Gasselstraat (Binnenstad Centrum)
"Gastelstraat". Tusschen Kerkstraat en Hinthamerstraat. Eene verbastering van Gasthuisstraat. Men noemde ze vroeger de Oude Gasthuisstraat. Dat oude Gasthuis bestond reeds in 1275 en nam ongeveer de plaats in van de tegenwoordige Protestantsche kerk.
Bron: Mosmans
~~~
Van het Groot-Ziekengasthuis zegt de geschiedschrijver dat het in 1250 al bestond en voor het eerst gevestigd is geweest aan de Reut, een soort gehucht dat wel als voorstad van Den Bosch beschouwd werd en waar later het fort Isabella zou komen. Vandaar werd het gasthuis overgebracht naar de Vughterstraat en daarna vond het een plaats in het 'gasthuisstraetken' dat later Gastelstraat genoemd werd. Onze Bossche taal maakte daar natuurlijk al gauw Gasselstraat van. Hiermee is dus verklaard hoe deze verbinding tussen Kerkstraat en Hinthamerstraat aan haar naam gekomen is. Toen bleek dat de ruimte voor het ziekenhuis te klein werd, is het in 1458 naar de tegenwoordige plaatst overgebracht.
Bron: Straat in Straat uit (1984) 47
~~~
Gasselstraat is een verbastering van Gasthuisstraat. (Het verlengde van de Gasselstraat aan de overzijde van de Hinhamerstraat heet nog steeds Gasthuisstraat).
Bron: Boschlogie
|
Gasselstraat
Door Ed Hupkens
.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> Gezien in de richting Kerkstraat. Rechts de Nederlands Hervormde Kerk.<br><b>Datering:</b> ca 1955<br><b>Fotograaf:</b> J.A.M. Roelands<br><b>Nummer:</b> 0001372<br><b>Bron:</b> Stadsarchief]") | | Foto: J.A.M. Roelands |
Het eerste Groot Ziekengasthuis (GZG) bevond zich rond 1274 aan het Gasthuisstraetken, dat later Gastelstraat genoemd werd. De Bossche stadstaal maakte daar al gauw Gasselstraat van. De Gasselstraat, die de Kerkstraat met de Hinthamerstraat verbindt, is dus een verbastering van Gasthuisstraat. De straat heeft ook Oude Gasthuisstraat geheten.
Het GZG was gelegen op percelen, die thans begrensd worden door de Hinthamerstraat, Gasselstraat, Kerkstraat en St. Annaplaats. Het omvatte onder meer twee ziekenzalen, een klein klooster, een kapel, enige woonhuizen, een keuken, een brouwhuis met bakhuis en een varkenshok. De kapel stond op de hoek van de Hinthamerstraat en de Gasselstraat. Het Gasthuis was via een poort aan de St. Annaplaats toegankelijk. De plaatsbepaling van het Gasthuis in akten was steevast 'iuxta Portam Captivorum', wat betekent naast of bij de Gevangenpoort. Want enkele stappen van de ingang tot de Annaplaats stond toentertijd de oude stadspoort, de Leuvense Poort of Gevangenpoort. De ligging van het Groot Gasthuis temidden van straten en bebouwing, liet uitbreiding niet toe. Vandaar dat aan de noordzijde van de Hinthamerstraat, over de Binnendieze (buiten de eerste stadsmuur) een nieuw complex werd gebouwd.
Tussen Gasselstraat 16 en 18 bevindt zich een onbenoemd steegje, dat tegenwoordig met een ijzeren, opengewerkt hek is afgesloten. In de 17e eeuw was het steegje een toegangsweg tot een schuilkerk, die tussen de Kerkstraat, Gasselstraat en Hinthamerstraat stond. De kerk werd bediend door Predikheren, later door Dominicanen onder wie pater Wassenberg. In de Gasselstraat stonden ooit drie panden met de namen Hemel, Vagevuur en Hel.
Stadsblad woensdag 31 oktober 2007
|
| |
|
Gasselstraat westzijde
Hier bevond zich tot 1458 het Groot-Ziekengasthuis, waaraan de straat haar (verbasterde) naam te danken heeft. De straat heette ook Oude Gasthuisstraat of 'Gasthuysstraetken'. Het gasthuis omvatte onder meer een klein klooster, twee ziekenzalen, een kleine kapel, enige woonhuizen waaronder kameren, twee stenen huizen, het huis 'De Beyart', een keuken, een brouwhuis met bakhuis en een varkenshok. De kapel stond op de hoek van de Hinthamerstraat met de Gasselstraat. Het gasthuis was via een poort vanuit de Hinthamerstraat
| 405 |
toegankelijk. Hoe de verdere indeling geweest is, is onduidelijk.
Nadat in 1458 het Gasthuis verplaatst was, kwam de kerk in het bezit van de Broederschap van Sint Anna. In 1523 is op de plaats van de oude kapel een nieuwe, de Sint Annakapel, gebouwd, die met een poort vanuit de Hinthamerstraat en vanuit de Annaplaats toegankelijk was. Het hoge kleine kerkgebouw had een dakruiter. Onder de kapel bevond zich een kelder. Zij bezat twee altaren en een groot orgel. Er stonden acht kleine huisjes tegenaan. Deze waren, evenals de andere gebouwen op het voormalige gasthuisterrein, in particulier bezit. Eén van deze huizen bezat in 1522 een houten gevel waarvan expliciet vermeld werd dat deze voordien van steen was. Verderop in de straat woonde en werkte Daniël de schoenlapper in een klein huisje, dat tot de nok toe vol zat met oude schoenen en laarzen, zo bleek bij zijn overlijden in 1529.
| 406 |
| Literatuur |
| | Van Bavel 1974, 7-9; Van Heurn I, 466; vSvY II, 324; vSvY III, 263-264. |
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 405-406
|
| |
| 2002 |
Ad van Drunen
Verdwenen bebouwing op het Kerkpleintje. Verloren gewaande kaart brengt uitkomst
Bossche Bladen 2 (2002) 59-61
|
| |
| 1830 | | De Gassel Straat | Kaart J. B. Drossaers ca 1830 |
| 1890 | | Gastelstraat | Kaart Jos van Hagens ca 1890 |
| 1901 | | Gasselstr | Adresboek 's-Hertogenbosch 1901 |
| 1910 | | Gasselstraat | Straatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911 |
| 1928 | | Gasselstraat | Adresboek voor 's-Hertogenbosch 1928 |
|
| |
Panden
|
Hinthamerstraat
|
| Gasselstraat 2 |
| |
| 1908 | (Gastelstraat A 26a): H.J.M. Steenbergen (comm. 1e rang gevangenissen) |
| 1910 | H.J.M. Steenbergen (comm. 1e rang gevangenissen) |
| 1928 | A.W.A. Wetzer (procuratiehouder) |
| 1943 | A.A.G.M. Wetzer (kantoorbediende) - G.F.J.M. Wetzer (kantoorbed. De Gruijter) - J.C.M. Wetzer (kantoorbed.) - M.M.L. Wetzer (kantoorbed.) - wed. B.J.A. Wetzer-Kappé |
|
| |
lees verder
|
| Gasselstraat 4-6 |
| |
|
| |
| | Gasselstraat 4 |
| |
| Gastelstraat A 81a (?) |
|---|
| 1908 | L.P.W. Dupont (timmerman) |
| Gasselstraat 4 (1909) |
|---|
| 1910 | L.P.W. Dupont (timmerman) |
| 1928 | mej. G. van Bokhoven |
| 1943 | G. van Bokhoven |
|
| | Gasselstraat 6 |
| |
| Gastelstraat A 81b (?) |
|---|
| 1865 | J. Burg (goederenbesteller) |
| Gasselstraat 6 (1909) |
|---|
| 1910 | Werkplaats Singer-Maatschappij |
|
| | Gasselstraat 8 |
| |
Huis met eenvoudige gepleisterde lijstgevel XIXB met winkelpui en twee 4-ruits schuiframen en brede middenstijl op de verdieping. Kap met nok evenwijdig aan de straat en dakkapel aan straatzijde. Enkelvoudige balklagen.
Gebouw van eenvoudige doch harmonische architectuur en van oudheidkundige waarde.
Bron: Ontwerp -aanvullende - monumentenlijst voor de gemeente 's-Hertogenbosch 1977
|
| |
| Gastelstraat A 85 (?) |
|---|
| 1865 | A. van Elteren (winkelier in schoenen) - T.J. Kuijpers (zonder beroep) |
| 1875 | A. van Elteren (mr. schoenmaker) |
| Gastelstraat A 81 (1880) |
|---|
| 1881 | J. Vaasen (mr. kleermaker) |
| 1908 | J.H. Gielen (bode gasfabriek) |
| Gasselstraat 8 (1909) |
|---|
| 1910 | J.H. Gielen (bode gasfabriek) |
| 1928 | J.H.B.M. Gielen |
| 1943 | Fr.S. van Es (opperman) |
|
| Gasselstraat 12 |
| |
| Gastelstraat A 83 (?) |
|---|
| 1865 | J.F. Reijkersz (mr. schoenmaker, winkelier en water en vuurverkooper) |
| 1875 | J.F. Reijkers (mr. schoenmaker) |
| Gastelstraat A 79 (1880) |
|---|
| 1881 | J.F. Rijckers (mr. schoenmaker) |
| 1908 | J.F. Reijkers (schoenmaker) - F. Schelleman (besteller van Gend & Loos) |
| Gasselstraat 12 (1909) |
|---|
| 1910 | J.F. Reijkersz (schoenmaker) - J. Verhees (boekdrukker) |
| 1928 | A. van Pinxteren |
|
| Gasselstraat 14-16 |
| |
|
| |
| 1961 | Gerard en Jeroen Wellens (Wellens Staalwaren) |
|
| |
| | Gasselstraat 14 |
| |
| Gastelstraat A 82 (?) |
|---|
| Gastelstraat A 78 (1880) |
|---|
| 1881 | L. van Beers (tapper) |
| 1908 | C. Heesbeen (schoenmaker) - F.X. van Oorschot (smid) |
| Gasselstraat 14 (1909) |
|---|
| 1910 | C. Heesbeen (schoenmaker) - F.X. van Oorschot (smid) |
| 1928 | F.X. van Oorschot - H. Valenteijn |
|
| | Gasselstraat 16 |
| |
| Gastelstraat A 81 (?) |
|---|
| 1865 | L.A. Gerolt (winkelier) |
| 1875 | T. Kuijpers (mr. timmerman) - A. Oerlemans (koopman in gist) - W.E. Roussel (bode eener begraf. fonds en barbier) |
| Gastelstraat A 77 (1880) |
|---|
| 1908 | A. de Bresser (winkelier) - J. Goedhart (schoenmaker) |
| Gasselstraat 16 (1909) |
|---|
| 1910 | A. de Bresser (winkelier) |
| 1928 | C. Veltman |
| 1943 | A.M. Bouwmans (marktkoopman) |
|
| | |
lees verder
|
| Gasselstraat 16a |
| |
| Gastelstraat A 80 (?) |
|---|
| Gastelstraat A 76 (1880) |
|---|
| 1908 | A. Biesemans (schoenmaker) - J. Krete (arbeider) |
| Gasselstraat 16a (1909) |
|---|
| 1928 | J. van den Bersselaar |
|
| Gasselstraat 16b |
| |
| Gastelstraat A ongen. (1908) |
|---|
| Gasselstraat 16b (1909) |
|---|
|
| Gasselstraat 16c |
| |
| Gastelstraat A 76a (?) |
|---|
| 1865 | J. Ringeling (leeraar aan het stedeljk gymnasium, lid der plaats. schoolcommissie en schoolopziener) |
| Gasselstraat 16c (1909) |
|---|
|
| Gasselstraat 16d |
| |
| Gastelstraat A ongen. (1908) |
|---|
| Gasselstraat 16d (1909) |
|---|
|
| Gasselstraat 16e |
| |
| Gastelstraat A ongen. (1908) |
|---|
| Gasselstraat 16e (1909) |
|---|
|
| Gasselstraat 16f |
| |
| Gastelstraat A 76b (1908) |
|---|
| Gasselstraat 16f (1909) |
|---|
| 1928 | wed. J.A. Kreté - J. Mieres |
|
| Gasselstraat 18 |
| |
| Gastelstraat A 79 (?) |
|---|
| 1865 | J.P. Bolle (mr. pettenmaker) |
| 1875 | J.P. Bolle (mr. chakots- en pettenmaker) |
| Gastelstraat A 75 (1880) |
|---|
| 1881 | J.P. Bolle (mr. chakots- en pettenmaker) |
| 1908 | Chr. Bruggeman (sigarenmaker) - F. van Gaal (arbeider) |
| Gasselstraat 18 (1909) |
|---|
| 1910 | Chr. Bruggemans (sigarenmaker) - wed. W. de Poorter-Hartman |
| 1928 | F.H. Krijbolder |
| 1943 | fa. wed. M.C. Veltman (handel in manufacturen) |
|
| Gasselstraat 20 |
| |
| Gastelstraat A 78 (?) |
|---|
| 1865 | wed. H.I. Frietman (winkelierster) - J.A. van Tienen (tapper) |
| 1875 | J.B.S. Willems (mr. schoenmaker) |
| Gastelstraat A 74 (1880) |
|---|
| 1881 | J.B.S. Willems (mr. schoenmaker) |
| 1908 | Magazijn van Lieshout |
| Gasselstraat 20 (1909) |
|---|
| 1910 | Magazijn firma Dufay Kerkstraat |
| 1928 | J.A.M. Flippaar |
| 1943 | J.P. van Boxtel (koopman) |
|
| Gasselstraat 22 |
| |
| Gastelstraat A 77 (?) |
|---|
| 1865 | P. Pfaltzer (graveur en tapper) - L.J. Pieters (stads korendrager) |
| 1875 | N. van Boekel (tapper) - H. Schimmel (mr. kamerbehanger) |
| Gastelstraat A 73 (1880) |
|---|
| 1881 | A. van Esch (tapper) |
| 1908 | A. van Esch (loopknecht) - wed. P.J. Janssen (tapster) - M. Oosterwaal (schoenmaker) |
| Gasselstraat 22 (1909) |
|---|
| 1910 | wed. P. Janssen (tapster) |
| 1928 | mej. A.M.C. van Esch |
| 1943 | De Unie (sigaren, sigaretten, tabak) - W.A.F. Gabriël (filiaalhouder) |
| 2003 | ? (Shabby-chic) kleding |
|
| Gasselstraat 24 |
| |
| Gastelstraat A 73a (1908) |
|---|
| Gasselstraat 24 (1909) |
|---|
| 1910 | A. van Esch (loopknecht) - M. Falk (sigarenmaker) |
| 1928 | P. Mareschal |
| 1943 | Verstappen's Bloemenmagazijnen |
| 1960 | fa. Verstappen (bloemenmagazijn) |
|
| Gasselstraat 26 |
| |
| Gastelstraat A 76 (?) |
|---|
| Gastelstraat A 72a (1880) |
|---|
| 1908 | Jos. v.d. Kroon (adj. commies 2e kl. pr. griffie) |
| Gasselstraat 26 (1909) |
|---|
| 1910 | F.JG. v.d. Kroon (adj. commies prov. griffie) |
| 1928 | Agentschap der Ned. Bank - B.J. Ebben |
| 1943 | De Ned. Bank |
| 1948 | Agentschap der Nederlandse Bank |
|
| Gasselstraat 28 |
| |
|
| |
lees verder
|
Kerkstraat
|
Kerkstraat
|
| Gasselstraat 3 rijksmonument |
| |
| 1865 | (Gastelstraat A 82): A. Hanique (steenhouwer) - F. van den Heuvel (barbier) |
| 1908 | (Gasselstraat A 82): Kerkgebouw der Nederduitsche Hervormde Gemeente |
| 1910 | Kerkgebouw der Nederd. Herv. Gemeente |
| 1928 | Prot. Kerk |
|
| Gasselstraat 1 |
| |
| Gastelstraat A ongen. (1908) |
|---|
| 1928 | J.M.D.M. de Booij - wed. D.P. de Booij |
| 1943 | W.H. Beekwilder - F.J. Goedhart (hoofddienstleide N.A.D.) |
|
Hinthamerstraat
|
5211 KJ 1..3
5211 KJ 2..28
|
1909 : rechts 1..3, links 2..26
1995 : rechts 1..3, links 2..28 (Huisnummerkaart H16)
|
| Volkstelling 1822 |
| No 14 Wijk C (komend van de Hinthamerstraat) |
| Gastelstraat |
| 390 |
? |
Peerboom, Laurens |
Winkelier |
53 |
Rooms |
Gravensnoeren |
| 391 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 392 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 393 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 394 |
7 |
Zantman, Gerard |
Schoenmaker |
49 |
Rooms |
Den Bosch |
| 395 |
2 |
Bergen, Petrus van |
Zilversmidsknecht |
33 |
Rooms |
Den Bosch |
| 396 |
1 |
Broek, Catherina van der |
Koopvrouw |
56 |
Rooms |
Den Bosch |
| 397 |
10 |
Oderkerke, Conraad van |
Scheepstimmerman |
49 |
Rooms |
Nijmegen |
| 398 |
10 |
Laar, Hendrikus van de |
Velbluttersknecht |
61 |
Rooms |
Den Bosch |
| 399 |
3 |
Smits, Bernardus |
Timmermansknecht |
50 |
Rooms |
Amsterdam |
| 400 |
3 |
Hoos, Adrianus |
Arbeider |
32 |
Rooms |
Berlicum |
| 401 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 402 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 403 |
3 |
Niskens, Johanna |
Tapster |
58 |
Rooms |
Lijveroo |
| 404 |
5 |
Jansen, Maria |
Koopvrouw |
36 |
Rooms |
Den Bosch |
| 405 |
2 |
Heeren, Elisabeth |
Breister |
77 |
Rooms |
Den Bosch |
| 406 |
4 |
Beek, Evert van |
Tapper |
46 |
Rooms |
Groningen |
| 407..424 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| Hinthamerstraat |
|
