Bron: Mosmans 493 (Hinthamereind)
|
| Sint Jacobstraat 2 |
| |
| 1865 | (St. Jacobstraat E 136): W. van Duijnen (bleeker) |
| 1908 | (Sint Jacobstraat E 136): P.Th. Brands (koperslager) |
| 1910 | P.Th. Brands (koperslager) |
| 1928 | mej. A.H.M. Brans - A.H. van Coenen |
| 1943 | A.H.V. Coenen (tegellegger) |
|
| Sint Jacobstraat 4 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E ongen.) |
|
| Sint Jacobstraat 6 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E ongen.) |
|
| Sint Jacobstraat 8 |
| |
| 1865 | (St. Jacobstraat E 135): J.P. Spuls (meubelmaker) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 135): J.M. van den Berg (portier krankz.) - Maurits Rijs (reiziger) |
| 1910 | J.M. van den Berg (portier krankz.) |
| 1928 | G. Lambooij - H.C.M. van Vliet - wed. H. van Vliet |
| 1943 | P.H. Denis (schilder) |
|
| Sint Jacobstraat 8a-b |
| Sint Jacobstraat 10 |
| |
| 1865 | (St. Jacobkerkhof E 134): H. van Rooij (warmoezenier) |
| 1875 | (St. Jacobkerkhof E 134): H. van Rooij (warmoezenier) |
| 1881 | (St. Jacobsstraat E 134): H. van Rooij (warmoezenier) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 134): E. Straatman (timmerwinkel) |
| 1910 | E. Straatman (timmerwinkel) |
|
| Sint Jacobstraat 12-14 |
| |
Twee kleine huisjes met eenvoudige lijstgevels. Bij restauratie samengevoegd tot een pand.
Bron: Ontwerp -aanvullende - monumentenlijst voor de gemeente 's-Hertogenbosch 1977
|
| |
| | Sint Jacobstraat 12 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 133): H. Leenheers (sigarenmaker) |
| 1910 | H. Leenheers (sigarenmaker) |
| 1928 | J.A. van Maldegem |
|
| | Sint Jacobstraat 14 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 132): A.J. Couwenberg (lantaarnopsteker) |
| 1910 | A.J. Couwenberg (lantaarnopsteker) |
| 1928 | L. Beckers |
| 1943 | C. Bertrums (koopman) |
|
| | Sint Jacobstraat 16 |
| |
| 1875 | (St. Jacobskerkhof E 131): H. van Tiel (warmoezenier) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 131): F. van Lee (winkelbediende) - N. Timmers (bakker militaire bakkerij) |
| 1910 | F. van Lee (winkelbediende) - N. Timmers (bakker militaire bakkerij) |
| 1928 | wed. F. van Lee - P.L.Th. van den Merkhof - Th. van de Vliert |
|
Bethaniestraat
|
Bethaniestraat
|
| Sint Jacobstraat 37 |
| |
| 1865 | (St. Jacobs kerkhof E 155): P. van Gerve (winkelier in brood en spek) |
| 1875 | (St. Jacobskerkhof E 155): J. Jacobs (winkelier in kruideniersw.) |
| 1881 | (St. Jacobskerkhof E 155): G. Scippers (spekslager) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 155): J. Deenen (letterzetter) - J. van Erp (tapper) - A. de Zwart (kleermaker) |
| 1910 | J. van Erp (tapper) |
|
| Sint Jacobstraat 35 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 155) |
| 1910 | J. Deenen (letterzetter) - A. de Zwart (burger- en militair kleermaker) |
| 1928 | M.J. Deenen - H. Delmee |
| 1943 | C.A. Brouwers |
|
| Sint Jacobstraat E 154a |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 154a): K. Coenen (sigarensorteerder) - J. Runstraat (schoenmaker) |
|
| Sint Jacobstraat 33 |
| |
Kantoor en pakhuizen van de firma F.B. Suijs in de Sint Jacobstraat E 154, 153 en 152, respectievelijk huisnummers 33, 31 en 29.
Bron: Stadsarchief (0026930)
|
| |
| 1865 | (St. Jacob Kerkhof E 154): W. de Haas (warmoezenier) |
| 1875 | (St. Jacobskerkhof E 154): W. de Haas (warmoezenier) |
| 1909 | (Sint Jacobstraat E 154) |
| 1910 | K. Coenen (sigarensorteerder) - J. Runstraat (schoenmaker) |
| 1928 | H.H. Emmerink - Ph.J.S. Molhuijsen |
|
| Sint Jacobstraat 31 |
| |
| 1909 | (Sint-Jacobstraat E 153) |
| 1928 | fa. F.B. Suijs |
| 1943 | fa. F.B. Suijs (wijnhandel) |
|
| Sint Jacobstraat 29 |
| |
| 1909 | (Sint-Jacobstraat E 152) |
| 1919 | Suijs (kantoor, pakhuizen en kelders) |
| 1943 | fa. F.B. Suijs (wijnhandel) |
|
| |
lees verder
|
| Sint Jacobstraat 25 rijksmonument |
| |
| 1865 | (St. Jacobskerkhof E 150): J. van Grinsven (vrachtrijder) |
| 1908 | (Sint Jacobsstraat E 150): A. Verhoeven (mr. schoenmaker) |
| 1910 | W. Levels (zandvormer) |
| 1928 | P. van Zandbeek |
|
| |
lees verder
|
| Sint Jacobstraat 23 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat 149a): wed. Meulendijk - J. van Santvoort (winkelbediende) |
| 1910 | wed. Meulendijk - J. van Santvoort (winkelbediende) |
| 1928 | A. de Rouw - J.A. Sluijter |
| 1943 | G. van Boord (monteur) |
|
| Sint Jacobstraat 21 |
| |
| 1881 | (St. Jacobskerkhof E 149): J. Teulings (bewaarder in de gevangenis) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 149): B.H. van Opbergen (milit. kleermaker, winkelier) |
| 1910 | J. van Uden (schoenwinkelier) |
| 1928 | H. van der Meulen |
| 1943 | A.J. van Goethem (bakker) |
|
| Sint Jacobstraat 19 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 148) |
| 1910 | P. Sabel (sigarenmaker) |
| 1928 | W.H. Schreuder |
|
| Sint Jacobstraat 17 |
| |
| 1865 | (St. Jacobskerkhof E 147): M. Gloudemans (warmoezenier) |
| 1908 | (Sint-Jacobskerkhof E 147): H.A. v.d. Pennen (schoenmaker) - F. Suurs (boekbinder) |
| 1910 | H.A. v.d. Pennen (schoenmaker) - F. Suurs (boekbinder) |
| 1928 | J.L. van Prooijen - W. Sprenger |
| 1943 | A.C.F. van de Bergh (koopvrouw) |
|
| Sint Jacobstraat 15 |
| |
| 1865 | (St. Jacobskerkhof E 146): T. Vissers (bleeker) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 146): Fr. Otjes (bierhuis) |
| 1910 | M. v.d. Velden (bierhuis) |
| 1928 | J. Brok - A.J.A. Floor |
|
| Sint Jacobstraat E 145a |
| |
1881, "St. Jacobstraat E 145a", "Meuwese, L. (warmoezenier)"
|
| Sint Jacobstraat 13 |
| |
| 1865 | (Kanaaldijk E 145): D.N. de Fremery (kapitein bij het 5e regement infanterie) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 145): J. Manie (sigarensorteerder) |
| 1910 | A. van Leent (schoenmaker) - J. Manie (sigarensorteerder) |
| 1928 | V.G. Marcolina |
| 1943 | L.G.E. van de Akker (betonarbeider) |
|
| |
lees verder
|
| Sint Jacobstraat 11 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 144) |
| 1910 | Kantoor en pakhuis van F.B. Suijs (wijnhandel) |
| 1919 | Suijs (kantoor, pakhuizen en kelders) |
|
| Sint Jacobstraat 9 |
| |
Kantoor en pakhuizen van de firma F.B. Suijs in de Sint Jacobstraat E 143, 152, 153 en 154.
Bron: Stadsarchief (0026930)
|
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 143): J. Peters (kellner) - J. van Rooij (sigarenmaker) |
| 1910 | H. Janssen (schipper) - J. Wouters (tramkoetsier) |
| 1928 | F. van Eijck - C. Voeten |
| 1943 | wed. M.P. van Eijck-Fleuren |
|
| Sint Jacobstraat 7 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 142): H. Langeveld (winkelier, stuurman) |
| 1910 | G.H. van Langeveld (winkelier, stuurman) |
| 1928 | echtg. J. van Rossum |
| 1943 | L.C. van de Gevel |
|
| Sint Jacobstraat 5 |
| |
| 1865 | (St. Jacobskerkhof E 141): A. Gijsbers (warmoezenier) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 141): A.M. Hirdes (passementwerker) |
| 1909 | (Sint-Jacobstraat 5) |
| 1910 | A.M. Hirdes (passementwerker) |
| 1928 | A.M. Hirdes |
| 1943 | L.P. Bartels - M. van den Heuvel (arbeider) |
|
| Sint Jacobstraat E 140 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 140) |
| 1909 | (vervallen) |
|
| Sint Jacobstraat 3a |
| Sint Jacobstraat 3 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 139): L. v.d. Gevel & Zonen (mr. kleermakers) - J. Meulendijk (brigadier gevangenbewaarder) |
| 1910 | C. v.d. Gevel (mr. kleermaker) - J. Meulendijk (brigadier gevangenbewaarder) |
| 1928 | L.C. van de Gevel - L. Rovers |
| 1943 | wed. H. van Dongen-Verhagen |
|
| Sint Jacobstraat 1a-c |
| Sint Jacobstraat 1 |
| |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 138) |
|
| Sint Jacobstraat E 138a |
| |
| 1865 | (St. Jacobskerkhof E 138a): J. van der Putten (winkelier) |
| 1875 | (St. Jacobskerkhof E 138a): J. van der Putten (winkelier) |
|
| Sint Jacobstraat E 137 |
| |
| 1865 | (St. Jacobskerkhof E 137): L. Meuwese (warmoezenier) |
| 1875 | (St. Jacobskerkhof E 137): L. Meuwese (warmoezenier) |
| 1908 | (Sint-Jacobstraat E 137) |
| 1909 | (vervallen) |
|
Hinthamerstraat
|
5211 LP 1..37
5211 LP 2..20
|
1909 : rechts 1..37, links 2..16
|
Volkstelling 1822  |
| No 20 Wijk D (komend van Hinthamereinde) |
| Jacobstraat |
| 519 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 520 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 521 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 522 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 523 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 524 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 525 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 526 |
2 |
Schoneveld, Louwikus |
Wolspinner |
67 |
Rooms |
Den Bosch |
| 527 |
4 |
Lemmer, Catharina I |
- |
67 |
Rooms |
Den Bosch |
| 528 |
5 |
Borgéee, Lambertus Arnoldus |
Schrijnwerker |
46 |
Rooms |
Den Bosch |
| 529 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 530 |
13 |
Roeters, Martinus |
Arbeider |
32 |
Rooms |
St. Michielsgestel |
| 531 |
6 |
Esch, Sara van |
Boodschappenloopster |
61 |
Rooms |
Den Bosch |
| 532 |
12 |
Crousen, Johanna |
Breidster |
27 |
Rooms |
Supthen |
| 533 |
11 |
Derden, Petrus |
Molenaarsknecht |
46 |
Rooms |
Sevrekeldere |
| 534 |
6 |
Kuypers, Adrianus |
Arbeider |
52 |
Rooms |
Rosmalen |
| 535 |
4 |
Veggel, Johannes van |
Arbeider |
69 |
Rooms |
Dungen |
| 536 |
11 |
Berrens, Jacobus |
Barbier |
63 |
Rooms |
Den Bosch |
| 537 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 538 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 539 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| No 21 Wijk D |
| 540 |
17 |
Hartman, Johan Andreas |
Tapper |
54 |
Luthers |
Klein. Ahrd Hohensolmes |
| 541 |
5 |
Damen, Leonardus |
Winkelier |
58 |
Rooms |
Houtem |
| 542 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 543 |
3 |
Putten, Gerardus van der |
Knecht |
37 |
Rooms |
Rosmalen |
| 544 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 545 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 546 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 547 |
4 |
Bergh, Michiel van den |
Schoenlapper |
59 |
Rooms |
Den Bosch |
| 548 |
9 |
Lamven, Maria Johanna van |
Gepensioneerd |
49 |
Rooms |
Amsterdam |
| 549 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 550 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 551 |
5 |
Ven, Petrus Hubertus van de |
Kroeghouder |
31 |
Rooms |
Den Bosch |
| 552 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 553 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| Hinthamereinde |
|