|
Laatste brouwerij
Door Henny Molhuysen
Veel bekende namen van winkeliers of ambachtslieden zijn de laatste jaren verdwenen. Zo komen we in een Bossche lijst uit 1806 onder anderen tegen: slager Lammers, grutter De Gruyter, de smeden Van Macklenberg en Van Miert, koffiebrander Sweens, lintwerker Van der Vaart, de chocolademakerij Van Suys en koekbakker Lambermont. Deze zaken bestaan niet meer.
Toch wordt er nog wel eens een jubileum gevierd. Eind 1840, dus ruim 150 jaar geleden, kocht Jos van Gulick brouwerij De Witte Zwaan aan de Vughterstraat. Zes brouwerijen telde Den Bosch toen nog. In de middeleeuwen waren het er meer dan vijftig. De Witte Zwaan was gelegen vlak naast de Binnendieze, het water werd gebruikt bij de bierbereiding. Brouwerij De Witte Zwaan was niet alleen in Den Bosch erg bekend, maar Van Gulick leverde bijvoorbeeld ook aan de Jezuďten in Maasstricht en aan een Haagse vertegenwoordiger. Deze laatste had speciaal een witte bierwagen die prachtig was versierd met zwaantjes.
In 1875 stierf Hendrina van Pelt, de vouw van Jos van Gulick. Uit de toen opgemaakte inventaris kunnen we lezen hoeveel bier De Witte Zwaan destijds in voorraad had: zo'n 25.000 liter, verdeeld over nieuw licht bier, oud gerstebier, vers bier en huisbier. Uit andere gegevens weten we dat hij ook Beiers bier en scheepsbier verkocht en speciaal voor enkele Bossche instellingen kennelijk het 'Godshuizenbier'.
In Den Bosch sloot de ene brouwerij na de andere. In het begin van de twintigste eeuw was er nog maar een: De Witte Zwaan van Van Gulick Van Pelt. Via het bewaard gebleven brouwboek is de samenstelling en bereidingswijze van het Bossche bier na te gaan. Uit Zeeuwse, 'Polder Dussen'-, Swarsmeer-, mold- of Herrschaftsmout en met Boheemse, Popering-, Beierse of Hollandse hop werden deze bieren bereid. Van Gulick noteerde in zijn brouwboek eveneens de temperaturen tijdens het brouwproces.
Toch kon ook deze brouwerij niet meer op tegen de concurrentie. Begin 1927 ging de zaak dicht. De broers Arnold en Theo van Gulick deelden iedereen mee 'dat wy met het brouwen zijn uitgescheden...'. Vanzelfsprekend werd dit bericht ook aan de belastinginspectuer meegedeeld, omdat er nogal wat belasting op alcohol geheven werd (en wordt). Zij schreven dat zij de koperen bierketels hadden verkocht aan Frans Schoenmakers uit de Louwse Poort, die dit allemaal zou slopen en als oud koper verkopen.
De laatste brouwerij was gesloten, maar Van Gulick bleef 'in de drank', nu als hoofdagent van de Bredase brouwerij De Drie Hoefijzers. Op die manier kon Van Gulick zijn jubileum volmaken. Brouwerij De Witte Zwaan was ruim vier eeuwen actief; Van Gulick zit nu anderhalve eeuw in de alcohol.
Trouwens, dit jaar zijn er meer jubilea. Even lang als Van Gulick bestaat in mei de Kamer van Koophandel, terwijl het eveneens 150 jaar geleden is dat de eerste Bossche stadsarchivaris werd aangesteld.
Brabants Dagblad donderdag 3 januari 1991
|