Dode Nieuwstraat (Binnenstad Centrum)
"Doode Nieuwstraat". "Doode" omdat ze zoo weinig begaan wordt; "Nieuwstraat" omdat ze eerst in de 17e eeuw is aangelegd. Zij loopt over den grond, die in 1185 de tuin was van Hertog Hendrik's jachtslot, en waar later kerk en klooster der Minderbroeders waren gelegen.
Bron: Mosmans
~~~
De Dode Nieuwstraat nog in de oude toestand (tekening Herman Moerkerk), lang voordat het pand van V&D gebouwd werd.
De Dode Nieuwstraat is pas ontstaan na 1629 toen het Minderbroeders-complex was afgebroken, toen is over het terrein deze straat aangelegd. Men vindt nergens beschreven hoe deze naam ontstaan is. Ofschoon het monumentale koetshuis uit 1644, dat op de Bossche monumentenlijst voorkwam, onder de benaming 'sloopwoning' verdwenen is, maaakt de open ruimte achter het huis 'De Blaasbalg' toch weer veel goed. Het is een goed idee geweest om aan de zijmuur van die open plaats een aantal gevelstenen en dergelijke in te metselen.
Bron: Straat in Straat uit (1984) 83
|
Nieuwste straten
Door Ed Hupkens
.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> Poort van een koetshuis. Op de sluitsteen van de boog boven de poort staat het jaartal 1644. Links en rechts naast de poort 2 kloten (kanonkogels)<br><b>Datering:</b> ca 1950<br><b>Fotograaf:</b> J.A.M. Roelands<br><b>Nummer:</b> 0037686<br><b>Bron:</b> Stadsarchief]") | | Foto: J.A.M. Roelands |
De Dode Nieuwstraat is in 1641 als openbare weg aangelegd op het voormalige terrein van de Minderbroeders (Franciscanen), en wel op het gedeelte van de kloostertuin en de boomgaard. In 1185 nog de tuin van het jachtslot van Hertog Hendrik. Net als alle andere kloosters en kerken, wordt het klooster van de Minderbroeders in beslag genomen door de protestantse overheid, na de inname van Den Bosch in 1629. Stadtstimmerman (aannemer) Frans Blom en pensionaris (stadsadvocaat) en later schepen (wethouder) Johan Gans slagen erin een aantal kloosters en kerken te kopen. Ook het klooster van de Minderbroeders krijgen zij in handen. Het was een groot kloostercomplex, dat zich uitstrekte van de huidige Pensmarkt tot aan de Snellestraat. De nieuwe eigenaren slopen de kloosterkapel, de pandhof en een aantal gebouwen; een stal wordt omgebouwd tot woning, een kloostergebouw verbouwd tot een groot magazijn. Deels van de sloopmaterialen worden zestien nieuwe huizen opgetrokken, volgens bouwhistoricus Ad van Drunen redelijk zeldzame woonhuizen. Deze woningen zijn in de saneringswoede van de zestiger jaren van de vorige eeuw -helaas zonder documentatie- gesloopt.
De nieuwe weg wordt aangesloten op de al bestaande Minderbroedersstraat, en wordt aanvankelijk Nieuwe Minderbroedersstraat en ook Nieuwe Karstraat genoemd. Nergens wordt beschreven hoe de naam Dode Nieuwstraat is ontstaan. Roelands verklaart de naam uit de aanwezigheid van 'Het Geweldiger', een militaire gevangenis die de westelijke straatkant grotendeels vormde en die weinig opwekkends te zien gaf. Daarbij is er in de straat weinig verkeer geweest. Het was er, zogezegd, een dooie boel.
Stadsblad woensdag 3 november 2007
|
| |
|
Dode Nieuwstraat
Deze straat is in de jaren veertig van de 17de eeuw als openbare straat aangelegd over het terrein van het Minderbroedersklooster. Op dit gedeelte dat in 1355 aan het klooster was toegevoegd, lagen de tuin en de boomgaard. Er is sprake van een kapel, twee huizen, waarvan een van steen en een turfhuis. waar deze gebouwen precies gestaan hebben is niet duidelijk. De kaart van J. Blaeu geeft de kapel, die in 1421 vermeld wordt, aan achter het huis 'De Put'. Aan de noordzijde bevond zich een poort naar de Karrenstraat die benut is bij de aanleg van de nieuwe straat. Aan de zuidzijde stond de grote kloosterkerk en de pandhof met aangrenzende gebouwen. Ter plaatse van de Dode Nieuwstraat moet al een soort weg over het kloosterterrein geweest zijn. Bij de bouw van de nieuwe huizen in het midden van de 17de eeuw wordt namelijk melding gemaakt van een groot magazijn op de hoek van de steeg naar de 'Karstraat'. Hier is in de 16de-eeuwse cijnsboeken sprake van een 'ledige plaetsse' van 36 voet (= 10,35 m) die eerst van Peter van Oerde was, daarna van de Minderbroeders en van een perceel van 19 voet (= 5,46 m) met een 'weynich' achter het huis. Mogelijk betrof dit het thans gesloopte huis aan de westzijde van de Dode Nieuwstraat (voorheen nummer 4). Waar het perceel van 36 voet gelegen heeft valt uit de huidige percelering niet af te leiden.
Nadat het klooster in 1629 geconfisqueerd was, zijn de kloosterkerk, de pandhof en een deel van de gebouwen gesloopt en kon de Dode Nieuwstraat, ook wel Nieuwe Minderbroedersstraat of Nieuwe Karstraat genaamd, worden doorgetrokken tot de bestaande Minderbroedersstraat. Aan de nieuwe straat bleven enkele kloostergebouwen gehandhaafd als stal en magazijn. Ze werden in de jaren veertig van de 17de eeuw verbouwd op initiatief van pensionaris Johan Gans en zijn compagnon de timmerman Frans Blom. Als een soort projectontwikkelaars avant-la-lettre hebben zij het klooster verworven, gedeeltelijk herbestemd en andere delen gesloopt en herbebouwd met woningen. Zo zijn er zestien nieuwe huizen gebouwd, waaronder twee hoekhuizen, een bestaande stal omgebouwd tot woning en een gebouw van het klooster verbouwd tot groot magazijn. Deze gebouwen zijn nog te traceren in het bouwblok en het aangrenzende blok 2.3.
Hier volgt een korte beschrijving van deze midden 17de-eeuwse gebouwen aan de oostzijde van de Dode Nieuwstraat en het aansluitende deel van de Minderbroedersstraat. Deze huizen zijn bij de sanering in de jaren zestig van de 20ste eeuw helaas zonder vorm van documentatie gesloopt. Bouwtekeningen, foto's en de gegevens van de verlening van subsidie voor het aanbrengen van stenen gevels in de 17de eeuw geven toch een beeld van deze voor de stad zeldzame gebouwen.
De huidige bebouwing, zijnde Dode
| 266 |
Nieuwstraat 27-39, dateert uit de late 19de en 20ste eeuw en blijft daarom hier buiten beschouwing.
| 267 |
A. van Drunen, 's-Hertogenbosch van straet tot stroom (Zwolle - Zeist 2006) 266-267
|
| |
| 1981 |
J.A.M. Roelands
Dode Nieuwstraat
Brabants Dagblad vrijdag 29 mei 1981
|
| |
| 1710 | | Aangelegd | 's-Hertogenbosch cartografisch bekeken |
| 1830 | | De Doode Nieuw Straat | Kaart J. B. Drossaers ca 1830 |
| 1890 | | Doode Nieuwstraat | Kaart Jos van Hagens ca 1890 |
| 1901 | | Doode Nieuwstr | Adresboek 's-Hertogenbosch 1901 |
| 1909 | | Doode Nieuwstraat | Huisnummeromnummering 1909 |
| 1910 | | Doode Nieuwstraat | Straatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911 |
| 1928 | | Doode Nieuwstraat | Adresboek voor 's-Hertogenbosch 1928 |
| 1995 | | Dode Nieuwstraat | Huisnummerkaart H16 |
|
| |
| 1641 |
In 1641 worden verschillende vm. kloostergebouwen door de Raad van State verkocht. Frans Blom koopt bijvoorbeeld de kloosters van de Minderbroeders en de Dominicanen. Hij breekt ze af en legt vervolgend drie nieuwe straten, drie Nieuwstraten, aan: de Doode Nieuwstraat, de Nieuwstraat en de Tweede Nieuwstraat (thans St. Jozefstraat geheten).
Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
|
| |
.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> Tekening<br><b>Maker:</b> Herman Moerkerk]")
|
Dode Nieuwstraat, z.j.
Herman Moerkerk
(tekening)
|
| |
Panden
|
Minderbroedersstraat
|
| Dode Nieuwstraat 2 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 352a) |
| 1910 | G.J. v.d. Griendt (passementwerker) - J. van Vessem (musicus, tailleur) - wed. Vorst |
| 1928 | C.J.Th. Kappé (schoenmaker) - J. van de Loo - wed. H. Maas |
| 1943 | A.J.M. Blom (kellner) |
|
| Dode Nieuwstraat 2a |
| |
|
| Dode Nieuwstraat 4-6 |
| |
|
| |
| | Dode Nieuwstraat 4 |
| |
| 1865 | (Karrenstraat B 353): W.C. van Werkhoven (militairen apotheker der 2e klasse) |
| 1875 | (Karrenstraat B 353): B.A. Egter van Wissekerke (kapt. kwartierm. 3e regement vesting-artillerie) |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 353): W. v.d. Broek (sigarenmaker) - J. van Geffen (portier sig. fab.) - J.P. en W. Scheepers (kleermakers) |
| 1910 | J. van Erp |
| 1928 | Th. C. Biekens |
|
| | Dode Nieuwstraat 6 |
| |
| 1832 | (wijk A ?): van de Graaf (generaal)(eigenaar) |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 353a) |
| 1910 | W. van den Broek (sigarenmaker) - J. van Geffen (portier sig. fab.) - J.P. en W. Scheepers (kleermakers) |
| 1928 | wed. A.F. Beijnen - J.E. Dubbeld - J. Heesbeen - wed. C. Trantig |
|
| | |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 8 |
| |
| 1865 | (Karrenstraat B 354): L.J. Verhagen (passementfabrijkant) |
| 1875 | (Karrenstraat B 354): wed. C. Panhuijzen (partikulier) |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 354): C. Eijsman-Gans (reiziger) - B. de Gooijer (particulier) - M. de Graaf (behanger) - J.W. van Hooren (meesterknecht drukkerij) |
| 1910 | J. van Diermen (loopknecht) - B. de Gooijer (particulier) - M. de Graaf (behanger) - J.W. van Hooren (meesterknecht drukkerij) |
| 1928 | wed. C. Blom - M.Th. de Graaf - Th. Ritmeijer |
| 1943 | J.J. de Groot (beh. en stoff.) |
|
| |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 10 |
| |
|
| |
| 1832 | (wijk A ?): Victor Andries van Rijckevorsel (koopman)(eigenaar) |
| 1865 | (Karrenstraat B 355): J.H.A. Michelsen (predikant bij de Evang. Luthersche gemeente) - wed. J. Schut (logementhoudster) |
| 1875 | (Karrenstraat B 355): wed. J. Schut (logementhouder) |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 355): E. Gans (veehandelaar) |
| 1910 | E. Gans (veehandelaar) |
| 1928 | H.Th.W.J. Teulings |
| 1943 | J. Bodar (koopman) |
|
| |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 12 |
| |
| 1865 | (Karrenstraat B 356): P. Moonen (mr. broodbakker) |
| 1875 | (Karrenstraat B 356): P. Moonen (mr. broodbakker) - P.J. de Vegelin van Claerbergen (industrieel) |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 356) |
|
| |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 14 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 357) |
|
| Dode Nieuwstraat 32 |
| Dode Nieuwstraat 34 |
| |
| 1991 | Ali (restaurant L'Orange) |
|
| Dode Nieuwstraat 36 |
| Dode Nieuwstraat 50 |
| Dode Nieuwstraat 52..70 |
| Dode Nieuwstraat 72 |
Karrenstraat
|
Tweede Korenstraatje
|
| Dode Nieuwstraat 43 |
| Dode Nieuwstraat 41 |
| Dode Nieuwstraat 39 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 399a): P.C. Molhuijsen (behanger en stoffeerder) |
| 1910 | P.C. Molhuijsen (behanger en stoffeerder) |
| 1928 | P.C. Molhuijsen |
|
| Dode Nieuwstraat 37 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 400) |
|
| Dode Nieuwstraat 35 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 401): M. Schellekens (meubelmaker) |
| 1910 | M. Schellekens (meubelmaker) |
| 1943 | J. Bonte (diensbode) - J. van Dommelen (glazenwasscher) - J.W.H. van Dommelen-Bonte |
|
| Dode Nieuwstraat 33 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 402): D.B. Heuven (journalist, corresp. Utrechtsche levensv.) |
| 1910 | D.B. van Heuven (oud-hoofdonderw, corr. levensverz.) |
| 1928 | A.F. van den Bergh - G.H.J. van Leur |
| 1943 | P.A.M. Aangenendt (kantoorbediende) - P.J.H. Aangenendt (bouwkundige) - W.J.V. Aangenendt (kunstschilder op porcelein enz.) |
|
| |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 31 |
| |
| 1900 | (Doode Nieuwstraat B 403): G.P.G. Noyons (vis- en kaashandelaar) |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 403) |
|
| Dode Nieuwstraat 29 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 403a): J. Stibbe (koopman) |
| 1910 | J. Stibbe (koopman) |
| 1928 | A.A.M. van de Ven - L.A. van de Ven |
|
| Dode Nieuwstraat 27 |
| |
|
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 404): L.P. Aquina (letterzetter) - D. de Ridder |
| 1910 | L.P. Aquina (letterzetter) - wed. M. Verhof |
|
| |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 25 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 404a) |
| 1910 | Café Parlement |
| 1928 | J.B. Odems |
|
| |
lees verder
|
| Dode Nieuwstraat 23 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 405): Kantoor van A.M. Rooij (in granen) |
| 1910 | Kantoor van A.M. van Rooij (in granen) |
|
| Dode Nieuwstraat 21 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B ongen.) |
| 1910 | Kantoor van A.M. van Rooij (in granen) |
|
| Dode Nieuwstraat 19 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 406): P. Rabou (verver) - J. Scheepers (tailleur) |
| 1910 | L. Rabou (schilder) - J.F. Scheepers (kleermaker) |
| 1928 | mej. M.Th. Scheepers - wed. J.Ph. Scheepers - L.J.M. van Weert - Th.M. van Weert |
| 1943 | G.W. v.d. Brandt |
|
| Dode Nieuwstraat 17 |
| |
Biljartfabriek K. Dekkers & Zoon.
Bron: Stadsarchief (0002017)
|
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 406a) |
|
| Dode Nieuwstraat 15 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 407): J.H. van Munsteren (winkelbediende) - E.M. van der Sluis (bediende schoenfabriek) |
| 1910 | E.M. van der Sluis (bediende schoenfabriek) - Th. v. Vuuren (bestell. v. G. en L.) |
| 1928 | A.J.M. Blom - A. Braspenning - M. van Vuuren |
|
| Dode Nieuwstraat 13 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 408a): J. van Rossum (agent van politie) |
| 1910 | C. Patist (koetsier) |
| 1928 | F. Dubbeld |
|
| Dode Nieuwstraat 11 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 408) |
|
| Dode Nieuwstraat 7 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 409a): J. Emons (korporaal muzikant inf.) |
| 1928 | G.F.G. Thelissen |
|
| Dode Nieuwstraat 5 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 410a) |
| 1910 | F.Ch. Meijers (mr. kleermaker) |
| 1943 | A. van Gulik (grondwerker) |
|
| Dode Nieuwstraat 3 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 410): F.Ch. Meijers (mr. kleermaker) |
|
| Dode Nieuwstraat 1 |
| |
| 1908 | (Doode Nieuwstraat B 411a): Adr. v.d. Sluijs (steendrukker) |
| 1910 | A. van der Sluijs (magazijnsknecht) |
| 1928 | F.A.L. Neijman |
| 1943 | A. Damen (koopman) |
|
Minderbroedersstraat
|
5211 EL 3.. 7
5211 EK 25..43
5211 EK 2..72
|
1909 : rechts 1..39, links 2..14
1995 : rechts 3..43, links 4..72 (Huisnummerkaart H16)
2004 : rechts 3..43, links 2..72 (postcodes)
|
| No 2 Wijk A (komend van de Minderbroederstraat) |
| Nieuwstraat |
| 164 |
7 |
Belle, Jacobus |
Klerk |
33 |
Rooms |
Den Bosch |
| 165 |
6 |
Verhoeven, Anna Catharina |
Mutsemaakster |
75 |
Rooms |
Maastricht |
| 166 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| 169 |
13 |
Verbeeck, Johanna Maria Jozefina |
Mutsemaakster |
65 |
Rooms |
Den Bosch |
| 173 |
8 |
Reinhart, Johanna Maria |
Huisvrouw |
36 |
Gereformeerd |
Haarlem |
| 174 |
4 |
Keer, Ruth Johannus |
Chef des Bureau archivist bij het Prov. Gouvernement |
27 |
Gereformeerd |
Den Bosch |
| 175 |
9 |
Hecking, Johan Samuel |
Ontvanger der Belasting |
34 |
Gereformeerd |
Goch |
| 176 |
8 |
Boons, Wilhelmus |
Verver en Glazenmaker |
50 |
Rooms |
Den Bosch |
| Minderbroederstraat |
|
 "body=[<b>Beschrijving:</b> Dode Nieuwstraat<br><b>Datering:</b> 9 januari 1986<br><b>Fotograaf:</b> Jan Verhoeff<br><b>Nummer:</b> 87-2573<br><b>Bron:</b> Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)]")
.org.jpg') "body=[<b>Beschrijving:</b> Tekening<br><b>Maker:</b> Herman Moerkerk]")