Bossche Encyclopedie

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt<br><b>Bron:</b> Onbekend]

Afbeeldingen	Sasse van Ysselt
Artikelen	Stadsrekeningen
Benaming	Straatindeling
Bossche straatnamen	Verdwenen stadsbeelden I
Geschiedenis	Verdwenen stadsbeelden II
Kunstafbeeldingen	Verdwenen stadsbeelden III
Panden	Verhalen en legenden
Postcodes	Volkstelling 1822
Raadsbesluiten

afb.

Markt (Binnenstad Centrum)

Marktstad

Door Ed Hupkens

Marktplaatsen hadden en hebben altijd een belangrijke functie in het economische en sociale leven. In een stad vindt men ze meestal op een centrale of gemakkelijk toegankelijke plaats. In 's-Hertogenbosch is de Markt de plek waar het allemaal begonnen is met de stad.

De Schapenmarkt verbindt de Markt met de Vughterstraat, een belangrijke uitvalsweg naar het zuiden. De Schapenmarkt kreeg deze naam, toen men in de tweede helft van de 18e eeuw op deze brede straat schapen ging verhandelen. De tegenwoordige straat Achter het Verguld Harnas werd ook meermalen met Schaepsmarkt aangeduid. In de 16e eeuw heette de Schapenmarkt nog Sadeleerstraat, Sadelstraat of Zadelmakersstraat (Vicus Selliparorum). Deze namen kunnen verklaard worden door de zadelmakers die er woonden. De Schapenmarkt heeft ooit, ter hoogte van pand nr. 8, een zijsteegje gekend: het Ezelstraatje.

Op de grens van de Schapenmarkt met de Vughterstraat, stond een van de drie landpoorten in de eerste stadsmuur van 1220. Het was de Antwerpse Poort, genoemd naar en deels betaald door een van de drie zusterhoofdsteden van het toenmalige hertogdom Brabant. De poort had twee hoefijzervormige torens, waarvan de ronde zijde naar buiten was gericht. In de huidige bestrating zijn in de zwarte beklinkering de oude torenvormen nog te zien. De poort had een val- of ophaalbrug en was de kleinste van de drie landpoorten. De Antwerpse Poort wordt ook wel aangeduid als Onze Lieve Vrouwepoort of Jodenpoort. De poort is vermoedelijk aan het eind van de 15e of het begin van de 16e eeuw afgebroken.

Stadsblad woensdag 11 juni 2008

De Markt

(Eerste gedeelte)

Het stuk van de Hinthamerstraat, dat tusschen de voormalige Gevangenpoort en de Markt gelegen is, heette oudtijds de Botermarkt, omdat alstoen aldaar de botermarkt gehouden werd, wat duurde tot het jaar 1743 1), als wanneer die markt werd overgebracht naar de N. W. zijde van de Groote Markt, alzoo ten N. van het huis de Gulden Paternoster.

Van de plaats, waar eens de Gevangenpoort, stond naar de Markt gaande, krijgt men aan zijne rechterhand het huis de Griffioen, dat de lakenkooper Herman van Casteren Jacobszoon den 26 Maart 1587 (Reg. n° 244 f. 314) kocht van de kinderen van Gerard Moins. Zijne eerste vrouw was Arnolda, dochter van Johanna Arntszn van Sambeeck; zijne tweede Josina Wels, dochter van Willem en Josina Geubels, van wie hij deze kinderen had:

a.	Johanna van Casteren, die huwde met Pauwels Wynants van Resandt, lakenkooper en raad van den Bosch 2), alwaar hij in 1656 in den ouderdom van 76 jaren overleed; hij was de zoon van Pauwels en Barbara Wytmans;
b.	Digna van Casteren, die huwde met Franchoys Kuysten en hem schonk: mr Arnoldus; Johanna; mr Hermanus;

300

	Willemina en Josina Kuysten, de laatste echtgenoote van Jacob van den Bichelaer, notaris en procureur te den Bosch;
c.	Josina van Casteren, die in 1624 huwde met Gerard Tielemans, president-schepen van den Bosch en stamvader van de thans adellijke familie van Breugel.

Deze kinderen deelden in 1623 (Reg. n° 659 f. 279) hunne ouderlijke nalatenschappen en daarbij viel aan Johanna van Casteren ten deel het huis de Griffioen, dat alstoen gezegd werd te zijn: een huis met erf, plaats, middelhuis en achterhuis. In dit huis wordt thans sinds eene eeuw gedreven de koekbakkerij der firma Suijs, beroemd om hare echte Bossche koek.

Kort bij dit huis begint de Markt, waarvan de afbeelding, zooals zij er in 1579 uitzag, voorkomt in van Heurn Historie II p. 121. Ten tijde van van Heurn werden op deze Markt gehouden: a. op de N.O. zijde daarvan, namelijk van af de Kerk- tot aan de Tolbrugstraat, de dagelijksche groentenmarkt; b. op hare N.W. zijde, zooals wij reeds zagen, de botermarkt; c. op hare Z. zijde en wel van af de Kolper- tot aan de Minderbroederstraat, de markt van de eetwaren, waarmede de boeren uit de Meierij ter markt kwamen; d. tusschen dit gedeelte der Markt en de Korte Kamers de markt van de mik, die op de vrije marktdagen aldaar door de boeren met karren werd aangebracht en e. tusschen de Minderbroederstraat en het Gewand- of Vleeschhuis de markt der eendvogels.

301

Noten
1.	Van Heurn Historie IV p. 70.
2.	Zijn zoon Paulus Wynants van Resandt was in 1675 eigenaar van het huis de Vergulde Ezelin, staande in de Hinthamerstraat nabij de Gevangenpoort.

De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 300-301

Reclame-uitingen in het Bossche stadsbeeld

Door Henny Molhuysen

In 's-Hertogenbosch is altijd gehandeld; al acht eeuwen is de Hertogstad een echte handelsstad. Vanzelfsprekend probeert dan iedere handelaar, iedere winkelier de producten aan de man te brengen.
In de middeleeuwen gebeurde dat door de namen van de huizen te verduidelijken in bijvoorbeeld de gevelstenen. De naamsbekendheid was belangrijk. Apothekers en hun voorgangers voerden dikwijls de naam 'de Eenhoorn', omdat de gemalen hoorn van dit fabeldier een potentieverhogend middel zou zijn.
De man die het gecombineerde beroep van chirurgijn, tandarts en kapper uitoefende, hing zijn gebruikte bebloede doeken als teken van vakmanschap voor de deur (vandaar dat men bij kappers nog steeds zo'n ronddraaiende rood-witte zuil aan kan treffen). In de Bossche binnenstad treft men nog een grote variëteit aan gevelstenen aan.
De uithangborden zijn voor een groot deel verdwenen en hebben plaats gemaakt voor lichtreclames, die ook in de avonduren potentiële kopers op producten kunnen wijzen. Aan het eind van de vorige eeuw kreeg 's-Hertogenbosch electriciteit en zag men voor het eerst verlichte etalages. Deze lichtreclames werden steeds groter. En dankbaar maakte men gebruik van de mogelijkheden van neonverlichting: verschillende en felle kleuren in allerlei vormen. Het leidde ertoe dat het Bossche grootwinkelbedrijf De Gruijter zijn naam veranderde in De Gruyter: die twee puntjes leverden technisch weliswaar geen bezwaar op maar zorgden ervoor dat de lichtreclames duurder uitvielen.
Op daken van huizen verschenen grote lichtreclames in bonte kleuren. Zelfs het stadshart, de Bossche Markt, ontkwam er niet aan. Metershoge lichtreclames van ondermeer Turmac-sigaretten en Sluis-veevoeders werden in de twintiger jaren van deze eeuw op de Markt gerealiseerd. En zelfs na de oorlog werden nieuwe ontwerpen vervaardigd. Zo stond er ondermeer op een van de huizen aan de Havendijk, naast de Diezebrug die toen nog het noordzuid verkeer kende, een grote reclame van vrachtautofabrikant DAF.
Individuele winkeliers voeren thans bijna allemaal een lichtreclame. Dat varieert van een eenvoudige neonletter tot grote lichtbakken. De winkelstraten lijken 's avonds en 's nachts nog uitnodigender het publiek op de etalages te wijzen. Eénmaal is dat veranderd: toen in het begin van de 70'er jaren tijdens de Oliecrisis de lampen 's avonds allemaal uit moesten. Het was toen weer donker op de straten. Dat is toen nog eens gebeurd, omdat twee jongelui met een lange stok met daaraan een forse spijker de neonverlichting praktisch helemaal uitschakelde in de binnenstad. Dat kon omdat - uit veiligheidsoverwegingen - bij deze verlichting een kastje met een ring eraan tegen de gevel bevestigd is. Door deze ring omlaag te trekken doofde de verlichting. Er is zelfs een winkelier geweest die maanden later pas ontdekte, hoe hij de avondverlichting weer kon laten stralen.
Er is een weerstand ontstaan tegen schreeuwende reclames. Maar in plaats van grote lichtbakken is er thans een trend te ontdekken waarbij men met grote, sterk opvallende vlaggen en spandoeken de aandacht trekt. Meestal betreft dit kortstondige acties, maar het stadsbeeld wordt er wel door aangetast. Nest zo als die bonte clown, die nu al een half jaar vanaf een balustrade aan de Markt passanten wijst op de fastfoodzaak.

Brabants Dagblad dinsdag 9 juni 1998

Een leeg marktplein in een drukke handelsstad

Door Henny Molhuysen

Op de Bossche Markt, daar is het allemaal begonnen toen ruim achthonderd jaar geleden er zich een nederzetting vormde. Binnen het territoir van het landgoed Orthen ontstond een handelsnederzetting die in het begin geen naam had. 'De nieuwe stad' of 'de nieuwe stad bij Orthen' was haar eerste benaming. Later kwam de naam 's-Hertogenbosch naar 'het bos van de hertog' pas naar voren. Maar of er echt een bos heeft gestaan? De Brabantse hertog was in ieder geval wel daadwerkelijk betrokken bij de eerste levensfase van de nieuwe stad.
Gesticht als een combinatie van een handels- en vestingstad kwam Den Bosch als snel tot bloei. Nog geen halve eeuw na haar stichting, nog geen kwart eeuw na de realisering van de stadsmuren en poorten werd een kerkgebouw (de in romaanse stijl gebouwde Sint Jan) buiten de stadswallen gerealiseerd.
Maar de Markt bleef het centrum van de handelsnederzetting. Hier werd de meeste handel gedreven. En natuurlijk werden de transacties beklonken met een glas. In het oudste Bossche stadsrecht was zelfs bepaald dat een Bosschenaar die de wijnman niet kon betalen, dit de volgende dag vóór twaalf uur ook mocht doen.
Dat betekent dat de Markt al snel tal van herbergen, dranklokalen en hotels kende. In het verleden waren er zelfs méér dan nu. Want is de oude Gouden Leeuw niet driekwart eeuw geleden verdwenen? En sloot het befaamde hotel Noord-Brabant niet 25 jaar geleden haar deuren? De koffiehuizen zijn er niet meer en ook de sociëteiten Amicitia en De Arend verdwenen van het marktplein. Maar inderdaad: nieuwe cafés kwamen ervoor in de plaats.
Andere zaken aan de Markt hadden eveneens een duidelijke relatie met wat zich op het plein afspeelde. De boeren en boerinnen konden nadat zij hun producten uit de Meierij verkocht hadden, zich ondermeer de petten van Boelens aanschaffen. Hun producten verkochten zij niet alleen in kraampjes op de Markt, maar ook in de kelders, waar op andere dagen de kramen opgeslagen lagen. En deze kelders waren groot, zo groot zelfs dat er in de achttiende eeuw volgens de overlevering paarden en karren in konden rondrijden. Maar in de 20e eeuw werden zij voor een deel dichtgegooid. Ondermeer omdat er eens een vrachtauto doorzakte.
In vroeger eeuwen kende Den Bosch verschillende soorten markten. Deze vonden niet allemaal op de Markt zelf plaats. De bekendste is vanzelfsprekend de veemarkt, maar ook de vismarkt is lang elders gehouden. Thans is het vijf dagen in de week markt. Op dinsdag en donderdag een kleinere groenten- en fruitmarkt. Op de vrijdag aandacht voor vis en biologische producten. Op de woensdag en de zaterdag de grote markt, die vooral op de zaterdag tienduizenden naar het stadscentrum trekt.
Er gebeurt méér op het plein. Eens per jaar is er kermis, en gedurende drie dagen wordt er carnaval gevierd. Regelmatig staat er een grote demonstratiewagen het een en ander aan de man te brengen en soms vinden er sportieve activiteiten plaats. Ook deze zijn aan veranderingen onderhevig: het spuitvoetbal maakte plaats voor beach-volleybal. En de horeca profiteert daar ook van. En maakt graag gebruik van de mogelijkheid om vóór de zaak een terras te realiseren.
De Markt in Den Bosch leeft. Al achthonderd jaar en ze zal nog lang het kloppende stadshart blijven.

Brabants Dagblad dinsdag 13 oktober 1998

Een interessante gevelrij aan de Bossche Markt

Door Henny Molhuysen

De Bossche Markt lijkt niet te veranderen, maar haast ongemerkt gebeurt dat tóch. Neem nu het stukje tussen de Hinthamerstraat en de Kerkstraat. Het is een voorbeeld van restaureren en vernieuwing.
Op de hoek van Markt met de Hinthamerstraat bevond zich een generatie geleden het bekende Tivoli van de familie Van Geffen in een dubbel pand. Het café verdween en een opticien vestigde zich er. Het is een filiaalbedrijf dat - zoals meer met landelijke ketens - dikwijls met een schreeuwende reclame de aandacht op zich wil vestigen. Gelukkig zijn de grote neonreclames die zich op het dak van de panden bevonden verdwenen.
Het pand ernaast herbergt een souvenirwinkel die tevens religieuze artikelen in de aanbieding heeft. In dit pandje heeft de meest bekende Bosschenaar, Jeroen Bosch, zijn jeugdjaren doorgebracht. Misschien is hij er zelfs wel geboren. Gelukkig is aan dat feit aandacht besteed: een bronzen plaquette is precies een jaar geleden in de voorgevel aangebracht, als een herinnering aan deze illustere Bosschenaar: Jeroen van Aken, die zich naar zijn geboortestad Jeroen Bosch noemde.
Het volgende pand herbergde tot in de jaren zeventig boekhandel Mosmans. Het pandje was in 1948 gerestaureerd en toen voorzien van zijn kenmerkende gevelbekroning. Bij die gelegenheid sprak burgemeester Loeff dat dergelijke restauraties méér plaats zouden moeten vinden. Hij pleitte toen voor de oprichting van een Stichting Stadsherstel, maar die is er nooit gekomen.
Mosmans was echter niet alleen boekhandel, maar tevens drukkerij. In de laatste jaren van hun bestaan aan de Markt had zij in het achterste deel van het pand een galerie 'Achter de stadsmuur' geheten. Dat klopte, want de oudste stadsmuur van het kleine stadje 's-Hertogenbosch bevond zich direct achter de panden aan de Markt. Dwars door de dertiende eeuwse stadsmuur heenstappend kwam men in de galerie terecht.
Maar ingrijpend is dit veranderd toen er een ruil plaats vond tussen Mosmans en Hein den Doop. De boekhandel verhuisde naar de Kerkstraat en de schoenwinkel vestigde zich aan de Markt. Direct daarna bleek dat de schoenenwinkel een te opvallende reclame - een luifel - had aangebracht. Maar deze is inmiddels verdwenen.
In het daaropvolgende pand is vele jaren lang de firma Frits van der Ven gevestigd geweest. Het echtpaar Van der Ven-Boelens handelde in textiel. Eerst op de Markt, later in een pand in het Tweede Korenstraatje en vervolgens in een winkel aan de Markt. De kinderen van dit echtpaar zijn voor een deel eveneens 'in de textiel' terechtgekomen. Anderen hebben heel andere keuzes gemaakt: jezuïet of antiquair. Ter herinnering aan dit echtpaar is op het trottoir - je loopt er haast ongemerkt overheen - een speciale steen aangebracht met een tekst ter herinnering aan Frits van der Ven (1899-1981) en Marie Boelens (1901-1989). De twee laatste panden hebben een modernisering ondergaan, kenmerkend voor de zestiger en zeventiger jaren. Het zijn strakke panden geworden met veel glas, eigenlijk niet passend in deze gevelrij. Op de hoek met de Kerkstraat is thans bakkerij Tonnie de Groot gevestigd, maar voordien zaten er al lang bakkers. Zou het bekende carnavalsliedje 'Op de mert daar woont 'nne bekker' niet op deze bakkerij kunnen slaan?
Verder valt het op dat de geparkeerde auto's op de Markt verdwenen zijn. Was de Markt zo'n vijfentwintig jaar geleden nog één groot parkeerterrein op een aantal dagen van de week, thans is dit niet meer het geval. Auto's worden geweerd en het stadsbestuur pleit voor een autoluwe binnenstad. Driehoeken moeten er zorg voor dragen dat zo weinig mogelijk verkeer in het centrum van de binnenstad terecht komt. Parkeergarages zijn daarvoor gerealiseerd bij de Arena en twee bij het station.
De verlichting op de Markt is ook aangepast. De 'gewone' straatverlichting heeft plaats gemaakt voor nostalgische armaturen. Hier op de Markt zijn het forse lampen, een herinnering aan de eens zo grote Lange Sijn die midden op het plein de omgeving verlichtte. Maar die grote lantaarnpaal is al lang weg.

Brabants Dagblad dinsdag 5 januari 1999

De Bossche markt

Door Henny Molhuysen

Het is altijd druk geweest op de Bossche markt. Al sedert de middeleeuwen werden hier tal van goederen verkocht. Voor een deel gebeurde dat door de boerenbevolking uit de Meierij zelf, maar ook stonden er handelaren op het plein. Vooral tijdens de grote jaarmarkten was het een drukte van jewelst.

Omdat kranten ontbraken kon de bevolking tijdens het markten velerlei nieuwtjes horen. Zo brachten in 1525 Bossche kooplui, die met hun daar aangeschafte koopwaar terugkeerden van de Frankfurter markt de nieuwe leer van Luther naar hun geboortestad. Maar de Bosschenaren waren niet zo erg geïnteresseerd in deze nieuwe 'suijvere leer des evangeliums'.

Op de Bossche vismarkt werd veel zalm verkocht in het begin van de zestiende eeuw. In 1530 was er zelfs iemand die speciaal door de straten liep met aan een stok enkele heel mooie zalmen gebonden om op die manier nóg meer reclame te maken voor dit voedsel. Op 12 juni 1533 stond het water van de Binnendieze zo hoog, dat mensen vanaf de walkant met de hand zelfs de zalm kon vangen. De kronieken maken er melding van: iemand deed dat bij de Sint-Antoniuspoort en een ander achter de Weversplaats. Het water kwam nog hoger en overstroomde de straten. Het gevolg was dat de Bossche jeugd er het grootste genoegen in schiep om achter deze 'uit de Binnendieze verdwaalde vissen' te lopen die door de straten zwommen. Vanzelfsprekend probeerde de jeugd de vissen te vangen. De Bossche vis werd verhandeld op de Vismarkt, bij de haven.

Ook op het marktplein zelf was het druk met kramen en handelaren. Blijkbaar stond er van alles door elkaar. Want in 1530 neemt het stadsbestuur ineens een rigoureuse maatregel. Alle kramen en 'banken' worden van de Markt gehaald en iedereen wordt verboden om er nieuwe kramen neer te zetten. Bovendien mochten er geen karren meer op de markt geparkeerd worden om van daaruit turf, hout, hooi en stro te verkopen. En die waren toch in grote hoeveelheden nodig: voor verwarming en de bereiding van het voedsel. Orde moest er op de Markt heersen!

Iedere verkoper kreeg voortaan een eigen plaatsaangewezen in een aparte 'straat'. Zo'n 'straat' was een rij kramen, waarin dezelfde soort handelaren een plaats aangewezen kregen. Toch bleef het marktplein te klein. Want voor 'de appelcramen, meelcramen en vogelmerckt' was er geen ruimte meer: die moesten uitwijken naar andere plaatsen.

Nu, in 1988, biedt de Markt nog steeds een grote diversiteit aan produkten te koop voor de Bosschenaren. Bijna iedere dag groenten en fruit, vis op de vrijdag. Op woensdag en zaterdag is er de grote markt. Onder het oog van de marktmeester gebeurt dat nog steeds even ordelijk als waarschijnlijk 450 jaar geleden het geval was.

Brabants Dagblad donderdag 25 februari 1988

Artikelen
1780	Redactie Aan den block van de Groote Marckt binnen 'sBosch, ter gelegenheid van deszelfs derde eeuw-gety, op den zevenden van wyn-maand 1780. Palier ('sBosch 1780)
1934	Redactie De Markt in het stadsbeeld. Noordbrabantsch Dagblad Het Huisgezin vrijdag 23 november 1934
1941	Redactie Nieuwe plannen voor de markt in Den Bosch. T.G. Bouwstoffen 2 (1941) 25-26
1970	Redactie D'66 wil gehele Markt verkeersvrij maken. Brabants Dagblad dinsdag 24 november 1970
1971	Redactie Gegevens voor de bouw van parkeergarage onvoldoende. Brabants Dagblad woensdag 27 januari 1971
1974	Redactie Kerk en overheid speelden een grote rol. In de historie was de markt niet alleen een plaats van koophandel maar ook communicatiecentrum. Het Gewest donderdag 28 november 1974 (foto)
1977	R.C.W. van der Voort 's-Hertogenbosch in de tweede helft van de achttiende eeuw. Enkele opmerkingen over de economische en sociale structuur van de wijk van de Markt. s.n. (Amsterdam 1977)
1977	Redactie Zakencentrum stelt voorwaarden aan 'blikvrij' maken. Markt moet dynamisch blijven. Brabants Dagblad woensdag 30 maart 1977 (foto)
1977	Redactie Archeologisch onderzoek unaniem toegejuicht. Raad verdeelt over Markt. Brabants Dagblad vrijdag 27 mei 1977 (foto)
1977	Redactie Graven naar bodemschatten onder Markt. Krantenknipsel zaterdag 18 juni 1977
1977	Redactie Ook voor 1185 al een of andere nederzetting op Bossche Markt? Bodemonderzoek van groot belang. Brabants Dagblad woensdag 20 juli 1977
1977	Redactie Verschillende historische vragen wachten op antwoord. Belangwekkend archeologisch onderzoek onder de Markt. Krantenknipsel donderdag 28 juli 1977
1977	Redactie Projectontwikkelaar benaderde gemeente Den Bosch. Plan parkeergarage onder Markt. Brabants Dagblad donderdag 25 augustus 1977
1977	Redactie Bij opgravingen Markt: Resten gevonden van Romeinse bewoning. Brabants Dagblad woensdag 31 augustus 1977 (foto)
1977	Redactie De opgravingen op de Markt brengen vreemde dingen aan het licht. Bij de kuil die tegenover de Albert Heijnwinkel werd gegraven, stoote men één dezer dagen op een heel grote voorraad schoenzolen. Krantenknipsel vrijdag 9 september 1977
1977	Redactie Wethouder Wagemakers wil de zaak niet frustreren. Markt tot carnaval niet blikvrij. Brabants Dagblad vrijdag 16 september 1977 (foto)
1977	Redactie Zakencentrum beticht gemeente Den Bosch van onbehoorlijk bestuur. Vandaag begin met blikvrij maken Markt. Brabants Dagblad maandag 3 oktober 1977
1977	Redactie Archeologen vonden 15e eeuwse put onder de Markt. Krantenknipsel donderdag 17 november 1977
1978	Redactie Kort verslag archeologisch onderzoek Markt. 1 september 1977 - 2 februari 1978. Gemeentewerken 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1978)
1978	Redactie Reconstructie bestrating na vernieuwing riolering. Smalle 'rijgoot' over de Markt. Brabants Dagblad donderdag 19 januari 1978
1978	Redactie Geen ontzag voor ondergrondse historie. Bulldozer-geweld op Markt. Brabants Dagblad zaterdag 22 april 1978 (foto's)
1978	Redactie Verdeeldheid over parkeerplaatsen en bomen. Raad akkoord met Markt-plan. Brabants Dagblad zaterdag 1 juli 1978 (tekening)
1978	Redactie Na 15 september weer verkeer mogelijk. Markt wordt aangekleed. Brabants Dagblad zaterdag 26 augustus 1978
1978	Redactie Stadswapen op puthuis?. Bossche Markt mag niet donker blijven. Brabants Dagblad woensdag 20 december 1978
1979	A.C.M. Kappelhof Voorlopige inventaris van het archief van het blok van de Markt en Tolbrug. Centraal bureau Godshuizen/Oud-archief. 's-Hertogenbosch 1979
1979	Redactie Put op de Markt werd knap stuk metselwerk. Krantenknipsel woensdag 11 april 1979
1979	J.A.M. Roelands De Markt. Den Bosch gisteren en eergisteren (1979) 164
1983	Hans L. Janssen Markt. Van Bos tot Stad ('s-Hertogenbosch 1983) 53
1983	Redactie Reconstructie van put en puthuis op de Markt. Van Bos tot Stad ('s-Hertogenbosch 1983) 172-173
1985	Redactie Korte geschiedenis van de drie stations van 's-Hertogenbosch. s.n. s.l. 1985
1988	J.W.G. Witmer Een inventarisatie van gotische en laatgotische muur- en plafondschilderingen in 's-Hertogenbosch. Kroniek van bouwhistorisch en archeologisch onderzoek 's-Hertogenbosch ('s-Hertogenbosch 1988) 18-29
1988	Henny Molhuysen Verhalen en legenden : De Bossche markt. Brabants Dagblad donderdag 25 februari 1988 (foto)
1989	Kok de Bekker Het blok op de Markt. KringNieuws 90 (1989) 64-66
1991	Frans van Gaal, Peter-Jan van der Heijden Het Bossche marktoproer van 1891. s.n. ('s-Hertogenbosch 1991)
1992	A.H. van Drunen De kelders op de hoek van de Markt en de Hinthamerstraat. 's-Hertogenbosch (Introduktienummer 1992) 34-35
1996	A.H. van Drunen, E. Vink (Bouw)historie aan de markt te 's-Hertogenbosch. Spiegel Historiael Maandblad voor Geschiedenis en Archeologie 9 (1996) 348-353
1998	Karin Strengers-Olde Kalter Van boeken en schrijfgerei. De achttiende-eeuwse boekhandel in 's-Hertogenbosch. Brabants heem 3 (1998) 90-100
1998	Henny Molhuysen Verdwenen stadsbeelden : Een volksdrogisterij op de rustige Bossche Markt Brabants dagblad dinsdag 31 maart 1998 (foto)
1998	Henny Molhuysen Verdwenen stadsbeelden : Reclame-uitingen in het Bossche stadsbeeld Brabants dagblad dinsdag 9 juni 1998 (foto)
1998	Henny Molhuysen Verdwenen stadsbeelden : Een leeg marktplein in een drukke handelsstad Brabants dagblad dinsdag 13 oktober 1998 (foto)
1999	Henny Molhuysen Verdwenen stadsbeelden : Een interessante gevelrij aan de Bossche Markt Brabants dagblad dinsdag 5 januari 1999 (foto)
1999	Marleen Duijf Stichting: Beschermen vanwege archeologische bodemschatten. 'Markt en Pensmarkt monument'. Brabants Dagblad maandag 10 mei 1999
1999	Jo Hendriks Het postkantoor op de Markt. KringNieuws 4 (1999) 3
1999	Jo Hendriks De Markt als gerechtsplaats. KringNieuws 4 (1999) 14
2000	Carel de Groot Door de bomen Den Bosch zien (1). De Markt. KringNieuws 1 (2000) 11-12
2000	B.C.M. Jacobs Schilderij 'De Lakenmarkt' : Handel en marktwezen in de Middeleeuwen Bossche Bladen 4 (2000) 126-130 [pdf]
2001	Jan Romeijn Monumentenzorg : Monumenten Selectie Project voltooid Bossche Bladen 4 (2001) 134-135 [pdf]
2002	Redactie Voor mogelijke exploitatie. BRO Vught onderzoekt kelders Bossche Markt. Krantenknipsel vrijdag 23 augustus 2002
2002	Nik de Vries De maquette van de Markt. KringNieuws 6 (2002) 1-6
2004	Harriën van Dijk Nieuws van de BAM : Markt 35 Bossche Bladen 2 (2004) 60 [pdf]
2004	Rob Hoogeboom Kleding op de Markt KringNieuws 1 (2004) 9
2005	Wim Hagemans Markt wordt groter plein. Brabants Dagblad woensdag 23 februari 2005
2005	Wim Hagemans Kring Vrienden: negeren kelders gemiste kans. Brabants Dagblad dinsdag 13 september 2005 (foto)
2006	Harry Boekwijt Koffiehuizen rond de Markt : Burgelijke elite en haar sociëteitsgebouwen Bossche Bladen 3 (2006) 76-80 [pdf]
2006	Marcel van der Heijden De Straat : Markt, Schapenmarkt en Pensmarkt Bossche Bladen 3 (2006) 119-123 [pdf]
2008	Redactie Markt en Pensmarkt bijna klaar. Brabants Dagblad dinsdag 11 november 2008
2009	Marc Brink Markt: klachten en tevredenheid. Brabants Dagblad donderdag 12 maart 2009

1502	Merckt	Stads Rekeningen van het jaar 1399-1800. Deel 1, blz 57
1645	Marct veldt	Kaart Sylva Ducis Gallis Bois le Duc German sHartogen Bos
1740	De Markt	Grondtekening der Stad 's-Hertogenbosch ca 1740 Uit: Tegenwoordige Staat, uitgegeven door I. Tirion, 1740
1795	Groote Markt	Kaart Plan der Stad Forten en Situatie van 's-Hertogenbosch 1795
1822	Groote Markt	Volkstelling 1822
1866	Markt	Kaart J. Kuijper ca 1866
1890	Markt	Kaart Jos van Hagens ca 1890
1909	Markt	Huisnummeromnummering 1909
1910	Markt	Straatnamenlijst 's-Hertogenbosch 1910-1911

Geschiedenis
1275	De oudste vermelding van een lakenhal in 's-Hertogenbosch dateert van 24 oktober 1275. In deze lakenhal of gewandhuis verkopen de lakensnijders hun laken. Het gewandhuis is eigendom van de hertog, die het verpacht aan het lakensnijdersgilde, die het op haar beurt uitdeelt in standplaatsen ten behoeve van de individuele lakensnijder. Het gewandhuis is gelegen in het zgn. Blok op de Markt, tegenover het Minderbroederklooster. Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1463	De in 1463 in de Verwersstraat ontstane brand doet een deel van de Markt in vlammen opgaan. Onder de honderden huizen die in as worden gelegd is ook een deel van het stadhuis. Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1480	Voor 1477 bestond er wellicht sinds een eeuw een bepaalde armenzorg die per Blok georganiseerd was. Maar rond 1477-1480 wordt een begin gemaakt met een meer systematische opzet door het in het leven roepen van speciale blokarmenfondsen. Als eerste wordt opgericht het Blok van de Hinhamerstraat (1477), terwijl er uit 1480 drie stichtingsakten van blokarmenfondsen dateren en wel die van de Grote Markt (7 okt.), die van de Kerkstraat (6 nov.) en die van de Vughterstraat (7 nov.). Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1579	In De Nederlanden worden twee Unie's gesloten: die van Atrecht (6 jan) en die van Utrecht (23 jan). Het zuiden kiest voor het handhaven van de katholieke godsdienst en trouw aan Spanje; het noorden kiest voor onafhankelijkheid van Spanje. Eerst op 1 juli 1579 kiest 's-Hertogenbosch. Op die dag zwicht het stadsbestuur voor de calvanistische pressie o.l.v. Agylaeus en kondigt vanaf de pui van het stadhuis de Unie van Utrecht af. Tijdens deze openbare afkondiging valt er ergens op de markt een schot... gericht op het calvanistische Schermersgilde. Er wordt teruggeschoten en vele andere schoten volgen; de spanning die sinds januari in de stad heerst ontlaadt zich. De burgerstrijd duurt uren. Bij het invallen van de nacht worden er veertig doden en honderdtwintig gewonden geteld. Daags daarop, 2 juli, komt een bode uit Maastricht met de boodschap dat Parma, die juist deze stad veroverd heeft, op weg is naar Den Bosch. Dit leidt opnieuw tot een paniekstemming die tot gevolg heeft dat de Bossche calvanisten wegvluchten, de stad uit. Het stadsbestuur belooft hen dat zij altijd terug mogen keren, waarbij zij hun huidige rechten mogen behouden. Onder de vertrekkenden is Henricus Agylaeus, die in 1595 in Utrecht als raadsheer zal overlijden. Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1595	In het pand 'De Witte Bok' aan de Markt worden tegen betaling van een halve stuiver drie gemummificeerde lijken uit de Canarische eilanden tentoongesteld. Deze lijken zijn circa drie eeuwen oud. Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1808	Onbekende halen in de nacht van 3 op 4 september de op de Markt geplaatste vrijheidsboom neer. Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1883	Op 23 augustus wordt de plaatsing van een grote lantaren op de Markt goedgekeurd. In de volksmond zal zij 'De Lange Sijn' worden genoemd, waarschijnlijk naar een bekend volkstype dat zo heet. Bron: Kroniek van 's-Hertogenbosch
1891	In 1891 leidde de verduistering van marktgelden door politieambtenaren tot relletjes in de stad die bekend werden onder de naam 'Marktoproer'. Bij de opstanden, waarbij middels schimpliedjes en samenscholingen het ongenoegen van het volk kenbaar werden gemaakt, kwam regelmatig de marechaussee in het geweer om de groepen uiteen te jagen. Hier veegt de marechaussee de stoepen voor de sociëteiten Zwarte Arend en Amicitia op de Markt schoon. Bron: 's-Hertogenbosch. De geschiedenis van een Brabantse stad 1629-1990 (1997) 232
1953	In 1953 werd de Markt herbestraat. Ter herinnering van de herbestrating is er ook een "laatste steen" gelegd. Dit gebeurde door Zoete Lieve Gerritje. Hierop staat de tekst: "Van vele honderden lei Gerritje mij als leste, tot voetveeg van den eerste boer den beste, 14-11-1953". Op die historische dag hebben de Bosschenaren "hun" Zoete Lief voor het eerst in levende lijve kunnen zien. Bron: Langs Bossche Monumenten

	De Markt met Stadhuis, links (met terras) de sociëteit de Zwarte Arend, z.j. Hendrik de Laat (1900-1980) (olieverf op doek, 30.0 x 40.5 cm) Particuliere collectie
	's-Hertogenbosch, Markt, z.j. Hendrik de Laat (1900-1980) (potlood, 35.1 x 25.5 cm) Stadsarchief 's-Hertogenbosch
	Studie van het Marktgezicht, z.j. Frans Slager (1876-1953) (zwartkrijttekening, 47.0 x 69.0 cm) Gemeente 's-Hertogenbosch
	De vleeshal, z.j. Toegeschreven aan M.J.C. Weegenaar (), die veel vervalsingen gemaakt heeft. (pentekening met waterverf, 14.0 x 19.0 cm) Prentenkabinet Bibliotheek Provinciaal Genootschap, 's-Hertogenbosch Deze was eigendom van het Vleeshouwersgilde. Stond op de Markt tegenover het stadhuis en dateerde uit de 16e eeuw. Omstreek 1850 werd de Vleeshal, een der oudste gebouwen van de stad, afgebroken en daarvoor kwam de Boterhal in de plaats.
	St. Nicolaasmarkt, z.j. Herman Moerkerk (1879-1949) (olieverf op doek, 79.5 x 100.0 cm) Particuliere collectie De St. Nicolaasmarkt in wintertooi. De kramen zijn verlicht omdat deze markten vroeger gehouden werden in de avonduren. De ingang naar de kerkstraat is te zien, met rechts het huis "In de Ekster"; daarnaast de voormalige Incassobank en Het Nederlandsch Koffiehuis ("De Neerlander" zeiden de Bosschenaren).
	De Markt in noord-oostelijke richting, z.j. Jan Abrzn. Beerstraten () (potlood, penseel in grijs) Parijs, Fondation Custodia
	Lakenmarkt, 1530 Anoniem (olieverf op paneel, 126.0 x 67.0 cm) Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch Een bekend schilderij van de Lakenmarkt, dat vermoedelijk omstreeks 1530 is gemaakt in opdracht van het gilde van de lakenkooplieden. Hun patroonheilige, Sint Franciscus is zelfs tweemaal afgebeeld: op de voorgrond terwijl hij aan de armen en gebrekkigen de stoffen uitdeeld, die hij uit de kraam van zijn vader (schuin rechts daarboven) heeft weggehaald. Rechts van de lakenmarkt is ook de botermarkt te zien, en op de voorgrond de eiermarkt. De kramen blijken in de loop der eeuwen nauwelijks veranderd. Links de put op de Markt. Bron: Ach Lieve Tijd
	Het Schermersoproer te 's-Hertogenbosch in 1579 Jan van Diepenbeeck () (olieverf op doek, 92.0 x 152.0 cm) Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch
	Gezicht op de markt van 's-Hertogenbosch met het stadhuis, 1665 A. Beerstraten () (olieverf op doek) Gemeente 's-Hertogenbosch
	Raadhuis en Markt in 's-Hertogenbosch, gesigneerd 1734 Cornelis Pronk () (pen in zwart, gewassen in grijs, 18.5 x 33.6 cm) Provinciaal Genootschap, 's-Hertogenbosch De markt omstreeks 1730, met links het Stadhuis en in het midden het huizenblok op de Markt. Reeds meer dan de helft van de huizen op deze afbeelding heeft al een stenen gevel, maar toch zijn er een opmerkelijk groot aantal houten huizen bewaard gebleven. Hier in het centrum zijn de panden meestal hoger dan elders in de stad. Zeer hoge huizen zoals rechts op de afbeelding behoren echter tot de uitzonderingen. Van Bos tot Stad
	Gezicht op de Markt, 1777/1778 Jac Everts () (pen in zwart, gewassen in grijs, 20.5 x 37.7 cm) Stadsarchief, 's-Hertogenbosch
	Gedenkpenning 1781/1782 Thomas van Meervoort () (rond 17.5 cm) Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch De grote zilveren gedenkpenning, vervaardigd ter ere van het 300-jarig bestaan van het armenblok Markt en Tolbrug, werd volgens het opschrift ontworpen door G. Hopman en uitgevoerd door de zilversmid Th. van Meervoort. Beide waren blokmeesters van deze wijk en worden als zodanig ook op de keerzijde van de penning vermeld. In het vierkante ophangoog sloeg Thomas van Meervoort zijn meesterteken en daar werden ook de keursletter en het stadskeur afgeslagen. Op de voorzijde van de penning is de Markt van 's-Hertogenbosch afgebeeld met zicht op het stadhuis en de belendende percelen. Over de Markt lopen verschillende burgers en enkele bedelaars. Op de voorgrond is een vlag weergegeven met de wapens van Oostenrijk, Brabant en 's-Hertogenbosch, waaronder een medaillon met een in een bos liggend hert. De laatste scène is het embleem van het armenblok Markt-Tolbrug en komt ook voor op verschillende van de veel oudere blokmeestersschildjes. De keerzijde is gegraveerd met de uitgebreide reeks namen van de blokmeesters, waarboven drie gekroonde wapenschilden. Bron: Zilver uit 's-Hertogenbosch, Noordbrabants Museum ~~~Te 's-Hertogenbosch speelden de wijken, blokken genaamd, een belangrijke rol bij de zorg voor de armen. De blokmeesters hielden zich bezig met de bedeling van de armen in hun wijk en hielden ook toezicht op de bedelaars die hier langs de deuren gingen. Ter gelegenheid van het 300-jarig bestaan van het armenblok Markt en Tolbrug werd deze gedenkpenning vervaardigd. Op de voorzijde is een gezicht op de Markt met het stadhuis afgebeeld, met op de voorgrond burgers en bedelaars, alsmede enkele nieuw-testamentische teksten. Ook is het vaandel van het blok weergegeven, waarop het Bourgondische vuurijzer, de Habsburgerse tweekoppige adelaar, de wapens van 's-Hertogenbosch en Brabant en het rustende hert, symnbool van het blok Markt en Tolbrug. Op de keerzijde van de gedenkpenning zijn behalve de wapens van 's-Hertogenbosch, generaliteit en stadhouder, de namen van 50 blokmeesters en het devies 'In Liefde Bloeyende' gegraveerd. Bron: Eindelyk uit d'Onderdrukking, Noordbrabants Museum
	Geel koperen gedenkpenning 1805 Franciskus Johannis van Beugen () (rond 17.5 cm) Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch De geelkoperen gedenkpenning door F.J. van Beugen in 1805 vervaardigd in opdracht van de blokmeesters van het blok Markt-Tolbrug ter gelegenheid van het 325-jarig bestaan, toont aan de voorzijde een gezicht op be Bossche markt met ondermeer de stadspomp. Op de voorgrond is het stadswapen van 's-Hertogenbosch weergegeven en verspreid over de Markt lopen verschillende burgers en diverse bedelaars. Op de achterkand van de penning staan de namen vermeld van de blokmeesters die in 1805 in functie waren. De signering duidt erop dat Van Beugen zelf de gravering in de penning aanbracht en vermoedelijk was ook het ontwerp daarvoor van zijn hand. Bron: Zilver uit 's-Hertogenbosch, Noordbrabants Museum ~~~In 1805 was de toestand op het gebied van de armenzorg in 's-Hertogenbosch zoals in vrijwel alle plaatsen in Brabant weinig rooskleurig; het aantal bedeelden was uitzonderlijk groot en de armenfondsen waren ver uitgeput. Toch vierden de blokmeesters van het blok Markt en Tolbrug het 325-jarig bestaan en lieten zij, evenals 25 jaar daarvoor een gedenkpenning vervaardigen. Op de voorzijde is wederom de Bossche Markt met stadhuis, burgers en gebrekkigen afgebeeld, maar de situatie is nu zeventiende- in plaats van achttiende-eeuws en gaat terug op een schilderij van Abraham van Beerstraten uit 1665. Bovendien werd ook hier een nieuw-testamentische tekst en het Bossche stadswapen gegraveerd. De keerzijde draagt een afbeelding van de leeuw en het devies van de Bataafse Republiek , alsmede een inscriptie over de herdenking van de namen van 25 blokmeesters. Bron: Eindelyk uit d'Onderdrukking, Noordbrabants Museum
	Kermis op de markt, 1811 Anoniem (olieverf op paneel, 80.0 x 95.0 cm) Particuliere collectie, Sint-Oedenrode De kermis te 's-Hertogenbosch begon elk jaar op de vierde zondag van augustus. Evenals op de beide jaarmarkten die de stad kende, werden er op de Markt tal van kramen en tenten opgeslagen, waarvan de standplaatsen bij loting werden vastgesteld. Op de kermis, zo blijkt ook uit de afbeeldingen op het schilderij, werden door een groot aantal gezelschappen toneel- en dansvoorstellingen gegeven. Daarvoor vroegen zij, door middel van beschilderde vaandels en korte optredens vóór de tenten, de aandacht van de toeschouwers, waaronder ook in de stad gelegerde Franse militairen, hetgeen is te zien op dit schilderij. Zo werden op de kermis van 1811 ondermeer 'De Verzoening of de Broedertwist, groot en beroemd Toneelspel van Kotzebue, gevolg door de Houthakkers, groot Ballet Pantomine' en 'De Vrouw met twee Mannen, groot en beroemd Toneelspel gevolgd door de Twee Piro's, nieuw groot Ballet Pantomine' opgevoerd. Voorts waren er op de kermis kramen met eet- en drinkwaren en kramen waar men allerhande snuisterijen kon kopen. Uitdrukkelijk maakte men bekend dat 'Kwakzalvers, planeetlezers of horoskooptrekkers, rijfelaars, draaiborden, loterykramen en diergelykens' niet werden toegelaten en dat bedelaars en vagebonden werden geweerd. Schoenpoetsers en ventsters mochten blijkbaar wel op de kermis opereren, zo is te zien op het schilderij. Buiten de activiteiten op de Markt werden er 's avonds ook bals en muziekpartijen gehouden in de koffiehuizen en logementen, waarbij reizende gezelschappen de optredens en uitvoeringen verzorgden. Bron: Eindelyk uit d'Onderdrukking, Noordbrabants Museum
	Houten huizen op de hoek van de Pensmarkt en Markt, 1815 J.B.J. van Someren () (pen in zwart, gewassen in kleuren) GAH Drie houten gevels van huizen die op de Markt hebben gestaan; op de hoek van de Pensmarkt, recht tegenover het stadhuis.
	's-Hertogenbosch, gezicht op de Markt, 1834 Jacques Francois Carabain (1834-1892?) (olieverf, 60.0 x 80.0 cm)
	De markt in 1839 Jan Hendrik van Grootvelt () (olieverf op paneel, 34.5 x 43.5 cm) Particuliere collectie Het huis links met op de gevel "Tabak en Snuif" en een uithangbord waarop een tabakston, is vermoedelijk het pand genaamd "Het Hert". Vanaf 1817 tot ongeveer 1925 was hierin de sigaren- en tabakszaak van de Familie van der Pas gevestigd. Het huis hoek Markt - Hinthamerstraat met op de gevel "Apotheek" was genaamd "'s-Gravenhage", eerder "Milanen" geheten. Verderop in de Hinthamerstraat is de ingang van de St. Annaplaats te zien.
	Gezicht op de Markt, 1850 Uit: Penning-magazijn voor de jeugd. 1850. 4e jaarg. blz. 65.
	De Bossche Markt in 1857. Op de achtergrond de Schapenmarkt Anonieme Engelse tekenaar (tekening met krijt, 24.0 x 33.5 cm) Particuliere collectie
	De Bossche Markt met Stadhuis omstreeks 1894 Piet Slager (1871-1938) (olieverf op doek, 106.0 x 72.0 cm) Museum Slager, 's-Hertogenbosch Dit stadsgezicht werd geschilderd op de hoek Markt-Hinthamerstraat. De stoeprand links wijst in perspectief langs Sociëteit De Zwarte Arend, met deze vogel op de gevel, de apotheek, het brede en het zeer smalle pand aan weerszijden van de Ridderstraat, naar het Stadhuis. Piet Slager. Aspecten uit het Bossche verleden
	De Bossche Markt met kramen, met gezicht in de Hinthamerstraat, 1894 Piet Slager (1871-1938) (olieverf op doek, 106.0 x 72.0 cm) Museum Slager, 's-Hertogenbosch Geschilderd vanaf de eerste verdieping van het huis tegenover De Moriaan. Tussen de kramen op de bijzondere bestrating de monumentale lantaren 'Lange Sijn'. Op de achtergrond de gevels van de Markt met de Hinthamerstraat en daarboven de Hervormde Kerk en de Sint Jan, zoals die was vóór de restauratie van de koepel in 1904 en van de toren in 1980. Piet Slager. Aspecten uit het Bossche verleden
	Marktgezicht, 1902 Frans Slager (1876-1953) (olieverf op doek, 110.0 x 175.0 cm) Gemeente 's-Hertogenbosch
	Grote Markt in 1927 Hendrik de Laat (1900-1980) (pentekening, 27.5 x 20.5 cm) Collectie de Laat, 's-Hertogenbosch Op de achtergrond het gebouw van Vroom en Dreesman, dat in 1938 is afgebrand.
	De Bossche Markt, 1928 Herman Moerkerk (1879-1949) (olieverf op doek) Noordbrabants Museum, 's-Hertogenbosch (inv.nr. 10964)
	Markt in 's-Hertogenbosch, 1938 C. Vreedenburgh () KUB, Tilburg
	De Markt, met kramen en muziektent in 1947 Willem van Leusden () (droge naald, 30.0 x 24.0 cm) Particuliere collectie
	Bossche Kermis op de Markt in 1958 Tijs Dorenbosch () (pentekening met plakaatverf, 41.5 x 56.5 cm) A. v.d. Donck, Rosmalen

Raadsbesluiten
2001	Aanwijzing De Markt en de Pensmarkt zijn door het college aangewezen tot gemeentelijk archeologisch monument. B&W Besluitenlijst 30 oktober 2001
2002	Verkenning hergebruik kelders Markt Het college geeft in een brief aan Hartje 's-Hertogenbosch aan dat het de moeite waard is om te onderzoeken of de historische kelders onder de Markt in de toekomst voor het publiek toegankelijk kunnen worden gemaakt. B&W Besluitenlijst 27 augustus 2002
2009	Afronding herinrichting Markt Het college neemt kennis van de afronding van de herinrichting van de Markt en de Pensmarkt: het plaatsen van de lichtmasten, het zichtbaar maken van de put en het aanlichten van het Stadhuis en de Moriaan. Er wordt ingestemd met het herplaatsen van de oude sokkel voor het beeld van Jeroen Bosch. B&W Besluitenlijst 27 januari 2009

Stadsrekeningen
1627	Kapittel 22. • Model voor het heiligen huisje op de Markt. • Het Lieve Vrouwe huisje op de Markt te 's Hertogenbosch gemaakt en geplaatst. Bron: Stads Rekeningen van het jaar 1627-1628. Deel 2, blz 1340, 1342

1888-1889

ca 1905

ca 1915

ca 1968

Panden

Scheidingstraat

Markt 105

"De Grasmeijer" anno 1603. (Louis Ruijs)
Bron: Mosmans 144

1908	(Markt C 442): fa. Joh. Ruijs (fabrikant in gebreide wollen goederen) - Louis Ruijs (tabak, snuif, sigaren, koffie, thee suiker) - wed. L. v.d. Ven (particuliere)
1910	van Beek en Schellekens (grossiers in drogerijen en verfwaren) - A.C. van Beek (koopman)
1928	van Beek en Schellekens
1943	fa. van Beek en Schellekens (drogisterij)

Markt C 442a

1908	(Markt C 442a): H.J. van Maastrigt (koopman)

Markt 103

"De Eijck" anno 1603. (Mandos-Baudoin)
Bron: Mosmans 145

1897	(Markt C 443): H. van Ree (koek- en banketbakker)
1908	(Markt C 443): G.J. Mandos (banketbakker)
1910	wed. G.J. van Maastrigt (koopvrouw) kelder - G.J. Mandos-Baudoin (banketbakker)

Markt 101

1905	(Markt C 443a): W.H.F.W. von Eugen
1908	(Markt C 443a): P.J. Nollen
1910	P.J. Nollen
1928	Van Gend en Loos

Markt 99

"Den Horen" anno 1640. (v. Gent & Loos)
Bron: Mosmans 146

1905	(Markt C 444): J.W.F.H. van den Heuvel (directeur van Gend & Loos)
1908	(Markt C 444): J.W.F.H. v.d. Heuvel (directeur van Gend & Loos)
1910	Van Gend en Loos - J.W.F.H. v.d. Heuvel (directeur van Gend & Loos)
1928	W.C. Koppens
1943	A.C. Cornelis (slagerij) - S.P.M.G. Cornelis-van de Eerenbeemt

Markt 97

"'t Wit Cruys" Anno 1603.
(Wijnhandel de Wijs, vroeger 2 huizen)
Bron: Mosmans 147
~~~ De huizen de Witte Bok en het Wit Kruis. Nos 95 en 97.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 399..411

1790	(Markt A 22): wed. C. de Wijs bron
1822	(Markt A 22): Martinus Franciscus de Wijs (koopman) bron
1908	(Markt C 445a): wed. C. de Wijs en Zoon (wijnhandelaren)
1910	wed. C. de Wijs en Zoon (wijnhandel)
1928	wed. C. de Wijs en Zn.
1943	J.A.J.M. Meijlink (wed. C. de Wijs en Zn.) wijnhandel

Markt 95

"De Witte Bock". Een gebeitelde bok nog in den achtergevel gemetseld. Den 24e Augustus 1595 waren in dit huis, voor een halven stuiver, drie menschelijken lijken te zien, aangevoerd uit Teneriffe, het grootste der Kanarische eilanden. Deze lijken, toen reeds naar schatting drie eeuwen oud, waren wondergoed geconserveerd, en enkel door den tijd verdroogd.
(Wijnhandel de Wijs, vroeger 2 huizen)
Bron: Mosmans 147
~~~ De huizen de Witte Bok en het Wit Kruis. Nos 95 en 97.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 399..411

1905	(Markt C 445): W.F.C.J. Eerens (wed)
1908	(Markt C 445): W.F.C.J. Eerens (wed)
1910	wed. W.F.C.J.E. Eerens - mevr. H. Eerens-de Ram
1928	Th. G. Bruijsters
1943	Corsettenmag. Hunkemöller-Lexis

Markt 93

"In Spangiën" anno 1566. (Wed. Schouten)
Bron: Mosmans 148

1908	(Markt C 446): Ph. Heuvelmans-Schouten
1910	Ph. Heuvelmans-Schouten
1928	J.W.M. van Kempen

Markt 91

1908	(Markt C 446a): W.J. van Schoot
1910	W.J. van Schoot
1928	J.W.M. van Kempen

Markt 89 gemeentelijk monument

"De drije Coninghen" anno 1624. Op den sluitsteen der uitgangpoort in de Suikerstraat straat: anno 1778. (L. Rooswinkel)
Bron: Mosmans 149
~~~ Kelder eind 16e eeuw zeker aanwezig.
Bron: Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt

1802	(Markt A 25): F. van Bogaard bron
1822	(Markt A 25): Franciscus Gijsbertus Bogaert (koopman) bron
1894	(Markt C 447): L. Rooswinkel
1908	(Markt C 447): L. Rooswinkel (confiseur-cuisinier)
1910	L. Rooswinkel (confiseur-cuisinier, conserven)
1928	Café-Restaurant Lohengrin - mej. J. van Doorn - A. van Meteren - mej. M.H. Roborgh
1943	(Markt 91-89): Café-Restaurant Lohengrin

Markt 87 gemeentelijk monument

"De Papegaij". In 1560 reeds vernoemd. Een schilderachtig gezicht moet het geweest zijn, toen in 1598 bij de indrukwekkende uitvaart van Koning Philips II, de oude Voetboog stond aangetreden bij de Tralie (thans magazijn De Zon); de jonge Voetboog voor De Vijzel (thans firma Van der Meulen); de kleurige groep van den Hantboog voor dit huis, (De Papegaij); de Colveniers voor Den Engel (thans Litjens); eindelijk de Capiteinen en Lieutenanten met de Raadsheeren en ledige Raadsheeren voor Den Cop (thans Piet Mulders). (G. Moerkerk)
Bron: Mosmans 150

1802	(Markt A 26): H. Verhulst bron
1822	(Markt A 26): Hendrikus Verhulst (oude kleerverkoper) bron
1894	(Markt C 448): G. Moerkerk
1908	(Markt C 448): G.H.H. Moerkerk (garen en band enz.)
1910	G.H.H. Moerkerk (fa H.C. Moerkerk, grossier in garen, band enz.)
1928	J.J.G. Schreuël
1943	Th. Bruijsters (kapper) - wed. J.H. Bruijsters-v.d. Berg

Markt 85-83

Markt 85

Kelder eind 16e eeuw zeker aanwezig.
Bron: Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt

1905	(Markt C 449): F. Govers (loodgieter en sigarenw.)
1908	(Markt C 449): F. Govers (loodgieter enz. sigarenmag. (fa. Wed. C. van Wordragen))
1910	mej. de wed. van Dieren - mej. de wed. v.d. Linden - W.H.M. Mathijsen (boekhouder)
1928	P. Elings - A. van der Heijden
1943	Schoenmag. 'Maison Chique' (schoenhandel)

Markt 83

1908	(Markt C 449a): A.J.M. Verhees (koopman, grossier in drogerijen en verfwaren)
1910	A.J.M. Verhees (koopman, grossier in drogerijen en verfwaren)
1928	wed. A.J. Vlamings

Markt 81-79 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 79<br><b>Bron:</b> Onbekend]

"De Moriaen". Deze naam verliest zich in de oudste geschiedenis der stad. Het was in de 12e of 13e eeuw het Kasteel van Jacob Coptiten, een nakomeling, naar men wil, van Huygh Capetus, den stamvader der Fransche Koningen. Aan den grauwen gevel ontwaart men nog sporen van rondbogenfries, spitsramen en een rond hangtorentje. In den huis hielden de Hervormden in 1566 voortdurend de wacht. Van 1577 tot 1582 strekte het tot verblijf aan Bisschop Metsius. In het midden der 17e eeuw hielden de Lutherschen hier godsdienstoefening. Men vindt nog kruisgewelven onder het huis. (Sigaren Boele. Pakh. Keukenschrijver)
Bron: Mosmans 151
~~~ De Moriaan. Nos 79 en 81. (tekening)
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 384

Markt 81

1908	(Markt C 450a): J.M. Consent (winkelierster)

Markt 79

1???	(Markt C 450): Jansen-Boelens
1905	(Markt C 450): C. van den Dungen
1908	(Markt C 450): wed. A. de Bruin - C. van den Dungen
1910	wed. A. de Bruin - wed. G. van Campen (koopvrouw in fruit) - C. van den Dungen
1928	J.G. van Duifhuizen - B. Krabbenbos - Chr.E. Pouw
1943	J.G. van Duifhuizen (kramenzetter)
19??	? (café Plein 79)

Markt 77

"De Meelpoort" anno 1614. (van Thijn)
Bron: Mosmans 152

1908	(Markt C 451): M. Latour - N. van Thijn (spiegel- en lijstenmagazijn) - C. van der Zande (filiaalhouder)
1910	C. van der Zande (spiegel- en lijstenfabriek)
1928	W. J. Baudoin (borstelmagazijn) - mej. E.M.L.J. Suijskens
1943	fa. W.J. Baudoin (borstelfabriek en borstelhandel)

Markt 75

"De gecroonde Olifant". Wordt eerlang tot verbreeding der Marktstraat afgebroken. (A.F. Jansen)
Bron: Mosmans 153

1908	(Markt C 451a)
1910	M. Latour
1928	A.A.V. de Jong - J.M.C. Verkerk

Markt C 452

1905	(Markt C 452): A.F. Jansen (koopman)
1908	(Markt C 452): A.F. Jansen (koopman)
1909	(vervallen)

Markt C 452a

1908	(Markt C 452a): P.J. van der Linden (beambte Nederlandsche Bank)
1909	(vervallen)

Markt C 453

1908	(Markt C 453)
1909	(vervallen)

Marktstraat

Markt 73a

1928	Simon de Wit
1943	Simon de Wit N.V. (handel in koloniale waren)

Markt 73 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 73<br><b>Datering:</b> 22 mei 2004<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"De Roodenburg". Dit kasteel, en waarschijnlijk ook de naam (naar de steenkleur), zijn beide schier zoo oud als de stad zelve. Het werd bewoond door Henrick Beckerdijn, die een afstammeling zou wezen van Karel de Groote! Roodenburg en De Moriaen betwistten elkander het recht op de tusschenliggende "Tol-brug". Vandaar een groote vijandschap. De verzoening der Edelen werd later, jaren lang, door de Burgers herdacht met een hanengevecht. Roodenburg was voor 3 à 4 eeuwen de schatkamer der stad. (v. Tecklenburg)
Bron: Mosmans 197
~~~ De Roodenburg. Nos. 73 en 73a. (tekening en foto)
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 354.

1908	(Markt C 454): J. Dubbeld (kleermaker) - W. Dubbeld (kleermaker) - H. van Teckelenburg (visch- en kaashandelaar) - J.W. Trum (fruithandelaar)
1928	fa. K.C. Suijling en Zn. - J.H.P. van Valkenburg
1943	Bureau Woninggids v/h K.C. Suyling en Zn. (assuradeur)

Markt 71 gemeentelijk monument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 71<br><b>Datering:</b> 4 augustus 2007<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

De blauwe Pluijm (Akkermans)
Bron: Mosmans 198

1905	(Markt C 456): L. Akkermans (smid en bierhuishouder) - de Bie - Th. Peeters (metselaar)
1908	(Markt C 456): L.Ch. Akkermans (smid) - H. de Bie - Th. Peeters (metselaar)
1910	H. de Bie - Th. Peeters (metselaar) - Filiaal Gebr. Verbruggen (sigarenmagazijn)
1928	wed. J.J. Blomesath - J.F.J. Sterk
1943	wed. M.H.W. Blomesath-Vultink - Drukkerij Sterk (boekhandel)
1960	De Vulpenspecialist
1973	De Blauwe Pluijm (automatiek)

Markt 69

"Het Vercken" anno 1631. Nog in den spinnekop geschilderd. Omstreeks 1750 bewoond door den boekverkooper van Kerkhoven. (J. Bodar)
Bron: Mosmans 199

1908	(Markt C 457): J. Bodar (logementhouder)
1910	J. Bodar (logementhouder)
1928	J.J.A. Willaarts - J.P.M. Willaarts
1943	Jac. Willaarts (verkooplokaal)

Markt 67 gemeentelijk monument

"De gulden Appel" anno 1631. Eene afbeelding er van zit in 't bovenlicht. (B. Fuchs)
Bron: Mosmans 200

1790	(Markt A 40): Jean Pierre Loneux bron
1822	(Groote Markt A 40): Johanna Loneux (rentenierster) bron
1908	(Markt C 458): J. van Bakel (goudsmid) - B. Fuchs (ivoorwerker)
1910	B. Fuchs (ivoorwerker) - Th. van den Heuvel (timmerman)
1928	C.B. Bastiaans - wed. B. Fuchs - J.J. Martens
1943	wed. C.A. Couwenberg-Musters - Jac. Martens (schilder, handel in suikerwerken)
1960	Martens (parfumerie)

Markt 65-63

De Groote en de Kleine Engel. Nos. 63 en 65.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 348

Markt 65

"De groote Engel". Hier logeerde in 1512 Hertog Aert van Brunswijk. In het groote achterhuis was lange jaren een suikerraffinaderij. (Nouwens)
Bron: Mosmans 201

1802	(Markt A 41): H.J. Heeren bron
1822	(Markt A 41): Hermanus Josephus Heeren (brouwer) bron
1899	(Markt C 459): G. Litjens (vleeshouwer)
1908	(Markt C 459): H. van Mierlo (bierhuishouder) - C. Nouwens (runds- en varkensslagerij)
1910	C. Nouwens (rund en varkensslagerij)
1928	C.J. Nouwens
1943	N.V. Nouwens' Slagerijen (veehandel) - P.A.J. Nouwens (dir. N.V. Nouwens' slagerijen)

Markt 63

"De kleine Engel". In 1630 voor tijd en wijle "gesepareerd" van 't voorgaand huis. Het achterhuis in de Suikerstraat heette "'t Wittebroodskind". (Litjens)
Bron: Mosmans 202
~~~ Tongewelven. Voorkelder volgestort.
Bron: Kring

1799	(Markt A 42): H.J. Heeren bron
1908	(Markt C 459a): G. van Koolwijk (brievenbesteller) - G. Litjens - M. Litjens (modiste) - Th. van Meer (adj. commies, dienst van weg en werken) - Joh. Willems (schoenmaker)
1910	C.J. Kaskens (modiste) - G. van Koolwijk (brievenbesteller) - G. Litjens (rijwielhandel) - H. van Mierlo (bierhuishouder) kelder - Joh. Willems
1928	mej. C.J. Kaskens - G. Litjens
1943	Verkeershuis V.V.V.

Markt 61 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 61<br><b>Datering:</b> 4 augustus 2007<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"'t Root Cruijs" anno 1635. In Palier's tijd (1850) "De Pelicaan". (Verhagen)
Bron: Mosmans 203
~~~ Het Roode Kruis. No. 61.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 347

1???	Aleid van de Meervenne
1908	(Markt C 460): L. Biessaart-Koesen (robes, confectie) - C.J.P. Verhagen (horlogemaker)
1910	L.H.B. Biesaart-Koesen (modes) - Jos.J. van der Steen (koopman) - C.J.P. Verhagen (horlogemaker)
1928	mej. A.J. Mürkoster - C.J.P. Verhagen
1943	A.Th.J. van de Wollenberg (café restaurant 'Trianon')

Markt 59 gemeentelijk monument

"De gulden Druijf" anno 1623. (Farwick-Ariëns)
Bron: Mosmans 204
~~~ Het Verguld Duifke. No. 59.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 345

1908	(Markt C 461): E. Farwick-Ariëns (damesconfectie)
1910	A.F. Jansen (kleedingmagazijn) - P.J. v.d. Linde (beambte Nederl. bank)
1928	A.F. Jansen - J.J. Jansen - L.A. Jansen
1943	A.F. Jansen en Zn. (confectie)
19??	Tom Broekman

Markt 57-55

De Kroon van Frankrijk. Nos. 55 en 57.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 343

Markt 57 rijksmonument

Kelder eind 16e eeuw zeker aanwezig.
Bron: Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt

1908	(Markt C 462a)
1910	wed. D.P. de Booij-Schiedges (fab. in milit. equipementst.)
1961	(Markt 57-51): A.J. Rademaker (Hotel Central)

Markt 55

"De Croon" of "'t Wapen van Vranckrijk". De waard uit deze herberg hielp in 1566 aan de godsdiensttroebelen een handje mee. (firma Gostelie)
Bron: Mosmans 205

1902	(Markt C 462): J.J. Jzn. Gostelie (sigarenfabrikant)
1908	(Markt C 462): wed. D.P. de Booij-Schiedges (fabr. in Milit. equipementst.) - Firma wed. J.J. Gostelie (tabakskerverij) - Jan Gostelie (sigarenfabrikant) - B. Meeuwissen (winkeljuffrouw)
1910	Firma wed. J.J. Gostelie (tabakskerverij) - Jzn., Jan Gostelie (sigarenfabrikant en winkelier) - B. Meeuwissen (winkeljuffrouw)
1928	L.J. Jonkergouw - wed. L.J. Jonkergouw
1943	L.J. Jonkergouw (horlogemaker)
1961	(Markt 57-51): A.J. Rademaker (Hotel Central)

Markt 51 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 51<br><b>Datering:</b> 27 juli 2007<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"De Hoofdwacht", ook "Kamphuis" en "Kamphus". Was tot 1 Febr 1896 Postkantoor. (Hôtel Rademaker)
Bron: Mosmans 206
~~~ "Leeuwenborg".
Bron: Mosmans supplement
~~~ De Leeuwenburg of Camphenshuizing. No. 51.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 336

1875	(Markt C 1): Th. Hoijer (directeur van het postkantoor)
1905	(Markt C 1): Rademaker
1908	(Markt C 1)
1910	J.P.E.J. Rademaker (hotel café restaurant)
1928	Th.W. van den Berg - A.J.F. van den Bosch - J. Elemans - A.C.A.M. von Eugen - Hotel Central - J.P. Rademaker - J.P.E.J. Rademaker
1943	Gebrs. Rademaker (Hotel Central)
1961	(Markt 57-51): A.J. Rademaker (Hotel Central)
2005	(Markt 57-51): ? (restaurant De Leeuwenborgh)

Verdwenen steegje Achter het Hert

Markt 43

C&A

Markt 49

"Het Hert". Oudtijds voorname stadsherberg. In 1513 logeerde er mr. Jan van Dinxlaken, scrijnscriver der stad Keulen, die gekomen was, om het geschil over het groote kanon, de booze Griet of de Stuergewalt, in der minne te schikken. Vroeger liep naast dit huis een gangetje "Achter 't Hort", dat naar de Vogelenmarkt voorde. Aan den naam van dit huis (door hem voor de toenmaals aanzienlijke som van 8 duizend gld. gekocht) ontleende Frans Mosmans, in 1794 Schepen en Lid van den Raad dezer Stad, de figuur voor zijn familiewapen, een roode hertekop op zilveren grond. (v.d. Pas)
Bron: Mosmans 207
~~~ Het Hert. No. 49.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 331

1865	(Markt C 2): J.J. van der Pas (koopman in koloniale waren en lid van den gemeenteraad)
1875	(Markt C 2): J.J. van der Pas (koopman in tabak en sigaren)
1893	(Markt C 2): J.J. van der Pas
1899	(Markt C 2): Frigge C.A. en firma J.J. van der Pas (sigarenfabrikant)
1908	(Markt C 2): C.A. Frigge (firma van der Pas) tabak en sigarenhandel
1910	Gez. Michiels (winkeljuffr.) - J.J. van der Pas (tabak-, snuif- en sigarenhandel)

Markt 45

"De gulden Cop". Tot het onderhoud van dit huis, omstreeks 1638, behoorde ook de post: "Van een nieuwe houten cop te snijden met den stijl, en van denselven cop te vergulden 32 gld." ... Op de bovenzaal gaf omstreeks 1850 de Liedertafel Erato, en tot 1884 Oefening en Uitspanning hare uitvoeringen. (P. Mulders)
Bron: Mosmans 208
~~~ De Gulden Kop. No. 45.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 325

1865	(Markt C 3): L. Cordens (koffijhuis- en restauratiehouder) - jhr. P.J. van der Does de Bije (particulier)
1875	(Markt C 3): J.M. Vollaers (koffiehuishouder) - J.M. Vollaers (koffijhuis)
1908	(Markt C 3): P.A. Mulders (hotel café restaurant) - F.H. Tissot van Patot (kapitein infanterie)
1910	P.A. Mulders (hotel café restaurant) - F.H. Tissot van Patot (gep. kapitein infanterie)
1928	J.J. Bechtold - Hotel-Restaurant Noord-Brabant - J. Jansen - M. Jansen - W.M. Mulders - mr. K.M. Phaff - H.B.R. Vroom - S.Th. Wassink
1943	P. Mulders en Zonen (hotel café-restaurant Noord-Brabant)
1961	P. Mulders en Zonen (hotel café-restaurant Noord-Brabant)

Markt 43

"De vijf Ringen". Vergelijk perc. 1462. Zitten geschilderd in 't bovenlicht. Dit huis maakte tot omstreeks 1635 één pand uit met het volgende. (A. Verhulst)
Bron: Mosmans 209
~~~ Het Hooghuis van Vladeracken. Nos. 39-43. (tekening)
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 311

1802	(Markt A 50): A. Coppens bron
1822	(Groote Markt A 50): Adrianus Coppens (jeneverstoker en koopman) bron
1865	(Markt C 4): F. Koolen (mr. mandenmaker) - H.C.J. Verhulst (firma Verhulst Sweens) koopman in manufacturen
1875	(Markt C 4): H.C.J. Verhulst (firma Verhulst-Sweens) koopman in manufacturen
1908	(Markt C 4): A.A.J. Verhulst (manufacturen en gros en détail)
1910	A.A.J.M. Verhulst (manufacturen en gros en detail)
1928	A.A.J. Verhulst - A.J.A.M. Verhulst
1975	C&A

Markt 41-39 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 39-41<br><b>Datering:</b> 27 juli 2007<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"De hooge Huizinge" anno 1623; naderhand "De Vijzel". Over het oostelijke gedeelte van dit perceel, liep het straatje "'t Muizenhol". (Filiaal Cooijmans)
Bron: Mosmans 210

Markt 41

Kelder eind 16e eeuw zeker aanwezig.
Bron: Verkennend onderzoek publieksfuncties kelders aan Markt en Pensmarkt

1908	(Markt C ongen.)
1910	F.C. Ganzert (distillateur)
1928	P.J. Reijner
1943	H. van Rooij (dames-kapsalon)

Markt 39

1865	(Markt C 5): P.J. van Meerwijk (wijnhandelaar) - W.H. Siepkens (arrondissements-ijker)
1875	(Markt C 5): wed. van Meerwijk (partikuliere) - W.H. Siepkens (gepens. arrondissements-ijker)
1908	(Markt C 5): J. Boelaars (schrijver prov. grifie) - filiaal Mij. J.G. Cooijmans & Zn. (distill.)(v. Mackelenbergh) - A. Lewin (fabrikante) - F.P. van Mackelenbergh (schatter bank van leening)
1910	Filiaal M.J.G. Cooijmans & Zn. (distill.) - A. Lewin (fabrikante)
1928	mej. A. Lewin
19??	McDonald's

Verdwenen steegje 't Muizenhol

Markt 37 rijksmonument

"De witte Duif" anno 1603. (G. Mettrop)
Bron: Mosmans 211
~~~ De Vaderlandsche Societeit.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 301

1790	(Markt A 52): W.J. Habraken bron
1822	(Groote Markt A 52): Wouterus Joseph Habraken (koopman en loodgieter) bron
1865	(Markt C 6): H.A. Camps (stroohoeden en parapluiemaker) - M. Niël (hoeden- en pettenmaker)
1875	(Markt C 6): B.R. de Breuk (2e luit. plaatselijk-adjudant) - P.C. Oberthur (restauratiehouder)
1908	(Markt C 6): firma G.J. Mettrop Zoon (kantoor-, teeken en schilderbeh.)
1910	firma G.J. Mettrop Zoon (kantoor-, teeken en schilderbeh.)
1928	J.W. Janssen - mej. H.L.J.A. Mettrop - mej. M.M.M. Mettrop
1943	P. Altenburg (winkelier) - fa. G.J. Mettrop Z. (boekhandel, school-, schrijf- en teekenbehoeften)

Markt 35 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 35<br><b>Datering:</b> 7 juli 2007<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"De Oranjeboom". In 1672 Apotheek. In 1750 Loodgieterswinkel. Een in hout gesneden, liggende Eenhoorn siert tegenwoordig den winkelingang. (v. Baer)
Bron: Mosmans 212

1865	(Markt C 7): H. van Baar (apotheker en koopman in glas) - L.A. van Baar (apotheker)
1875	(Markt C 7): L.A. van Baer (apotheker, drogit, handel in glas en verfwaren en lid van den Gemeenteraad)
1908	(Markt C 7): H.F.W.M. Baer (apotheek)
1910	H.F.W.M. Baer (apotheker)
1928	H.F.W.M. van Baer
1943	H. van Baer (apotheek) - L.D.M. van Baer (apoth. ass.) - L.L.M. van Baer (bibliothecaresse) - wed. M.M.L. van Baer-Hoosemans
2005	? (apotheek Albers)

Hinthamerstraat

Markt 33

"Milanen". In 1569 bewoond door een geweermaker. Toen men in dat jaar iemand op de markt fusilleerde, kocht men bij Jan in Melanen 2 pond buscruyt à 8 st. 't pond. 't Huis heette in de 18e eeuw "'s Gravenhage" en had toen tot opschrift aan den gevel "Vivat Orange". (v. Geelkerken)
Bron: Mosmans 217

1865	(Markt A 17): A.W. Oomen (vleeschhouwer) - wed. L. Schoenberger (tapster)
1875	(Markt A 17): F. Leenaerds (tapper) - wed. L. Schoenberger (partikulier)
1908	(Markt A 17): J. van Geelkerken (café-restaurant)
1910	wed. J. van Geelkerken (café-restaurant)
1928	wed. J. van Geelkerken
1943	fa. wed. J. van Geelkerken (café's restaurants, hotels)

Markt 31 gemeentelijk monument

"De drij Vijzels" anno 1637. (Stevenaar)
Bron: Mosmans 218

1865	(Markt A 16): M.J. Jongenburger (tapper) - P.P. van Osch (winkelier en broodslijter)
1875	(Markt A 16): L.W. Gevers (tapper)
1908	(Markt A 16): J.J. v.d. Laak (café de Valk)
1910	J.J. v.d. Laak (koffiehuishouder)

Markt 29 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 29<br><b>Datering:</b> 16 januari 2005<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"De Roosekrans" anno 1637. (Noyons, in modes)
Bron: Mosmans 219

1801	(Markt A 66): N. Guijens bron
1822	(Groote Markt A 66): Nicolas Guyens (mandenmaker) bron
1865	(Markt A 15): H. Jonkers (mr. broodbakker) - H. Mooij (1e luitenant administrateur van kleeding)
1875	(Markt A 15): H. Heijen van Leent (winkelier in galanterien) - N. Kuilenberg (2e luit.-ingenieur)
1901	(Markt A 15): H. van Berkel (broodbakker)
1908	(Markt A 15): Jos.J.A. van Liemt - B.W. Mensing (luit. kolonel plaats.command.) - Firma J. Noyons (in damesartikelen)
1910	J.J.A. van Liemt - Firma J. Noyons (damesartikelen) - A. Pol (2e luit. der infant.)
1928	N. van Riel
1943	J. ten Dam (onderwijzeres) - W.Fr. ten Dam (onderwijzeres)

Markt 27 rijksmonument

"De witte Helm" anno 1544. In 1600 bewoond door Goyaert Peters, die tingieter en tevens vendrig was. (firma Mosmans)
Bron: Mosmans 220

1600	Goyaert Peters (tingieter)
1865	(Markt A 14): P. Janssen (koopman in aardewerk) - J.P.L. Reijers (2e luit. bij het 4e reg. drag.) - P. Reijnders (banketbakker en winkelier)
1875	(Markt A 14): B. Jansen (koopman in aardewerk) - G.G.A. Mosmans (boekhandelaar)
1895	(Markt A 14): Berger, Henri en Carel Mosmans (boekdrukkers)
1908	(Markt A 14): J.A.M. van Gent (firma G. Mosmans Zn.) boekh.
1910	J.A.M. van Gent (firma G. Mosmans Zn.) boekh.
1928	G. Mosmans Zn.
1943	G. Mosmans Zoon (boekhandel)
1960	G. Mosmans Zoon (boekhandel)

Markt 25 gemeentelijk monument

"De Eenhoorn", later "De Prins van Oranje". Anderhalve eeuw geleden Coffiehuis. (Heijnen-v. Leent)
Bron: Mosmans 221

1865	(Markt A 13): jhr. J. Custis (particulier)
1875	(Markt A 13): Jonkh. J. Custis (rentenier)
1908	(Markt A 13): H.J. Heijnen (firma Heijnen van Leent) in galanterieën
1910	J.R. Pels-Oomen (firma H. Heijnen van Leent, galanterieën, luxe artikelen)
1928	F.A. van der Ven
1936	Frits van der Ven (pelterijen-handel)
1943	Frits van der Ven (pelterijen-handel)
1960	Frits van der Ven (bonthandel)

Markt 23

"De drije witte Leeuwkens" anno 1614. "De (groote, witte) Toebacspijp" anno 1660. Omstreeks 1750 woonden hier een zwaardveger. Thans wordt er nòg het staal gewet! In den gevel zag men vroeger 't jaartal 1772 gebeiteld. (Jac. v. Es, Coiffeur)
Bron: Mosmans 222
~~~ bossche koekzaak (1885)
manesse-schoenenzaak (1928 smits/1996 van dalen)
aerosoles stores (2002)

1865	(Markt A 12): wed. J.J. Clerkx (koek en banketbakster)
1875	(Markt A 12): H. de Bont (koek- en banketbakker)
1908	(Markt A 12): J.J. van Es (coiffeur) - A.G. Everts (2e luit. Infant.)
1910	A. Verhoeven (coiffeur)
1928	C.F.J. Smits
1936	Smits' Schoenenmagazijnen
1943	C.J.F. Smits (schoenhandel, schoenmakerij)

Markt 21

"De vergulde Salm". Was in 1603 een kramerijenwinkel. De latere naam is "De drie Moriaenen". (firma Verheijden)
Bron: Mosmans 223

1865	(Kerkstraat A 11): H.W.J.E. baron Taets van Amerongen (2e luitenant bij het 4e regement dragonders)
1865	(Markt A 11): P. Verheijde (mr. broodbakker)
1875	(Markt A 11): P. Verheijde (mr. broodbakker)
1908	(Markt A 11): wed. A. Scheefhals-Kluijtmans - wed. H.M.A.J. Verheijden (broodbakkerij)
1910	W. Schoutsen (handelsreiziger) - Firma P. Verheijden (brood- en beschuitbakkerij)
1928	C. Eickholt (luxe brood-, beschuit- en banketbakkerij) - fa. P. Verheijden
1936	fa. P. Verheijden (electrische luxe brood- beschuit- en banketbakkerij)
1943	C. Eickholt (fa. P. Verheijden) broodbakker

Kerkstraat

Markt 19

"Den Ekster" anno 1622. Zit in hout gesneden, op een eikentakje, boven de voordeur. Tusschen dit perceel en 't volgende liep in 1605 een straatje. (firma Verhoeven)
Bron: Mosmans 224

1802	(Markt A 71): van Tielraden bron
1822	(Groote Markt A 71): Arnoldus Franc. Ant. Tielraden (koopman) bron
1865	(Markt A 10): H.A.J. Kuijper (2e luitenant kwartiermeester) - L. Scheltus (1e luit. bij het 5e reg. infanterie) - H.A. van Tielraden (winkelier in zaden) - C.F. Wierdsma (gep. kapitein)
1875	(Markt A 10): G. van den Berge (adj. ijker der maten en gewichten) - P.F.W. de Klopper (2e luitenant 2e regement hussaren) - L.F. van Otterloo (adjunckt chef van den staf, tevens waarnem. adjud. van den kommand. der 3e divisie inf.) - firm. wed. H.A. van Tielraden (winkelierst. in tuinz.)
1875	(Kerkstraat A 10): G. Kennis (vleeschhouwer)
1893	(Markt A 10): A. van Tielraden
1908	(Markt A 10): jhr. C.J. Laman Trip (1e luit. Infant.) - jhr. S. Laman Trip (2e luit. Infant.) - wed. van Lieshout - F.A. Verhoeven (firma van Tielraden) bloemist
1910	A.G. Everts (2e luit. der infant.) - wed. van Lieshout - H. van Nes (ontvanger der registratie) - F.A. Verhoeven (firma van Tielraden, bloemist)
1928	mej. J.G. Kobus - fa. H. van Tielraden - Th. Zwiep
1943	G. Geerts (onderwijzer) - Sluis en Groot's Kon. Zaadteelt en Zaadhandel

Markt 17 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 17<br><b>Datering:</b> 16 januari 2005<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

• "De gulde Ketel" anno 1622. 't Uithangteeken is verplaatst naar perceel 1419 in de Korte Kerkstraat.
• "Den Haen" anno 1622.
(Majoor Quack, vroeger 2 huizen)
Bron: Mosmans 225-226
~~~ De Gulden Ketel en de Gulden Haan. No. 17.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 416..423

1802	(Markt A 72): dhr. van Lanschot bron
1822	(Groote Markt A 72): Augustinus Lanschot (koffiehuishouder) bron
1779	(De Gulden Ketel): Godefridus van Lanschot (koopman)
1865	(Markt A 9): A.C. van Lanschot (koopman, agent der Nederl. handelsm. mede directeur eener brandwaarborg-maatschappij)
1875	(Markt A 9): F. van Lanschot (bankier)
1905	(Markt A 9): J.C.H.A. Quack (majoor der infant.)
1910	mr. I.A. Swane (advocaat en procureur)
1928	A.C. van Dijk - Incasso-Bank - M. van Overbeek
1943	P.J.A. Gevers (procuratieh.) - Incasso-Bank
1948	Rotterdamse Bank
1960	Frits van der Ven (modehuis)

Markt 15 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 15<br><b>Bron:</b> Onbekend]

• "'t Wit Lavoir, Coffijpot" anno 1603. (Front langs de markt)
• "St. Franciscus" anno 1623. (Front in de Colperstraat, zuidwaarts van het uitgebouwd buffet)
• "De Witvoet" anno 1619. (idem, deur en trap, waarboven afzonderlijke gevel)
Het Nederlandsch Koffiehuis (vroeger Hollandsch Koffiehuis geheeten) is dus uit drie afzonderlijke huizen samengetrokken. (Neerlandsch Koffiehuis)
Bron: Mosmans 227..229
~~~ Het Neerlandsch Koffiehuis. No. 15.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 423

1875	(Markt A 8): A.C. Vermeulen (koffiehuishouder)
1908	(Markt A 8): J.Ph.M. Mûhlstaff (koffieh. en restauratiehouder) - Societeit 'Amicitia'
1910	J.Ph.M. Mûhlstaff (koffiehuish. 'Neerl. koffiehuis') - Societeit 'Amicitia'
1928	J.Ph.M. Mühlstaff - Neerlandsch Koffiehuis
1943	C.M. de Gier (kastelein) - Chr. de Gier (Neerlandsch koffiehuis)

Kolperstraat

Markt 13 rijksmonument

"'t Gulden Lavoir". Komt voor in een perkament van 1490. De boekdrukker Carel Palier gaf het huis in 1690 den naam van "De Druckerije"; Hendrik Palier, in 1741: "De Vijf Vocalen". Bij de verbouwing in 1760 werden de klankletters A.E.I.O.U. tegen de gootlijst aangebracht. (Feldbrugge)
Bron: Mosmans 230
~~~ Het Gulden Lavoir. No. 13.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 429

1790	(Markt A 102): H. Palier bron
1802	(Markt A 102): S. Krul bron
1865	(Markt A 7): H. Palier (firma H. Palier en Zn.) boekdrukkers en boekhandelaars
1875	(Markt A 7): M.H. Robben (winkelier in goud en zilver en galanterien)
1908	(Markt A 7): J.H.B. Feldbrugge (galanteriën en luxe-artikelen) - wed. J. Feldbrugge
1910	J.H.B. Feldbrugge (winkelier luxe artikelen) - wed. J. Feldbrugge
1928	Hotel Restaurant Victoria
1943	De Blauwe Druif (café's restaurants, hotels)
1961	San Remo (bar)
1991	Leo Wolfs (café De Blauwe Druif)

Markt 11 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 11<br><b>Datering:</b> 13 juli 2001<br><b>Fotograaf:</b> Gerard Monté]

• "De swarte Aer" anno 1579. In 1756 pruikenwinkel.
• "De witte Arend" anno 1610. Beide huizen zijn thans één en vormen een sierlijk societeitsgebouw, door een grooten arend in vlucht bekroond. De vroegere naam was "Groote Societeit". Zij werd in 1763 opgericht ten huize van Johan van Hoofd en Olymphe Bertrand.
(Societeit Zwarte Arend)
Bron: Mosmans 231-232
~~~ De Zwarte en de Witte Arend, thans alleen de Zwarte Arend. No. 11.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 435

1790	(Markt A 103): Sociëteit bron
1865	(Markt A 6): A.P.H. Kusters (kastelein in de Societeit de Zwarte Arend)
1875	(Markt A 6): F. Foblets (kastelein in de Societeit de Zarte Arend) - jhr. mr. J.L.E.M. de Kuijper (substituut griffier bij de arrondissements-rechtbank)
1908	(Markt A 6): H. Cuppen - wed. F. Cuppen-Brouwer (kasteleinesse) - mr. V.Th.J. Mutsaers (griffier kantongerecht) - Sociëteit de Zwarte Arend
1910	H. Cuppen - wed. F. Cuppen-Brouwer (kasteleinesse) - mr. V.Th.J. Mutsaers (griffier kantongerecht) - Sociëteit de Zwarte Arend
1928	H. Cuppen - wed. F. Cuppen - Ir. R.C.H. Schüngel - Sociëteit de Zwarte Arend
1943	A.C.J. Borsboom (portier)

Markt 9

"Het gekroond Vosken". Na 1610 "De witte Flesh". (Lammers, Apotheek)
Bron: Mosmans 233
~~~ Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 442

1865	(Markt A 5): P.J. Kijn (apotheker)
1869	(Markt A 5): P.J. Kijn (apotheker)
1875	(Markt A 5): P.J. Kijn (apotheker)
1908	(Markt A 5): J.C. Eisma (firma P.J. Kijn) apotheker
1910	J.C. Eisma (firma P.J. Kijn) apotheker - mej. G. Sijbrandij (adsistente)
1928	J.C. Eisma
1943	Eisma (apotheek) - A. Eisma-Bouma

Markt 7-7a

"Groenenborgh" anno 1597. Later "De Zwaan". Reeds in overoude tijden groote stadsherberg. (Adelmeijer)
Bron: Mosmans 234
~~~ De Groenenburg. No. 7.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 442

Markt 7 gemeentelijk monument

1865	(Markt A 4): R.H. van den Dries (koopman in koloniale waren en commissionair in effecten)
1875	(Markt A 4): R.H. van den Dries (effectenhandelaar)
1908	(Markt A 4): J.B.C.M.M. Adelmeijer (manufacturier) - mej. Chr. Wilbers
1910	J.B.C.M.M. Adelmeijer (manufacturier) - mej. Chr. Wilbers
1928	fa. M. Adelmeijer - wed. J.B.C.M.M. Adelmeijer
1943	fa. M. Adelmeijer (dames en heeren stoffen)

Markt 7a gemeentelijk monument

2003	? (Best Business) herenmode

Ridderstraat

Markt 5 rijksmonument

De gulden Wijnpot, Schenkkan of Romer. Naderhand "Het Vosken". Een gebeiteld vospaardje zit nog in den ouden trapgevel gemetseld. Hier vergaderde, in den tijd der oude gilden, het College der Laken-zegelaars. (Verhulst)
Bron: Mosmans 236

1865	(Markt A 3): J.H. Verhulst (winkelier in manufacturen)
1875	(Markt A 3): J.H. Verhulst (koopman in manufacturen)
1908	(Markt A 3): wed. A.F. Cooijmans - J.J.M. Verhulst (manufacturier)
1910	wed. A.F. Cooijmans - J.J.M. Verhulst (manufacturier)
1928	J.J.M. Verhulst
1936	H. Verhulst (heerenmodemagazijn)
1943	H. Verhulst (heerenmodeartikelen)

Markt 3

"De Lelie" anno 1500. Droeg, als koffiehuis, de namen: "Engels Coffijhuis", "Heusdensch Koffiehuis", en de laatste 120 jaar tot 1906 "Oud Stads Koffiehuis". (v. Nijnatten)
Bron: Mosmans 237
~~~ De Lelie. No. 3.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 447

1865	(Markt A 2): H.W.A. Hohmann (koffijhuishouder)
1875	(Markt A 2): F. van Dijk (koffiehuishouder) - H.W.A. Hohmann (wijnhandelaar, koffiehuishouder en agent der brandverzekering-maatschappij voor het koningrijk der Nederlanden)
1894	(Markt A 2): H.W.A. Hohmann
1908	(Markt A 2): G. van Nijnatten en Zoon (Ned. Stoommeubelfabriek)
1910	G. van Nijnatten en Zoon (meubelmagazijn, hofl.)
1928	R.K. Leeszaal
1943	Lissone Lindeman (reisbureaux) - Savelkouls (rijwielstalling)
1961	V.V.V.

Markt 1

• "De Gaffel". Bij den waard op den Gaffel namen de heeren van het stadhuis hunne ververschingen.
• "Stadhuis". Vóór 1670 een gothiek gebouw met beelden versierd.
• "Sinterklaes". Tot 1598 vergaderkamer van 't Kramersgilde.
(Stadhuis)
Bron: Mosmans 238-239
~~~ De huizen 'St. Nicolaas' ten noorden en 'de Gaffel' ten zuiden van het Raadhuis werden bij de verbouwing in de 16e eeuw daaraan getrokken.
Bron: Namen van ruim tweehonderd huizen te 's-Hertogenbosch in de 16e en 17e eeuw

Markt 1 (links)

De Gaffel.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch III (1910) 449

Markt 1 rijksmonument

1790	(Markt A 109): Stad bron
1908	(Markt A 1): Stadhuis
1910	Stadhuis
1928	Gemeentehuis

Markt 1a

1943	(Markt 1): P. Hendrix (N.V. Mij. tot Expl. v.d. Bosschen Raadskelder)
1991	(Markt 1a): Tonny Rademaker (café-restaurant De Raadskelder)

Schapenmarkt

Blok op de Markt

Markt (Het Haesken)

15??	(Het Haesken): Hendrik van Zutphen
1520	(Het Haesken): Herman van Bergen
1553	(Het Haesken): Arnold van Zutphen

Markt (De Samson)

1520	(De Samson): Hendrik van Zutphen - Joris Samson - mr. Nicolaas Colen
1553	(De Samson): Servaas Claesz
1850	(De Samson): Gesloopt

Markt (De Flesh)

1520	(De Flesh): Hendrik vanden Broek
1553	(De Flesh): weduwe van Dirk van Oss
1850	(De Flesh): grotendeels gesloopt
1932	(De Flesh): resterende oude elementen bij de bouw van winkelpand C&A gesloopt

Markt 2, 4 en 6

Markt 2

"De Samson". (v. Mackelenbergh)
Bron: Mosmans 1478

1865	(Markt B 23): G.G.A. Mosmans (boekhandelaar)
1908	(Markt B 23): Froissart's institute of languages - C.H. Mackelenbergh (in modes)
1910	H. van Aken (koopman) kelder - H. Lombaars - C.H. van Mackelenbergh (modes) - F.P. Mackelenbergh (schatter bank van leening) - L. van Mackelenbergh-van Heijst (wijnen en alcohol vrije dr.)
1928	G.H.J.L. Hol

Markt B 23a

1865	(Markt B 23a): G. van Herwaarden (water en vuur verkooper)

Markt 4

1865	(Markt B 22a): J.P. Doelen (luitenant-kolonel plaatselijken kommandant 2e klasse, E.r.) - wed. J.B. Ruijter (gepension.)
1908	(Markt B 22a): Centraal politiebureau - B.L.M. Lautenslager (1e klerk secretarie) - L.J. Lautenslager (commies secretarie)
1910	(Markt 4): B.J.M. Lautenslager (ambtenaar ter secretarie) - L.J. Lautenslager (commies ter secretarie)
1928	(Markt 4): S. Achmad - mej. L.H.A.M. Lautenslager - wed. L.J. Lautenslager

Markt 6

"De Flesh". (Politiebureau)
Bron: Mosmans 1477

1865	(Markt B 22): A.J. van Lanschot (agent der Nederl. bank)
1875	(Markt B 22): W.J.A. Boellaard (1e luitenant 2e regiment hussaren) - A. van Dijk (water en vuurverkooper) - K. van Gorkum (aspir. vertificat. der belast.) - J.A. Halfmouw (kolonel plaatselijk-kommandant) - H.J. Hartogensis (partikulier)
1908	(Markt B 22)
1910	(Markt 6): Politiebureau
1928	(Markt 6): Kantoor Insp. Volksgezondheid
1932	(Markt 6): Bij de bouw van C&A gesloopt

Markt 8

"Het wit Haesken" anno 1668. Naderhand "De drie Roomers". (Metten)
Bron: Mosmans 1476

1865	(Markt B 21): A.L. Molenaar (mr. zadelmaker, fabrijkant in reisbehoeften)
1875	(Markt B 21): G. van Everdingen (2e luitenant eerste bataillon) - J.H. Makkink (2e luitenant depot) - H.J. Smit (winkelier in kolonialewaren)
1894	(Markt B 21): J.W. T?bbens
1908	(Markt B 21): A. Metten (depôt stoomververij) - P.H. Poierrié
1910	H. Koppens (café)
1928	Café Klein Groenhuis - H. Ordelmans
1943	Café 't Raadhuis
19??	Café Jeronimus

Markt 10

"De vergulde Spiegel" anno 1671. (Köhler)
Bron: Mosmans 1475

1865	(Markt B 20): A.P.J. Arkesteijn (winkel. in cigar., tabak en snuif)
1875	(Markt B 20): A.P.J. Arkesteijn (winkelier in sigaren en tabak enz.)
1908	(Markt B 20): C.W. Köhler (goudsmid)
1910	C.W.N. Köhler (goudsmid)
1928	J. Bodar - Ir. W.J. Rulkens
1943	Th.B.M. Luneman (sigaren, sigaretten, tabak)

Markt 12-12a

Markt 12 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 12<br><b>Nummer:</b> HT052-003929<br><b>Bron:</b> Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)]

"De Werelt", Een gesneden aardbol nog in 't bovenlicht. Dit huis wordt reeds vernoemd in 1598, bij de grootsche uitvaartdienst, die de stad deed houden voor Koning Philips II. Men leest, dat van het voetvolk, hetwelk met zwartbekleede trommen en averechts onder den arm gedragen geweren aan de stoet deel nam, drie rotten zich na afloop weer voor het huis De Wereld moesten opstellen. (Janssen)
Bron: Mosmans 1474

1865	(Markt B 19): L. Smulders (winkelier in manufacturen en koopman in gedistilleerd)
1875	(Markt B 19): F.C. Schull (hoedenfabriekant) - W. Weijtingh (kapitein tweede bataillon) - A.A. Wenmakers (commies ter provinciale griffie)
1908	(Markt B 19): Gez. van Duuren - Chr. Janssen (koopman) - L. Oomens (arbeider)
1910	Gez. van Duuren - Chr. Janssen (koopman) - L. Oomens (arbeider)
1928	A. Botermans - wed. J. Dijkshoorn
1943	G.J. Former (boekhouder)
1991	dhr. de Wert (café In de Kleine Werelt)

Markt 12a

1928	wed. J. Nooren
1943	J.J.A. van Geloven (bonthandelaar) - fa. Truus van de Ven (speciaalhuis in pelterijen 'de Zilvervos')

Markt 14 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 14<br><b>Datering:</b> 10 maart 2005<br><b>Fotograaf:</b> Gerard Monté]

"De vergulde Roos van Jericho", anno 1623. Mogelijk in 1603 twee huizen, waarvan het andere dan "Het Cloofhoot" heette. (F. Boelens)
Bron: Mosmans 1473

1865	(Markt B 18): F.I.A. Merx (parket klerk) - weduwe Merx (winkelierster in petten) - A. van der Waals (fruitverkooper) - P.S.A. Weijman (deurwaarder bij de arrondissements-regtbank)
1875	(Markt B 18): F.J.A. Merx (deurwaarder bij arrondissements-regtb.) - wed. Merx (winkelierster in petten) - wed. A. van der Waals (fruitverkoopster)
1908	(Markt B 18): F. Boelens en Zn. (in hoeden en petten)
1910	F. Boelens en Zn. (in hoeden en petten)
1928	wed. F.M. Boelens
1943	fa. F. Boelens (hoeden en petten)
1973	fa. F. Boelens (hoeden, petten en herenmodes)
19??	Tijl Uilenspiegel

Markt 16 gemeentelijk monument

"Het Jesumanneken". (J. Boelens)
Bron: Mosmans 1472

1865	(Markt B 17): C. Boelens (mr. pettenmaker en winkelier)
1875	(Markt B 17): C. Boelens (mr. pettenmaker en winkelier)
1908	(Markt B 17): J.W. Boelens (in hoeden en petten)
1910	J.W. Boelens (in hoeden en petten)
1928	wed. J.W. Boelens
1943	J. Bodar (sigarenfabrikant) - L. Bodar (koopman rookart.)

Markt 18 rijksmonument

body=[<b>Beschrijving:</b> Markt 18<br><b>Datering:</b> 15 augustus 2005<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer]

"De Paternoster" anno 1573. (Beks, hoekhuis)
Bron: Mosmans 1470-1471
~~~ De Gulden Paternoster. No. 18.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 413

1573	(De Paternoster)
1790	(Markt A 235): Johan Clerks bron
1822	(Markt A 235): Johannes Klerkx (tapper) bron
1865	(Markt B 16): D. Jansen (logementhouder en barbier)
1875	(Markt B 16): P.J. Klerckx (bediende op het postkantoor) - P. Pierson (logementhouder)
1908	(Markt B 16): P.J. Beks (koffiehuishouder)
1910	P.J. Beks (koffiehuishouder)
1928	B.Th.M. Schlaghecke - H. van de Wiel
1943	Café de Paternoster
2006	Bert en Nicole Henkelman (café de Paternoster)

Markt 18a

"De gulde Kolve" anno 1624. (Beks, achterhuis)
Bron: Mosmans 1470

Markt 20

1908	(Markt B ongen.)
1910	Politiepost
1928	Politieposthuis

Markt 22

"De roode Osch" anno 1773. (Leiftink)
Bron: Mosmans 1469

1865	(Markt B 15): T. Wierts (logementhouder)
1908	(Markt B 15): A.J.W. Lieftink (1e fitter waterleiding)
1910	A.J.W. Lieftink (1e fitter waterleiding)
1928	P.W.F. Neukirchen

Markt 24

"De groote Esel" anno 1612. (de Laat)
Bron: Mosmans 1468

1865	(Markt B 14): M. Hurkens (logementhouder)
1875	(Markt B 14): M. Hurkens (logementhouder)
1908	(Markt B 14): J.C. de Laat (logement-koffieh.houder)
1910	J.C. de Laat (logement-koffieh.houder)
1928	J.C. de Laat

Markt 26 rijksmonument

"Het wit Paard" anno 1739. (Leenders)
Bron: Mosmans 1467

1865	(Markt B 13): R. Leenders (winkelier in visch en kaas)
1875	(Markt B 13): wed. R. Leenders (winkelierster in visch en kaas)
1908	(Markt B 13): H.P.P. Leenders (visch- en kaashandel)
1910	H.P.P. Leenders (visch- en kaashandel)
1928	H.P.P. Leenders

Markt 28

"De tinnen Schotel" anno 1729. Latere naam "De Koning van Spanje". (v.d. Geld)
Bron: Mosmans 1466

1865	(Markt B 12): F. A. Krekel (winkelier en bode van een begrafenisfonds)
1908	(Markt B 12): A.J. van der Geld (in leder en fournituren)
1910	A.J. van der Geld (lederhandel)
1928	W.H.Th. Potmeer

Markt 30-32 rijksmonument

"De vergulde Star" anno 1656. (Desta)
Bron: Mosmans 1465

Markt 30

1908	(Markt B 11a)
1910	H. Kramer (koopvrouw) - P. v.d. Ven (courantenbezorger)
1928	J.J.A. Kappé (schilder) - A.A. Ras - J.G.A.M. van Ravenstein

Markt 32

1865	(Markt B 11): J.H. Rosier (winkelier in grutterswaren)
1875	(Markt B 11): J. Zom (tapper)
1894	(Markt B 11): W.H. Desta Kuijpers
1908	(Markt B 11): W.H. Desta (caféhouder) - H. Kramer (koopvrouw) - J. van Rossum (smid S.S.)
1910	W.H. Desta (caféhouder)
1928	echtg. G. Vogels
1943	Ruto (IJsfabricage)

Markt 34-36

2005	? (De Verrassing) restaurant

Markt 34

"De Son" anno 1657. Naderhand "Het Hoeike". Thans "Café Ducal". Een bepluimde hoed, in steen gehouwen, bevindt zich voor aan den gevel. (Meijer, Zuid)
Bron: Mosmans 1463..1464

1865	(Markt B 10): E.E. Ernst (gepens. kapitein) - J.A. Geene (mr. kleeder- en pettenmaker en winkelier)
1875	(Markt B 10): A. Gerlach (klerk bij de zuid-ooster-spoorweg) - A. Jansen (logementhouder)
1908	(Markt B 10): J., Meijer (caféhouder)
1910	J., Meijer (caféhouder)
1928	Café Vergulden Hoed - A.J.M. de Kort
1943	Het Kleine Groenhuis (café's restaurants, hotels)

Markt 36

"Den Hont" anno 1656. Later ook "De drie Kammen". (Meijer, Noord)
Bron: Mosmans 1463..1464

1908	(Markt B 10a): G.J. Hilbrant-Henebiens
1910	G.J. Hillbrant-Henebiens - wed. M. Jansen-van Dartel
1928	F.M.P. Eerhart - wed. G.A. van Esch
1961	In 't Paradijs (restaurant)

Markt 38-38a gemeentelijk monument

"De vijff Ringen" anno 1627. De bewoner Donkers bracht dezen naam eenige jaren na 1627 over naar het huis op de Markt, (perc. 209 neven Piet Mulders) waar de ringen nog heden ten dage prijken, Later "De groene Clock" en "De drije Kammen". (Janssen, horloger)
Bron: Mosmans 1462

Markt 38

1865	(Markt B 9): T. Verhofstad (mr. broodbakker)
1875	(Markt B 9): A. Lelijveld (in manufacturen) - A. van Raab van Cantstein (comm. der Postereijen)
1908	(Markt B 9): A. Janssen (horlogemaker)
1910	A. Janssen (horlogemaker)
1928	D.J. Kuiper - J.W. Kuiper
1943	wed. C.P. Desmet-de Wert

Markt 38a

1875	(Markt B 9a): J. van Wordragen (partikulier)

Markt 40-42 rijksmonument

"De gulden Poort" anno 1566. Nog steeds boven den winkelingang uitgebeeld. Het huis is reeds meer dan een eeuw in bezit der familie Keukenschrijver. Op oude schilderijen komt het pand voor, met een til of torentje op het dak. (Keukenschrijver, hoek)
Bron: Mosmans 1460
~~~ De Gulden Poort. Nos 40 en 42.
Bron: De voorname Huizen en Gebouwen van 's-Hertogenbosch 1910 - III, blz 411

Markt 40

"De gulden Clock" anno 1627. (Keukenschrijver, kantoor)
Bron: Mosmans 1461

1908	(Markt B 8a): A.W.J. Keukenschrijver (koopman)
1910	A.W.J. Keukenschrijver (koopman)
1928	A. Scholten

Markt 42

1566	(De Gulden Poort)
1790	(Markt A 222): Keukenschrijvers bron
1822	(Groote Markt A 222): Arie Keukenschrijver (koopman) bron
1865	(Markt B 8): N.C. Keukenschrijver (koopman in koloniale waren en opperbrandmeester)
1875	(Markt B 8): N.C. Keukenschrijver (koopman in koloniale waren)
1908	(Markt B 8): fa. N.C. Keukenschrijver (in koloniale waren, comestibles)
1910	fa. N.C. Keukenschrijver (in koloniale waren, comestibles)
1928	Britisch-American Tobacco Cij. - Kantoor Dagblad 'Het Huisgezin'

Markt 44

• "De Helle" (achterhuis) anno 1602; eenige jaren later, n.l. in 1605 vermeld als "De drije gulden Cammen". Van al de vroegere kleine huisjes in de stad spant dit wel de kroon!
• "De gulden Wanne" (hoek). Vroeger in natura boven de deur.
(Offermans, vroeger 2 huizen)
Bron: Mosmans 1485

1865	(Pensmarkt B 7): J.F. van Bokhoven (opperbrandmeester) - A.J. Offermans (winkelier in kruidenierswaren)
1875	(Pensmarkt B 7): A.J. Offermans (partikulier)
1908	(Markt B 7)
1910	J.P.A. Offermans (fa. Gebr. Hartogensis) kassier en commissionnair in effecten - wed. A.J. Offermans-van Bokhoven
1928	mej. Chr.J.G. Offermans - wed. Ph.M. van Osch

Markt M1486

"Den gulden Cam". (Keukenschrijver, Westelijke helft van het winkelfront)
Bron: Mosmans 1486

Pensmarkt

Markt ?
	Puthuis, herbouwd in 1979

Postcodes
5211 JV 1.. 33 5211 JW 35.. 65 5211 JX 67..105 5211 JX 2.. 44

Straatindeling
1822 : 1906 : 144.. 255 (Mosmans) 1906 : 1460..1486 (Mosmans: Blok op de Markt) 1909 : rechts 1..105, links 2..44 1995 : rechts 1..105, links 8..42 (Huisnummerkaart H16)

Volkstelling 1822
No 1 Wijk A (komend van de Hooge Steenweg)
Groote Markt
28	3	Fonnon, Johannes	Smidsknecht	31	Rooms	Breda
30	9	Burght, Pieter van de	Timmerman	56	Rooms	Den Bosch
31	-	-	-	-	-	-
32	2	Zutphen, Maria Cath. van	Winkelierster	51	Rooms	Den Bosch
34	21	Jansen, Hendrikus Corn.	Horlogerepareerder	36	Rooms	Den Bosch
36	19	Grinsven, Jacobus van	Goudsmid	50	Rooms	Den Bosch
37	6	Poulus, Christian	Winkelier	55	Rooms	Deventer
38	4	Slypen, Ida	Winkelierster	33	Rooms	Maastricht
39	14	Damen, Godefridus	Tapper	31	Rooms	Den Bosch
40	5	Loneux, Johanna	Rentenierster	69	Rooms	Den Bosch
41	10	Heeren, Hermanus Josephus	Brouwer	63	Rooms	Den Bosch
43	7	Schouten, Jan	?	48	Gereformeerd	Den Bosch
44	8	Meurs, Philippus Martinus van	Chef der divisie van financiën bij het prov. bestuur van Noord-Nrabant	40	Gereformeerd	Tilburg
45	12	Thooy, Elisabeth	Fruitverkoopster	64	Rooms	Den Bosch
46	2	Mijs, Jacob	Opperman	65	Rooms	Den Bosch
47	3	Mivelo, Johanna Gertruda	Huisvrouw	29	Rooms	Den Bosch
48	12	Pas, Wouter van der	Ontvanger van Armfondsen	49	Rooms	Den Bosch
49	11	Houtman, Leonardus	Koffiehuishouder	50	Rooms	Delft
50	10	Coppens, Adrianus	Jeneverstoker en koopman	68	Rooms	Den Bosch
51	11	Arkesteyn, Jacobus Josephus	Boekdrukker en boekverkoper	29	Rooms	Den Bosch
52	6	Habraken, Wouterus Joseph	Koopman en loodgieter	73	Rooms	Den Bosch
53	10	Watrin, Johannes	Apotheker	30	Rooms	Den Bosch
54	7	Marggraff, Johan. Kristoffel	Vrederechter in het kanton Den Bosch	54	Luthers	Den Bosch
55	14	Suys, Johannus Anton	Koekbakker	27	Rooms	Den Bosch
56	14	Osch, Luurentus	Kaarsemaker	63	Rooms	Den Bosch
57	3	Lauwers, Anna Catharina	Winkelierster	55	Rooms	Turnhout
58	5	Gerris, Johannes Frederikus	Winkelier en Timmerman	56	Rooms	Den Bosch
59	5	Beugen, Perilus	-	77	Rooms	Den Bosch
61	4	Dickmans, Franciscus	Verver en Glazen	56	Rooms	Den Bosch
62	1	Berkelmans, Wouter	Bakker en Winkelier	44	Rooms	Helvoirt
63	-	-	-	-	-	-
64	10	Saueressie, Johan Jacob	Arbeider en Pottenwinkelier	55	Gereformeerd	Pfalzdorp bij Cleef
65	4	Sitskoorn, Maria Joseph	Koopvrouw	59	Rooms	Den Bosch
66	3	Guyens, Nicolas	Mandenmaker	58	Rooms	Stockum bij Maastricht
67	9	Eynden, Josephus F.J.	Apotheker	39	Rooms	Wart
68	6	Muldors, Maria Anna	Rentenierster	59	Rooms	Orthen
69	5	Armi, Magdalena	Poelierster	68	Gereformeerd	Den Bosch
70	3	Musch, Guilielmus Ant.	Koopman	43	Rooms	Maastricht
71	7	Piebraden, Arnoldus Franc. Ant.	Koopman	62	Rooms	Reinberg
72	13	Lanschot, Augustinus	Koopman	54	Rooms	Den Bosch
75	6	Lorvus, Johannus Jacobus	Koffiehuishouder	45	Rooms	Diest
Kolperstraat
No 2 Wijk A
Groote Markt
102	6	Palier, Hendrik	Boekdrukker	37	Gereformeerd	Den Bosch
103	9	Roovers, Aart	Commissaris der Voerlieden	58	Gereformeerd	Den Bosch
105	3	Meurs, Jacob	-	70	Gereformeerd	Den Bosch
106	3	Oever, Hendrik Heronimus ten	Emeritus Predikant Profesjor	76	Gereformeerd	Amsterdam
107	8	Dibbets, Gerrit Jan	Ingenieur waterstaat	34	Gereformeerd	Arnhem
108	5	Horman, Franciscus Martinus	Koffiehuishouder	27	Rooms	Den Bosch
110	12	Hurts, Wilhelmus	Tapper	31	Rooms	Den Bosch
111	11	Bodenstaff, Henrikus	Apotheker	36	Rooms	Den Bosch
112	15	Halewijn, Johannes Ernestus	Logementhouder	38	Rooms	Den Bosch
115	5	Strijbosch, Arnoldus	Bakker	28	Rooms	Boxtel
Schapemarkt
Groote Markt
142	2	Gilles, Cornelia	Winkelier	20	Rooms	Den Bosch
141	7	Straatman, Hendrik	Winkelier	39	Rooms	Alphen
143	6	Hansen, Gerardus	Koopman	58	Rooms	Oirschot
Minderbroederstraat
No 3 Wijk A
Groote Markt (komend van de Hooge Steenweg)
222	6	Keukenschrijver, Arie	Koopman	45	Gereformeerd	Engelen
223	6	Dodemont, Antonius Dominicus	Koopman	31	Rooms	Den Bosch
224	9	Moonen, Frederik	Bakker	50	Rooms	Veghel
225	8	Retra, Catharina	Herbergierster	60	Rooms	Den Bosch
226	-	-	-	-	-	-
227	7	Groenendaal, Simon	Koopman	47	Israëlitisch	Amsterdam
228	-	-	-	-	-	-
229	11	Bach, Nicolaas	Oude klederen verkoper	41	Rooms	Den Bosch
230	5	Vissers, Johannes	Tapper	37	Rooms	Den Bosch
232	12	Debaar, Elisabeth	Tapster	66	Rooms	Driel
233	-	-	-	-	-	-
234	-	-	-	-	-	-
235	13	Klerkx, Johannes	Tapper	32	Rooms	Den Bosch
236	4	Dubois, Wilhelmus	Metselaar	50	Rooms	Laanakker
237	11	Gilian, Philippus	Timmermansknecht	50	Rooms	Den Bosch
238	5	Dusornos, Johanna Elisabeth	Winkelierster	70	Rooms	Den Bosch
239	8	Uden, Cornelis van	Lakenverkoper	51	Rooms	Den Bosch
240	5	Halewijn, Henricus	Winkelier / boekhouder	33	Rooms	Den Bosch
241	9	Korthout, Johannes	Koffiehuis-houder	34	Rooms	Waalwijk
242	5	Dijk, Joan Antoon van	Hoedemaker	45	Rooms	Uden
243	-	-	-	-	-	-
244	7	Rorn, Martinus	Inlandsche kramer	31	Rooms	Den Bosch
244	4	Kerstel, Johannes	Garentwindersknecht	30	Rooms	Den Bosch
Penschmarkt
Groote Markt
252	8	Ven, Adrianus van de	Vleeschouwer Winkelier	70	Rooms	Den Bosch
253	9	Jonkergouw, Arnoldus	Kraammeester	46	Rooms	Orthen
Marktstraat

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

R.C.W. van der Voort

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

A.C.M. Kappelhof

Redactie

J.A.M. Roelands

Hans L. Janssen

Redactie

Redactie

J.W.G. Witmer

Henny Molhuysen

Kok de Bekker

Frans van Gaal, Peter-Jan van der Heijden

A.H. van Drunen

A.H. van Drunen, E. Vink

Karin Strengers-Olde Kalter

Henny Molhuysen

Henny Molhuysen

Henny Molhuysen

Henny Molhuysen

Marleen Duijf

Jo Hendriks

Jo Hendriks

Carel de Groot

B.C.M. Jacobs

Jan Romeijn

Redactie

Nik de Vries

Harriën van Dijk

Rob Hoogeboom

Wim Hagemans

Wim Hagemans

Harry Boekwijt

Marcel van der Heijden

Redactie

Marc Brink

De Markt met Stadhuis, links (met terras) de sociëteit de Zwarte Arend, z.j.

's-Hertogenbosch, Markt, z.j.

Studie van het Marktgezicht, z.j.

De vleeshal, z.j.

St. Nicolaasmarkt, z.j.

De Markt in noord-oostelijke richting, z.j.

Lakenmarkt, 1530

Het Schermersoproer te 's-Hertogenbosch in 1579

Gezicht op de markt van 's-Hertogenbosch met het stadhuis, 1665

Raadhuis en Markt in 's-Hertogenbosch, gesigneerd 1734

Gezicht op de Markt, 1777/1778

Gedenkpenning 1781/1782

Geel koperen gedenkpenning 1805

Kermis op de markt, 1811

Houten huizen op de hoek van de Pensmarkt en Markt, 1815

's-Hertogenbosch, gezicht op de Markt, 1834

De markt in 1839

Gezicht op de Markt, 1850

De Bossche Markt in 1857. Op de achtergrond de Schapenmarkt

De Bossche Markt met Stadhuis omstreeks 1894

De Bossche Markt met kramen, met gezicht in de Hinthamerstraat, 1894

Marktgezicht, 1902

Grote Markt in 1927