|
Isabella
Door Henny Molhuysen
Het gehucht 'Het Reut' zal wel niemand meer kennen. Het bevond zich vroeger halverwege 's-Hertogenbosch en Vught. Maar in het eerste kwart van de zeventiende eeuw moesten de bewoners verdwijnen: op de plek van hun woongemeenschap zou een fort gebouwd worden!
Er is op het eind van de zestiende eeuw al sprake van het aanleggen van een fort in de Hertogstad zelf. Aartshertog Albertus wilde dit militaire bolwerk realiseren om er het garnizoen in onder te brengen. Het stadsbestuur wilde dit niet; het verlange juist terugtrekking van het garnizoen. Beide partijen kwamen tenslotte overeen dat er weliswaar een fort gebouwd zou worden, maar dat dit buiten de stad zou gebeuren. De inwoners van Het Reut waren de dupe van deze beslissing.
Het fort was een vijfhoekige schans met vijf bastions. Aan de buitenzijde van de hoofdwal lag nog een onderwal en vervolgens de brede hoofdgracht. Hierbuiten lag ondermeer een bedekte weg en meer militaire voorwerken. De weg tussen 's-Hertogenbosch en Vught liep dwars door het fort. Daarbuiten was het drassig zodat het fort - samen met het iets in de richting van de stad gelegen fort Anthonie - een goede verdediging voor de stad vormde.
In 1629 werd het fort na een belegering veroverd, twee maanden voor de val van de stad zelf. Bij latere belegeringen vervulde het fort geen belangrijke rol. Aangetast werd het militaire complex op het eind van de negentiende eeuw. De spoorlijn Boxtel - 's-Hertogenbosch wordt aangelegd over een deel van het fort en de weg tussen de stad en Vught wordt verlegd langs het fort en loopt niet meer over het fort zelf. In 1908 verdwijnt een deel van de voorwerken door de aanleg van het Drongelens kanaal. De stad was intussen ontheven van haar vestingfunctie, met het fort Isabella gebeurde dat pas in 1914.
Vanaf dat jaar worden aarden wallen gegraven en gebouwen afgebroken; andere komen er weer voor in de plaats. De gebouwen blijven hun militaire functie behouden; onder andere werd er in 1932 een bataljon wielrijders gelegerd, thans is er een opleidingscentrum gevestigd. Nog wel. Want de militairen zullen in de loop van volgend jaar 'De Isabella' gaan verlaten. Een nieuwe functie voor het gebouwencomplex is nog niet voor 100 procent bekend; geruchten gaan er wel.
Het fort zelf ligt op het grondgebied van de gemeente 's-Hertogenbosch. De zo kenmerkende grachten en versterkingen buiten het fort bevinden zich op Vughts grondgebied. De wallen zijn inmiddels verworden tot wandelpaden en de 'natte grachten' zijn droog komen te liggen door de aanleg van het Dongelens kanaal. Zou dit ook niet eens gerstaureerd kunnen worden?

Brabants Dagblad donderdag 10 september 1992
|