Eendenkooi Maaspoort
De eendenkooi Maaspoort is gelegen in het Burgemeester van Zwietenpark in de wijk Maaspoort van 's-Hertogenbosch. De oude benaming van deze eendenkooi is de Empelse eendenkooi, ook wel aangeduid als de eendenkooi aan de Schanssteeg. De Empelse eendenkooi moet tussen 1665 en 1739 aangelegd zijn.
Voorheen lag de kooi in de kadastrale gemeente Empel en Meerwijk, in het midden van de polder "van der Eijgen". De kooi lag in een uitgestrekt poldergebied van het vlakke Maasland. Doordat het poldergebied regelmatig overstroomde was er sprake van een goed rendabele eendenkooi die volop in bedrijf was. De kooiker woonde destijds op het op een "terp" gelegen boerderijtje "de Empelse hut" gelegen aan de Ploosse wetering.
Mede door cultuurtechnische maatregelen, normalisatie van de Maas, ontginning voor bouwland en het onder controle brengen van de waterhuishouding, werd het kooikersbedrijf onrendabel en verwaarloosd.
De gemeente Empel en Meerwijk is in 1971 toegevoegd aan de gemeente 's-Hertogenbosch zodat vanaf dat jaar de kooi binnen het grondgebied van 's-Hertogenbosch ligt.
Bron: www.eendenkooimaaspoort.nl
|
Een eendenkooi is een bron van gezegdes
Door Ed Hupkens
 (01).jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> De kooiplas van de Eendenkooi Maaspoort.<br><b>Datering:</b> 23 september 2006<br><b>Fotograaf:</b> Ed Hupkens]")
'Mensen denken bij eendenkooi dat het een kooitje is met eenden erin', zegt bestuurslid Rut Stokman van de werkgroep. In werkelijkheid beslaat de eendenkooi Maaspoort een oppervlakte van vier hectare, waar de centrale kooiplas bijna een hectare van uitmaakt. Een eendenkooi is bedoeld om op grote schaal eenden te vangen. 'Een beetje goede eendenkooi vangt zo'n 3000 eenden per jaar', zegt voorzitter Gayo Schreiber. De eendenkooi stamt uit 1672, toen Renier van Meerwijk toestemming kreeg om er eenden te vangen. De oude benaming is de Empelse Kooi, ook wel aangeduid als de eendenkooi aan de Schanssteeg. De kooiker woonde destijds op het boerderijtje 'de Empelse hut' gelegen aan de Ploosche Wetering. De laatste particuliere kooi-eigenaar was Willem A. Godschalx (1932-1956). In 1956 werd de gemeente Den Bosch eigenaar. Vanaf 2000 wordt de eendenkooi beheerd door de WEM: Werkgroep Eendenkooi Maaspoort. 'Ons hoofddoel is het in stand houden van een natuur- en cultuurhistorisch monument midden in een stadswijk. Wij willen wijkbewoners erbij betrekken door de kooi enkele keren per jaar open te stellen. Ook worden er rondleidingen, voor bijvoorbeeld scholen en bedrijven, georganiseerd.'
Vangmethode
Een eendenkooi is een eeuwenoud middel om wilde eenden te vangen. 'Ze zijn typisch Nederlands.' De eenden werden verkocht aan een poelier en waren bestemd voor consumptie. Tegenwoordig worden eenden gevangen om ze te ringen. De Maaspoortse eendenkooi is een zogenaamde veldkooi van het rogge-ei type. Die bestaat uit een vijver of kooiplas met op de hoeken vier kromme sloten, die nauw toelopen. Aan het einde van de sloten bevinden zich vanghokjes. De sloten worden vangpijpen genoemd (in Brabant ook wel keel). Aan één kant van een pijp bevinden zich schermen, meestal van riet gemaakt. De kooiker kon zich er achterlangs vrij bewegen, ongezien voor de eenden. 'Daar komt de uitdrukking 'achter de schermen werken' vandaan, belangrijk werk doen zonder gezien te worden.' In de kooiplas en kelen leefden tamme eenden die tot taak hadden wilde eenden te lokken en te verleiden de vangpijpen in te gaan. Daartoe strooide de kooiker lokvoer in de vangpijp. Gevangen eenden werden door de kooiker met de kooikersgreep gedood. 'Daar komt de uitdrukking 'de pijp uitgaan' vandaan, gingen de eenden de pijp uit, waren ze dood.'
Brabants Dagblad vrijdag 22 september 2006
|
| |
| 2007 |
Redactie
Open dag eendenkooi
Stadsblad woensdag 19 september 2007 (foto)
|
| 2010 |
Redactie
Welkom in eendenkooi
Stadsblad woensdag 17 maart 2010
|
| 2012 |
Redactie
Bouw van kooihuis in Maaspoort van start
Brabants Dagblad maandag 26 maart 2011 | 10
|
| |
|
.org.jpg') "body=[<b>Beschrijving:</b> Eendenkooi Maaspoort<br><b>Fotograaf:</b> Onbekend]")
 (01).org.jpg') "body=[<b>Beschrijving:</b> De kooiplas van de Eendenkooi Maaspoort.<br><b>Datering:</b> 23 september 2006<br><b>Fotograaf:</b> Ed Hupkens]")