Aan de overzijde van de Hinthamerstraat, tegenover de Gasselstraat, heeft men het straatje, dat aanvankelijk het Gruitstraatje heette, vermoedelijk omdat daaraan zal gestaan hebben, het kantoor van het Hof van Brabant, waarin de belasting, de Gruit genaamd, aan den Hertog van Brabant moest worden betaald; later werd het naar het huis, dat aan den Oostelijken hoek daarvan staat, genaamd Achter het Vuurstaal. In dit straatje werd in 1595 geboren een kindje met twee hoofden, waarover men zie Dr. C.R. Hermans Kronijken p. 679 en vlgd. 1); en in 1465 werd in het in dat straatje staand achterhuis der woning van Hendrik Brants en diens zuster Elisabeth, door dezen gesticht een gasthuis voor vijf oude vrouwen; hoewel door de Regeering van den Bosch in 1753 met dit oude vrouwen huis dat van Margriet Heeren werd vereenigd, werden er sedert dien toch niet meer dan vijf oude vrouwen opgenomen; tengevolge van het decreet van den Franschen Prefect van 1811 is aan dit gecombineerd gasthuis eveneens een einde gemaakt.

Tusschen gezegd straatje en de tegenwoordige Gasthuisstraat 2) stond het grootste gedeelte van het Hof van Brabant en wel buiten de allereerste vestingwerken der stad.

Jac. van Oudenhoven deelt t.a.p. blz. 14 daarover mede, dat de Hertog van Brabant behalve het schoone Princelijk huys, dat hij stichtte ende fundeerde tot sijn wooninghe ende optreck en dat heeft ghestaen op de Mercht teghenover de Vleeschhal, hier ter stede ook nog stichte ende fundeerde een ander schoon Princelijk huys tot sijn Hoff om daer te behandelen van saecken, raeckende syne Domeynen, welck Huys noch staet in de Gasthuysstraete buyten de Ghevanghen poorte ende is noch bekent met den Naem van 't Hoff van Brabant, terwijl Molius in zijne Annales civitatis Buscoducensis van dit Hof vermeldt: altera ejusdem Ducis aedes, senatoria nominata, occupata ad formam arcis (ubi aliquando quaedam magis ardua negotia tractare consuevit), fabricata, cujus aulae hujusque monumenta in platea, nunc majoris hospitalis et idem nomen aulae Ducis Brabantiae, quamvis vetustate modo dilapsae, referentis exstare videntur.

Beide kronijkschrijvers wijzen alzoo de tegenwoordige Gasthuisstraat als de plaats aan, waar eens stond het Hof van Brabant. Hetzelfde deed Cuperinus in zijne kronijk en werd ook nog gedaan in eene Kronijk van omstreeks het jaar 1590, die blijkens zijne Beschrijving eens in het bezit was van mr. J.H. van Heurn. Deze was nochtans van oordeel, dat dit gebouw stond binnen de poort van het tweede Groot Ziekengasthuis, wat echter, zooals uit de geschiedenis van dat gasthuis zal blijken, slechts voor een deel juist is.

Het Hof van Brabant was het eigenlijke gouvernementsgebouw van de Hertogen van Brabant.

Uit een charter, berustende in het Rijksarchief te den Bosch en hebbende op den rug tot opschrift: de domo dominae ducissae in Buscoducis Hentemerstraete, blijkt, dat het Hof van Brabant in elk geval reeds in het begin der 14e eeuw in het bezit van den ridder Hermannus van Os moet zijn geweest. Immers daarbij gaf 10 April 1364 frater Ghyselbertus van Huekelem, gardiaan der Minderbroeders te den Bosch, een vidimus van de navolgende Schepenakten:

In de oudste Domeinrekening van de Meierij van den Bosch, zijnde die van 140 4/5 (Algemeen Rijks-Archief te Brussel Rekenkamer Reg. n° 5233) staat hier over nog:

„Van Mervrouwen huus in Shertoghenbosch in de Hintemerstrate, haer toecomende in verliden tiden by verbeurten van weylen here Alarde van Os zone, niet hier (in de rekening n.l.), omdat Gherard van Berkel vercreghen heeft van Mervrouwen vorscr.

Van den beimde, achter 't vorser, huus, Mevrouwen vorser, toecomende als boven, niet hier omdat Magriete van Helewe dien houd haer leven lanc”, terwijl in dezelfde Domeinrekening over 1447 (Reg. n° 5267, alsvoren) staat: „van mijns 's Heren 's Hertogen huys, gelegen in Shertogenbosch in die Hynthemerstrate ende van den beempden af ter 't voirschr. huys gelegen; die kijndere Gerits van Berkel houden 't, overmijds dat haere ouders vercregen hebben metten rechte; dairom hier niet".

Goessen van Berckel, die zooals uit de eerstgemelde domeinrekening ook blijkt, het Hof van Brabant in 1418 van Hertogin Johanna van Brabant mede kocht, was in 1419 heer van Asten en gehuwd met Elisabeth van Berckel Henricksdochter,

Bij de verdeeling der nalatenschap van genoemden Cornelis van Berckel, welke in 1594 tusschen genoemde kinderen en kleinkinderen van Aelbrecht van Berckel plaats had, (Reg. n° 654 f. 115), viel aan Anna van Berckel, de huisvrouw van Marcelis van Brecht, het voorbedoeld gedeelte van het Hof van Brabant ten deel; het werd toen omschreven als: sekere huysinge ende erffenisse, genoempt 't hof van Brabant, staende in de Gasthuysstraet, te weten twee huysen met een plaetse, hoff ende poerte, staende aldaer; noch een huys met een plaetsken ende poertken daer beneffens; een ander huys met eenen ganck daer naest staende; noch een huys oyck daer naest ende een huys int straetken neffens 't Vuurstael staende.

In eene Bossche Schepenakte van 1630 (Reg. n° 366 f. 270) werd dit deel van het Hof van Brabant aldus omschreven: verscheyde huysen, wooningen, erffenissen ende plaetssen by malcanderen, gemeynlick genoempt 't Hoff van Brabant, gestaen ende gelegen binnen dese stadt in de Gasthuysstraet omtrent den Grooten Gasthuyse aldaer beneffens den gemeynen waterstroom, aldaer vlietende, ex uno, ende beneffens erffenisse Aelbrechts van Broegel, Henricx van Casteren ende meer anderen, ex alio, streckende voor van de voirs. Gasthuysstraet achterwaerts tot een ander straetken, geheyten achter 't Vierstael. Uit deze laatste omschijving volgt buiten elken twijfel, dat voorbedoeld gedeelte van het Hof van Brabant stond aan de Gasthuisstraat ter plaatse waar thans staan de Parochiale school en de vergaderzaal van het College van Regenten der Godshuizen en den Algemeene arme van den Bosch.

Marcelis van Brecht en zijne vrouw Anna van Berckel, hadden eene dochter Elisabeth van Brecht, die van hen meerbedoeld gedeelte van het Hof van Brabant erfde en het ten huwelijk bracht aan haren man Johan van Hambroeck; van deze echtelieden erfde het weder hun eenig kind, Anna van Hambroeck, in dit werk reeds meermalen genoemd. Toen zij

JACQUES BARBET d'ARQUOS van: de grote huysinge, genoemt het Hof van Brabant, met het poortjen, ganck, voorhuys, achtercamer, keldercamer, kelder, washuys oft geute, solders, etc, gestaen ende gelegen in de Gasthuysstraet by het Groot Gasthuys, op den hoeck van 't waeter ex uno, ende voorts linierende van onder tot boven toe het huys, daer Charlotte Jan Francoysen inwoont, ex alio; voorts invoegen Mayken Wouters met verscheyde andere dat bewoont;