|
Duikersluis bij de Henriėttewaard
Door Bram Steketee
De schutsluis ligt in de zuidelijke dijk van het afvoerkanaal van de uitwateringssluis te Crčvecoeur nabij het pand Duikersluis bij de Henriėttewaard nr. 3. Het object is kadastraal bekend als Gemeente 's-Hertogenbosch, sectie R nr. 335 ged.
Eigenaar/beheerder/onderhoudsplichtige is het waterschap De Maaskant te Oss.
Oorspronkelijke functie
De sluis is gebouwd voor de waterbeheersing in het oostelijk deel van de Binnenpolder van Engelen. Er kon water mee worden geloosd, maar ook het inlaten van Maaswater ten behoeve van de winterbemesting van de polder was mogelijk.
Geschiedenis
Door de aanleg van het kanaal Engelen-Henriėttewaard werd een gedeelte van de Binnenpolder van Engelen geļsoleerd. Deze polder behoorde tot het waterschap De Algemene Omkading. Het afgeneden poldergedeelte lag ingeklemd tussen de dijken van het nieuwe kanaal, de Maas, de Dieze en de Oude Dieze, waardoor een nieuw poldertje ontstond. De sluis behoorde tot een van de aanpassingswerken die in verband met de Maasmondverlegging omstreeks 1900 moesten worden uitgevoerd.
Technische beschrijving
De inlaat- en uitwateringssluis is gemaakt volgens Bestek nr. 203, dienst 1896-1899. In dat bestek is ook de bouw van de schutsluis te Engelen opgenomen. De overwelfde doorlaatopening van de bak-
| 59 |
stenen sluis is 1m wijd en in het midden 2m hoog. De waterkering wordt gevormd door een eikenhouten deur die zijn aanslag vindt tegen de buitenfrontmuur. Ten behoeve van de regeling van in te laten water is tegen de binnenfrontmuur een eikenhouten schuif aangebracht. De schuif kon met de hand worden bediend door middel van een heugelstang met tandwielen die een stalen kast waren opgenomen.
In 1995 is het gehele bewegingswerk vervangen door een elektrisch aandrijfwerk in stalen kast. Ook de houten sluisdeur, die dienst doet als wachtdeur, is toen vernieuwd.
De fundering bestaat uit een 1,10m dikke betonplaat die ter plaatse van de waterkering 2,10m dik is. De betonplaat is opgesloten tussen houten damwanden, waarvan de onderkant reikt tot 2,20m -NAP. De stenen vloer ligt, in de dag van de sluis, op 1,20m + NAP. Het metselwerk bestaat uit klinkers in Portlandcementspecie. Voor de dorpels, aanslagen, dekzerken en dergelijke is harsteen toegepast. In de vleugelmuren zijn zowel aan de binnen- als buitenzijde schotbalksponningen uitgespaard. In de binnenfrontmuur is boven het gewelf in hardsteen het jaartal 1897 ingehakt.
Stortebedden en steenglooiingen van 10m en 9m lengte bevinden zich respectievelijk aan de polderzijde en aan de kant van het afvoerkanaal om uitspoelingen te voorkomen. De sluis is door een watergang in verbinding gebracht met de hoofdwaterleiding van de polder.
Huidige functie
De toepassing van kunstmest maakte de bemesting door middel van Maaswater onnodig, waardoor de inlaatfunctie van de sluis verviel. De uitwateringsfunctie bestaat nog steeds.
Monumentwaarde
Het gemetselde gedeelte van de constructie verkeert nog in de oorspronkelijke staat en ziet er gaaf uit. De sluis is nauw verbonden met de vroegere waterhuishouding van het afgesneden pldergebied en heeft cultuurhistorische waarde. Hoewel niet van zeldzaamheid kan worden gesproken, is de sluis als industrieel erfgoed waardevol.
| 60 |
Waterstaatkundige werken in 's-Hertogenbosch (Utrecht 2000) 59-60
|
.org.jpg') "body=[<b>Beschrijving:</b> Het front van de sluis aan de polderzijde<br><b>Fotograaf:</b> Bram Steketee]")
