Hoofdmenu

Artikelen    
Benaming    
Geschiedenis    
Kunstafbeeldingen    
Panden    
Postcodes    
Straat en naam    
Straatindeling    
Verdwenen stadsbeelden    
afb.

Zusters van Orthenpoort (Binnenstad Oost)

• "Colverspoort". Zoo heette vroeger de tegenwoordige Zusters van Ortenpoort.
• "Zusters van Orten-poort". Op 't Hinthamereind. "Van Orten" wil niet zeggen, dat de Zusters, die hier woonden, uit Orthen afkomstig waren, doch enkel dat haar klooster gesticht is door Jonker Johan van Orten. Het voorste gedeelte van dit straatje heette in 1564 nog Die Colverpoort. Meer achterin schijnt de eigenlijke "Zusters van Orten-poort" te zijn.
Bron: Mosmans
~~~
Het straatje dat in 1504 Colverspoort heette, kreeg eerst in 1623 de naam Zusters van Orthenpoort omdat het toen al geruime tijd naar het zusterklooster voerde. Dat klooster was in 1409 bij testament gesticht door Ridder Johan van Orthen. De zusters waren geen eigenlijke kloosterlingen maar leefden gemeenschappelijk volgens de statuten der Broeders des Gemeenen Levens; zij hadden St. Agnes als beschermheilige. In 1444 werd het een zogenaamd dubbelklooster: er vestigden zich in een apart gebouw ook mannen onder de naam Domus Sancti Andreae. Dat was wel een zeldzaamheid want dubbelkloosters waren door de kerk verboden. Het bedehuis was echter gezamelijk, zoals beide groeperingen ook samen één rector hadden. Overigens waren er niet zo veel broeders maar des te meer zusters, ongeveer 700. Zij bestonden van de linnenweverij. Daarover ontstonden moeilijkheden met het Bossche weversgilde. Daarom richtten de zusters omstreeks 1435 een filiaal op in Vught om het weven daar voort te zetten. Maar weer ontstond een geschil: de Vughtse zusters wilden voor zichzelf beginnen. Maar dat vond hun overheid in Den Bosch niet goed. In 1743 werden de apartheid zoekende zusters met schuitjes via de Dommel weer naar Den Bosch teruggehaald. Intussen was in 1462 ook een afdeling gesticht op de Pettelaar. In 1481 heeft Maria van Bourgondië met haar zoon, de latere Philips de Schone bij de zusters gelogeerd. De zusters hadden een grote oppervlakte in gebruik. De gebouwen waaronder ook een brouwerij, strekten zich met de tuinen uit van de Hinthamerstraat tot de Aa en van de Boerenmouw tot aan de Schilderstraat. Als u het poortgebouw gepasseerd bent, komt u in een bejaardenhofje. De woningen zijn getooid met gevelstenen, werk van Frans v.d. Burgt. Ze vertellen de geschiedenis van het oude klooster. De gebeurtenis met de huisnummers:
- Bierbrouwerij (1-7)
- Verblijf voor bejaarden (9-15)
- Linnenweverij (17-23)
- De terugreis van Vught naar Den Bosch (25-31)
- Maria van Bourgondië geeft via haar zoontje Philips, geld voor een altaar (33-35)
- Ridder Jan van Orthen met het stichtingsjaartal (37-43)
- De patroonheiligen: St. Agnes en St. Andreas (45-51)
- Godsdienstoefening bij orgelspel (53-59)
Bron: Straat in Straat uit (1984) 66
~~~
Oorspronkelijk heette deze straat de Colverspoort, begin 17e eeuw veranderde het in Zusters van Orthenpoort omdat de straat toen al geruime tijd naar het zusterklooster voerde. De zusters hadden een groot oppervlakte in gebruik, in hoogtijd waren er ruim 400 zusters aanwezig. De gebouwen met tuinen strekten zich uit van de Hinthamerstraat tot aan de Aa en van In den Boerenmouw tot aan de Schilderstraat. Onder de gebouwen bevonden zich o.a. een Brouwerij, een Linnenweverij en een verblijf voor Bejaarden. Net als andere vrouwenkloosters stierf het na 1629, het beleg van 's-Hertogenbosch door Fredrik Hendrik, langzaam uit. Thans zijn de woningen nog steeds getooid met mooie gevelstenen, zij vertellen u de geschiedenis van het oude klooster.
Bron:

Zusters van Orthenpoort
Door Henny Molhuysen

Volgens het testament van Thomas van Geffen bestaat er in 1423 in de Hinthamerstraat een klooster van de Zusters van Orthen. Deze zusters leggen geen geloften af, maar leiden een gemeenzaam leven volgens de statuten van het kapittel van Windesheim.
Het klooster van deze Zusters van het Gemene Leven ontleent haar naam en haar oorsprong aan ridder Johan van Orthen, de stichter van het convent, die bij testament in 1409 zijn goederen bestemt voor de stichting van dit klooster.
De patroonheilige van het klooster is St.-Andreas. De zusters voorzien in hun eigen onderhoud door het weven van linnen. Dit konden zij doen, zonder daarvoor de stedelijke belastingen te betalen. Dit leidde in de loop der eeuwen tot hevige conflicten tussen deze zusters en het Weversgilde, dat wèl belasting moest betalen.
In het begin gaat het bijzonder voorspoedig met het klooster. Er wordt gesproken over een aantal van 700 zusters in de beginjaren. Maar langzamerhand zal dit aantal teruglopen. In 1481 zijn het er nog maar 400, in 1526: 250, in 1629: 104. Behalve deze zusters kende het klooster ook fraters: het was een zogenaamd dubbelconvent. Maar heel veel fraters heeft het klooster nooit gekend; in 1629 waren het er nog maar vier.
Tijdens de vergadering van de ridders van het Gulden Vlies in 1481 te 's-Hertogenbosch, verbleven hertogin Maria van Bourgondië en haar zoontje Filips de Schone in het klooster van de Zusters van Orthen. Het moeten de meest hoge gasten in de loop der eeuwen geweest zijn.
Na de verovering in 1629 door Frederik Hendrik mochten er geen nieuwe zusters meer worden aangenomen. De vrouwen moesten langzamerhand uitsterven; de mannelijke religieuzen moesten de stad verlaten. In 1670 overleed de laatste zuster van het klooster.
Na 1629 werden de kloostergoederen verkaveld en verkocht. Langzamerhand verdwenen de verschillende gebouwen. In onze twintigste eeuw stonden er nog het materhuis, het poortgebouw en een ander pand. Het materhuis verdween tijdens de Tweede Wereldoorlog; het werd gesloopt om voldoende brandhout te verkrijgen. Het poortgebouw stortte omstreeks 1950 in elkaar. Het zou daarna gereconstrueerd worden. Van het middeleeuwse complex resteert ons momenteel alleen nog maar 'het Pand', een vijftiende eeuws gebouw, gelegen aan het eind van de Louwse Poort.
Het kooster van de Zusters van Orthen lag oorspronkelijk achter de Binnendieze en strekte zich uit tot aan de stadsmuren bij de Noordwal. Dwars door dit terrein is de Zuid-Willemsvaart gegraven. Thans is het de straat tussen de Hinthamerstraat en tevens de naam van het hofje op de plek waar eens het klooster stond. Dit hofje dateert van vlak na de Tweede Wereldoorlog. De vier jaar geleden gerenoveerde woningen bieden huisvesting aan bejaarden. In het gereconstrueerde poortgebouw is momenteel een jeugdsociëteit gevestigd. Vlak vóór dit poortgebouw zijn aan de straat (en aan de Louwse Poort) nieuwe huizen gebouwd. Het zijn in totaal 13 eengezinswoningen, gebouwd als een houtskeletbouwproject. Ze werden ontworpen door de architect Barry Stavert. Dit soort woningen is bijzonder goed geïsoleerd tegen lawaai en is bovendien zuinig in energiegebruik. In april 1986 werden de woningen opgeleverd.


Brabants Dagblad donderdag 7 augustus 1986
 

Veel moois te zien bij Zusters van Orthenpoort
Door Henny Molhuysen

Aan het stadsriviertje de Binnendieze staat een groot poortgebouw. Eens gaf dat toegang tot het klooster Ten Orten. De naam Zusters van Orthenpoort voor het straatje heeft dus een logische achtergrond.
De gehele bebouwing aan de noordzijde van deze tak van de Binnendieze, tussen het riviertje en de stadswal, dateerde uit de vijftiende eeuw. Dat gold ook voor het klooster, dat zijn bestaan dankte aan een erfenis van pastoor Thomas van Geffen uit 1423. Er woonden vrouwen in die een gemeenschappelijk leven leidden, maar geen kloostergelofte aflegden. Ruim twintig jaar later besloot de rector van het klooster, Joannes van Wezel, ook mannen tot deze kloostergemeenschap te laten toetreden. Zo ontstond er een zogenaamd dubbelconvent.
De mannelijke kloosterlingen moesten na 1629 het convent verlaten; de 104 zusters mochten er blijven wonen. In de loop der tijden raakte het klooster in verval. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verdween het Materhuis. Enkele jaren later ontstond een restauratieplan voor het poortgebouw. Maar vóór dit gerealiseerd kon worden, stortte het gebouw in.
Restauratie vond toen niet meer plaats, maar door medewerkers van de Gemeentelijke Sociale Werkplaats werd, onder toezicht van Gemeente werken, een nieuw poortgebouw gerealiseerd. Het heeft iets weg van het middeleeuwse pand, maar toch zijn er verschillen. Ondermeer was het een stuk lager. Achter het nieuwe poortgebouw werden huizen voor bejaarden gebouwd.
In 1957 werd het pand als sociëteitsruimte verhuurd aan het HTS-corps. Deze studentenvereniging bestond reeds dertig jaar en had al die jaren van de ene naar de andere ruimte gezworven; meestal in horecagelegenheden. De laatste veertig jaar zijn er in het poortgebouw heel wat wilde feesten geweest, waarbij soms het ergste te vrezen was voor de vloer en waarbij overlast voor de buurtbewoners optrad. Sinds de HTS opgegaan is in de nieuwe Hogeschool bood het poortgebouw onderdak aan de studentenvereniging Quos Ego. Inmiddels heeft de vereniging een nieuw onderkomen en wacht het gebouw aan de Binnendieze op een nieuwe bestemming. De Oeteldonkse Club wil er een expositie- en vergaderruimte in realiseren, maar de buurt is niet zo enthousiast over dit idee.
In de omgeving van het poortgebouw is de laatste jaren ook het een en ander veranderd. Aan de Louwsche Poort zijn eeuwenoude arbeidershuisjes gerestaureerd en aan de Zusters van Orthenpoort zijn houtskeletbouwwoningen gekomen. De Binnendieze is eveneens gerestaureerd. En de vele bewoners hopen op een zinvolle bestemming van het Poortgebouw.


Brabants Dagblad donderdag 20 november 1997
 

1986

Henny Molhuysen

Straat en naam : Zusters van Orthenpoort
Brabants Dagblad donderdag 7 augustus 1986 (foto)
1997

Henny Molhuysen

Verdwenen stadsbeelden : Veel moois te zien bij Zusters van Orthenpoort
Brabants dagblad donderdag 20 november 1997 (foto)
2008

Robèrt van Lith

Zusters van Orthenpoort, een oase midden in de stad
Brabants Dagblad donderdag 31 juli 2008 (foto)
 

1504 ColverspoortMosmans
1830 Zusters van de Orten PoortKaart J. B. Drossaers ca 1830
1890 Zuster van de OrtenpoortKaart Jos van Hagens ca 1890
1909 Zusters van Orthen PoortHuisnummeromnummering 1909
1910 Zusters van Orthen PoortStraatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911
1928 Zusters van OrthenpoortAdresboek voor 's-Hertogenbosch 1928
 

1409 In 1409 overleed ridder Jan van Orthen. Bij testament legateerde hij zijn bezit ten behoeve van een op te richten vestiging van de Zusters van het gemene leven. Zij werden later de Zusters van Orthen genoemd.
Bron: Stegentocht 1
ca 1950 Van het kloostercomplex is enkel nog het begin van de 50er jaren geheel herbouwde poortgebouw over.
Bron: Stegentocht 1
 

Zusters van Orthenpoort, z.j.

Hendrik de Laat (1900-1980)
(ets, 10.0 x 6.0 cm)
Collectie de Laat, 's-Hertogenbosch

Zusters van Orthenpoort, z.j.

Hendrik de Laat (1900-1980)
(ets, 22.0 x 26.0 cm)
Collectie de Laat, 's-Hertogenbosch

Zusters van Orthenpoort, z.j.

Hendrik de Laat (1900-1980)
(zwart, rood en wit krijt op crème papier, 38.0 x 26.0 cm)
Het Bossche Prentenmuseum

De Zusters van Orthenpoort, z.j.

W.F.G. Jansen ()
(olieverf op doek, 50.0 x 60.0 cm)
J.W.M. van Horrik, 's-Hertogenbosch

Poortje 's-Hertogenbosch, z.j.

Willem Alexander Knip (1883-1967)
(olieverf op hout, 29.5 x 32.5 cm)
Christie's

De Zusters van Orthenpoort, 1875

Carel Frederik Cordes (1851-1927)
(olieverf op doek, 41.0 x 49.0 cm)

De Zusters van Orthenpoort, 1875

Carel Frederik Cordes (1851-1927)
(olieverf op doek, 30.3 x 45.0 cm)

Zusters van Orthenpoort, 1934

(zwart en rood krijt, 30.0 x 23.0 cm)
Het Bossche Prentenmuseum

De Binnendieze in de Zusters van Orthenpoort ca 1935

Jac. Pijnenborg ()
(aquarel, 14.0 x 11.5 cm)
Mevrouw van Schijndel-Pijnenborg, Utrecht
 

Panden
Hinthamerstraat.
Zusters van Orthenpoort 2
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32): J Hollenstein (lintwerker)
1910J Hollenstein (lintwerker)
1928wed. J. Hollenstein
1943L.M. van Engelen (fabrieksarbeider)

Zusters van Orthenpoort 2a
 
1943J.S. Emans (sigarenmaker) - H.B. Emans-Bonte (dienstbode)

Zusters van Orthenpoort 4
 
1897(Zusters van Orthenpoort D 32a): Gebr. Suijling
1908(Zusters van Orthenpoort D 32a): J. van Herwijnen (schilder)
1928J.W. van Herwijnen
1943H.J. Boshuysen

Zusters van Orthenpoort 6
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32b): W. Valkenburg (schoenmaker)
1910J. van Herwijnen (schilder)
1928W.J. van Valkenburg

Zusters van Orthenpoort 8
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32c): G. van Esch (sigarenmaker)
1910W. Valkenburg (schoenmaker)
1928H.W.A. van Opstal
1943J.T. van de Berk (bloemist)

Zusters van Orthenpoort 10
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32d): A. de Laat (schoenmaker) - A. Marks - H. van Opstal (sigarenmaker) - J. Sudrie (leerlooier)
1910G. van Esch (sigarenmaker)
1928M. Bossong - Th.C.G. van Herwijnen - Th. M. Huisman - L.G. Leeuwen
1943E. Brok (sloopersknechteik) - P.H. van Ham (zandvormer)

Zusters van Orthenpoort 12
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32e): A. Govers (pakhuisknecht) - M. Marechal (pakhuisknecht) - A. Valetijn (sigarenmaker)
1910J. Bergman (sigarenmaker) - J. Creté (wagenknecht) - H. van Opstal (sigarenmaker) - J. Soudré (leerlooier)

Zusters van Orthenpoort 14
 
1908(Zusters van Orthenpoort D ongen.)

Zusters van Orthenpoort 16
 
1908(Zusters van Orthenpoort D ongen.)
1910Beeldhouwerij van Bokhoven

Zusters van Orthenpoort 18
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32f): H. van Roosmalen (slachter)
1910A. Govaers (pakhuisknecht)
1928echtg. H. van Gerven - H. van der Loo

De Groote Stroom
Zusters van Orthenpoort 20
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32g): M. Fijnout (loopknecht) - W. v.d. Gijn (schoenmaker)
1910H. van Rosmalen (slachter)
1957HTS-sociëteit

Zusters van Orthenpoort 22
 
1865(Hinthamerstraat D 32h): J. van der Heijden (winkelier in komeneischwaren)
1908(Zusters van Orthenpoort D 32h): H. v.d. Besselaar (letterzetter) - P. Kerstel (sigarenmaker)
1910M. Fijnout (loopknecht) - W. v.d. Gijn (schoenmaker)
1928wed. M. Fijnant - P.J. Houet

Zusters van Orthenpoort 24
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32i): wed. Th. Thelen
1910H. v.d. Besselaar (gevangenbew.) - P. Kerstel (sigarenmaker)
1928J.W. Houet - H.C. Verharen

Zusters van Orthenpoort 26
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32j): J. Kroes (boekbinder) - A. Raes (hovenier) - A. v.d. Schoot (hovenier)
1910wed. Th. Thelen
1928F.J. van der Elst
1943Fr.J. van der Elst (sigarenmaker)

Zusters van Orthenpoort 28
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26u)
1910A. Raes (hovenier)
1928L. Pouw
1943Th.C. Bonte (los arbeider)

Zusters van Orthenpoort 30
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26t)
1910J. Kroes (boekbinder)
1928H. van Kollenburgh

Zusters van Orthenpoort 32
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26s)
1910A. v.d. Schoot (hovenier)
1928wed. J.P. van Rooij

Zusters van Orthenpoort 34
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26r)
1928wed. H.B.H. Dupuis


Zusters van Orthenpoort 57
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26j)
1928A. Smulders

Zusters van Orthenpoort 55
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26k)
1928L.F. Mol

Zusters van Orthenpoort 53
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26l)
1928M.M. Sleutjes

Zusters van Orthenpoort 51
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26m)
1928A.F. Hendriks

Zusters van Orthenpoort 49
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26n)
1928L.M. Bonte

Zusters van Orthenpoort 47
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26o)
1928F.J. van der Elst

Zusters van Orthenpoort 45
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26p)
1928J. Dankers

Zusters van Orthenpoort 43
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 26q)
1928J.H. Peters

Zusters van Orthenpoort 41
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32aa)

Zusters van Orthenpoort 39
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32bb)

Zusters van Orthenpoort 37
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32cc)
1928A. Broers

Zusters van Orthenpoort 35
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32k): wed. J. Donkers - A. Verhalle (steenhouwer)
1928wed. J.F. Donckers - J. van Valkenburg - L. Wildschut
1943L.M. Bonte (sigarenmaker) - wed. H. Donckers-Hagelaars

Zusters van Orthenpoort 33
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32l)
1910wed. J. Donkers - J. Korvers (sigarenmaker) - J. van Valkenburg (schoenmaker)
1928D. van der Heijden

Zusters van Orthenpoort 31
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32m): P. v.d. Laar (sigarenmaker) - J. Lensen (pakhuisknecht)
1910A. Valentijn (sigarenmaker) - H. v.d. Velden (arbeider gasfabriek)
1928F.M. Kroes - P.J. van de Laar
1943P.J. Dekkers (letterzetter)

Zusters van Orthenpoort 29
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32n): A. Blank (sigarenmaker) - F. Marechal (sigarenmaker)
1910P. v.d. Laar (sigarenmaker) - J. Lensen (pakhuisknecht)
1928J. van der Donk - H. van Uden
1943D. Dankers (arbeider)

Zusters van Orthenpoort 27
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32o): J. Blank (schoenmaker)
1910wed. Belzer - P. van Krieken (sigarensorteerder) - W. de Vaan (sigarenmaker)
1928L. Kroes
1943A.M. Aalst

De Groote Stroom
Zusters van Orthenpoort 25
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32p)
1910J. Blank (schoenmaker)
1928A.W. Hagen - M. van Hoof

Zusters van Orthenpoort 23
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32q)
1910A. van Esch (voerman) - G. van Hezik (voerman gem. reiniging)
1928D. van der Loo

Zusters van Orthenpoort 21
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32r)
1910J. Lambooij (timmerman)
1928P.H. van Ham - J.J. Verheugt
1943J.J.M. Le Blanc (metselaar)

Zusters van Orthenpoort 19
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32s): J. Lambooij (timmerman)

Zusters van Orthenpoort 17
 
1908(Zusters van Orthenpoort D ongen.)
1910B. Serdonk (boekbinder)

Zusters van Orthenpoort 15
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32t): B. Serdonk (boekbinder)
1928G. Pieters

Zusters van Orthenpoort 13
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32u): H. Antonisse (letterzetter)
1910H. Antonisse (letterzetter) - L. van Elten (koper- en blikslager)
1928Th.J. Huisman - M. Maas

Zusters van Orthenpoort 11
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32v): P. Coolgem (sigarenmaker) - P. v.d. Westelaken (houtzager)
1910P. Colighem (sigarenmaker)
1928C.W. Pieters
1943Fr.J. van der Elst

Zusters van Orthenpoort 9
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32w): W. Bouman (water en vuurnering)
1910W. Bouman (water en vuurnering)
1928H. van Gelder

Zusters van Orthenpoort 7
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32x): F. v.d. Elst (sigarenmaker)
1910M. Gevers (arb. gem. reiniging)
1928M.W. van der Kallen - wed. W.J. van der Kallen
1943wed. E.C.Fr. van Gelder-van Esch

Zusters van Orthenpoort 5
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32ij): wed. A. Kroes
1910wed. A. Kroes

Zusters van Orthenpoort 3
 
1908(Zusters van Orthenpoort D 32z): B. Didden (pakhuisknecht)
1910B. Didden (pakhuisknecht)

Zusters van Orthenpoort 1
 
1908(Zusters van Orthenpoort D ongen.)

Hinthamerstraat.

  5211 ND  1..65
  5211 ND  2..20

  1909 : rechts 1..57, links 2..34
  1995 : 3..79, 2..20 (Huisnummerkaart H6)