|
Drie bomen
Door Henny Molhuysen
Op een zilveren achtergrond staan drie groene bomen, met daarvoor een kleine rode burcht. Zo ongeveer luidt de omschrijving van het wapen van de familie Van Lanschot. Deze familie heeft Den Bosch twee burgemeesters geleverd.
Van oktober 1880 tot aan zijn plotselinge overlijden in december 1883 was mr. H.F.M. van Lanschot eerste burger van Den Bosch. Tijdens zijn bewind werden de eerste huizen gebouwd op de voormalige vestinggronden. Rond de Hekellaan verscheen een plantsoen. In 1881 werd de stad een knooppunt van spoorwegverbindingen, terwijl een jaar later De Oeteldonksche Club werd opgericht.
In september 1917 werd zijn zoon, mr. F.J. van Lanschot, burgemeester. Deze functie zou hij bijna 25 jaar uitoefenen. Van Lanschot wordt gekenmerkt door een grote betrokkenheid met zijn stad Den Bosch. Daar zette hij zich ook volledig voor in. In 1927 bijvoorbeeld hield hij voor de KRO-radio een praatje over Den Bosch. Hij nodigde toen heel Nederland uit voor een bezoek aan de Hertogstad. Hij beloofde tevens op een Brabantse koffietafel te trakteren. Van Lanschot heeft het geweten. Duizenden luisteraars bezochten de stad. Het Bossche bedrijfsleven bood zo'n tweehonderd personen tegelijk een maaltijd aan in de Raadskelder. De burgemeester leidde de bezoekers hoogstpersoonlijk rond in de Sint-Jan.
Burgemeester Van Lanschot heeft ervoor gezorgd dat er in zijn geboortestad een standbeeld van Jeroen Bosch geplaatst werd. Er kwam ook een standbeeld van kardinaal Van Rossum. Hij was de grote man achter de bouwplannen voor een nieuwe veemarkt (1931) en de Koninklijke School voor Kunst, Techniek en Ambacht (1927), de huidige HTS. Frans van Lanschot stimuleerde de woningbouw en hij zorgde voor verkeersverbeteringen. In 1939 verdween bijvoorbeeld het doorgaand verkeer uit de stad, omdat de traverse door Het Zand werd aangelegd.
In 1941 trad burgemeester Van Lanschot af, ondermeer omdat de Duitse bezetter maatregelen trof die hem helemaal niet aanstonden. Op 10 september nam hij ontslag, een week nadat de 50.000ste Bosschenaar was geboren („Dč-me-dč op 't scheije van de mert nog gebeure mot, jungske.. Dč za'k nooit vergete...!”).
De emotionele afscheidstoespraak tot de gemeenteraad eindigde met de woorden: „Ik heb mijn best gedaan mijn vaderstad tot het eind voor te gaan. Vaarwel 's-Hertogenbosch, verwacht een andere Heer!”
Nog acht jaar heeft de heer Van Lanschot van zijn rust kunnen genieten. In 1949 overleed hij op Huize Zwijnsbergen in Helvoirt op 74-jarige leeftijd.
Het belangrijkste project dat onder het bewind van Van Lanschot werd uitgevoerd, was de stadsuitbreiding De Muntel. Hiermee werd in 1917 begonnen. In deze wijk is op sommige punten de invloed van Van Lanschot nog steeds merkbaar. Bijna onopgemerkt heeft hij op enkele plaatsen groepjes van drie populieren laten plaatsen, als een herinnering aan zijn familiewapen. Hetzelfde heeft hij laten doen op de Pelssingel, genoemd naar de gemeentesecretaris Th. Pels. Deze heeft zijn functie bijna dertig jaar uitgeoefend, de laatste drie jaar naast burgemeester Frans van Lanschot. De heer Pels overleed in 1920.
Brabants Dagblad donderdag 22 november 1984
|