Hoofdmenu

Afbeeldingen    
Artikelen    
Verhalen en legenden    
afb.

Raadzaal

De raadzaal is uniek dankzij haar stoffering. Er is geen enkel historisch stadhuis in Nederland dat zich wat dat betreft laat vergelijken met dat van 's-Hertogenbosch. Gobelins tref je wel vaker aan, maar een zaal die rondom, van plafond tot vloer, hiermee is bespannen is ronduit zeldzaam. Ze zijn in 1679 in opdracht van het stadsbestuur gemaakt door de Delftse tapijtwever Maximiliaan van der Gucht en ruim driehonderd jaar oud. Door licht, vocht, stof en rook zijn de tapijten in de loop der tijd ernstig beschadigd. Doordat de restauraties die men vroeger liet verrichten die naam nauwelijks verdienden werd er pas in de jaren 1960-1971 voor de eerste keer echt vakkundig gerestaureerd.
De decoratieve beschildering van het houten plafond (1693) is van Elias van Nijmegen, een van de telgen van het Van Nijmegens geslacht dat heel watr getalenteerde decorateurs telde. De prachtige plafondklok is pas later geschilderd.
Gemeentefolder Het Stadhuis, december 1999

Vogel vloog weg
Door Henny Molhuysen

Het was afgelopen zaterdag weer druk tijdens de Open Monumentendag. Meer dan duizend personen bezochten onder andere ons zeventiende-eeuwse stadhuis. Veel aandacht kregen daarbij de gobelins. „Niet aankomen alstublieft!” was één van de meest gebruikte zinnen in de raadzaal, want velen willen aan de gobelins voelen.
Het Bossche stadhuis dateert voor een groot deel uit de tweede helft van de zeventiende eeuw. Toen vond er een verbouwing plaats. In 1660 werd de toren gebouwd en na een brandje in 1669 verrees er in 1670 een nieuwe voorgevel. Bij die gelegenheid werden de meeste kamers verbouwd en opnieuw ingericht. Ook de raadzaal.
Het gemeentebestuur vond dat er in de hele raadzaal gobelins moesten komen te hangen, als een soort statussymbool. Maximiliaan van der Gucht uit Delft vervaardigde ze. Hij maakte deel uit van een bekend weversgeslacht en was werkzaam tussen 1636 en 1689. De Bossche gobelins stelden landschappen en bosgezichten met doorkijkjes voor, hier en daar verlevendigd met dieren. Maar bij levering bleek dat ze niet hoog genoeg waren; ze pasten niet in de raadzaal. Op 30 september 1679 ondertekende Aletta van der Gucht, de vrouw van de maker, een kwitantie van 1222 gulden voor de geleverde gobelins. In dezelfde kwitantie beloofde zij nog „drie ellen locht” te leverenen in de deze lucht nog „vogeltjes” aan te brengen ter verlevediging. Een maand later werden deze eveneens geleverd en op 25 oktober 1679 betaalde het stadsbestuur het verschuldigde bedrag: drie gulden voor elke lucht (terwijl de normale prijs ruim zeven gulden was) en achttien gulden voor de vogeltjes.
Bijna drie eeuwen hingen ze in de vergaderzaal van de gemeente. In 1961 nam de gemeenteraad het besluit de gebelins te laten restaureren: f 130.000,- werd ervoor uitgetrokken. De restauratie duurde jaren en werd veel duurder: f 489.844,-. In totaal hebben 35 medewerkers van de „Werkplaats tot Herstel van Antiek Textiel” uit Haarlem aan de restauratie gewerkt. Van de 141 vierkante meter werd 18,5 vierkante meter vernieuwd, centimeter voor centimeter. In totaal werd er 67.000 uur aan gewerkt: een gemiddelde van 2,8 vierkante centimeter per uur. In 1971 was het werk gereed.
Voor de afgestorven draden en de kapotte kettingdraden hersteld konden worden, werden de gobelins eerst in een bad gedaan. Daarbij bleek dat van een van de wandkleden een vogel „weggevlogen” was; deze was niet in het wandtapijt geweven, maar er kennelijk op geschilderd!
Thans prijken de gobelins al weer jaren in de raadzaal. Om deze kunstwerken te behouden is in deze ruimte een rookverbod ingesteld.


Brabants Dagblad donderdag 14 september 1989
 

? Detail van begin 17e eeuws gobelin door Maxiliaan van der Gught in de raadzaal.
Bron: Stadsarchief (0022995)
? Schouw Raadzaal. Schouwstuk door Th. van Thulden 'Gerechtigheid en Eendracht' (1646).
Deel uitmakend van een serie van 10 prentbriefkaarten.
Bron: Collectie A.F.A.M. Wetzer
 

1989

Henny Molhuysen

Verhalen en legenden : Vogel vloog weg
Brabants Dagblad donderdag 14 september 1989 (foto)
1990

Henk Bruggeman

Het stadhuis van 's-Hertogenbosch. De wandtapijten van de raadzaal
Henk Bruggeman ('s-Hertogenbosch monumentendag 1990)
1998

Wim Hagemans

Restauratie in Haarlems atelier duurde drie jaar. Gobelins als nieuw terug in stadhuis
Brabants Dagblad donderdag 28 mei 1998 (foto)
2009

A.H. van Drunen, P. van der Schoot en M. van de Laar

Plafondschilderingen Bossche stadhuis (1)
Bossche Bladen 3 (2009) 97-101
2009

A.H. van Drunen, P. van der Schoot en M. van de Laar

Plafondschilderingen Bossche stadhuis (2)
Bossche Bladen 4 (2009) 138-141