Bossche Encyclopedie | Cultureel en maatschappelijk

Artikelen
Boeken
Kunstafbeeldingen
Links
Verhalen en legenden

afb.

Carnaval (algemeen)

Narrenkop uit 1946, die de bekroning vormde van de vaandelstok van het Oeteldonkse vaandel.
Bron (OAA)

Carnavalslied

Door Henny Molhuysen

Opstootjes zijn in de Bossche negentiende eeuw herhaaldelijk voorgekomen. Dikwijsls werden ze vergezeld van zelfgemaakte liedjes. Zoals in het begin van de eeuw bij een uit de hand gelopen echtelijke ruzie tussen Willem van Gheyn en Hermina de Pauw, in 1866 wegens hoge levensmiddelenprijzen tegen een boteropkoper, in 1875 tegen een ruziezoekende kaasverkoopster, maar vooral in 1891 bij het marktoproer.

Een andere overeenkomst tussen het oproer van 1891 en een uit 1811 daterend opstootje is dat de commissaris van politie het veld moest ruimen.

Een carnavalsclubje van zo'n vijftien man was bezig met de carnavalsvoorbereidingen. Antonie Peeters (bekend als Peer den Brabander) zou een liedje componeren. Inspiratie had hij echter niet. Op een avond werd hij aangehouden door een hem onbekende heer. Deze vertelde hem een interessant verhaal van een getrouwde dame uit de hoogste Bossche kringen (met relaties in Parijs), die een buitenechtelijke verhouding zou hebben met twee heren.

Het thema was nu snel gekozen. Er werd een carnavalswagen gemaakt met een aantal vrouwenportretten. Eén ervan was duidelijk herkenbaar aan een aantal attributen, en stelde de betrokken vrouw voor. Een liedje was snel gemaakt, het bevatte onder meer de volgende vers:

'Daar, ziet nu eens wat prachtige kleeren.
Gekleed in het zwart zoo als men haar ziet.
Zij loopt met twee getrouwde heeren.
Maar hare man die weet van zulks niet.
Zij diende tot schande van alle getrouwde.
Wat nu gedaan met zulke Vrouwe?
Brengt haar dan ook zonder zorg
Naar den Uilen-borg.'

Het gezelschap had zich gerealiseerd dt er risico's aan verbonden waren en daarom tevoren contact gezocht met P. Schouten, de commissaris van politie. Deze had geen bezwaar en gaf toestemming tot het drukken van het lied, het rondrijden met de carnavalswagen en het geven van voorstellingen in herbergen. De commissaris zag het komische ervan in en zorgde zelfs voor begeleiding van de stoet met agenten.

Verschillende dagen achtereen werd de wagen rondgereden en werden er voorstellingen, zowel in het openbaar als privé, gegeven. Onder meer waren tijdens een besloten voorstelling de maire (burgemeester) en de apostolisch vicaris aanwezig; beiden hadden genoten.

Maar de naam van de betrokken dame was door het slijk gehaald. Zij schakelde haar Parijse relaties in - Frankrijk had ons land in die dagen bezet - en P. Schouten, de commissaris van politie, raakte zijn functie kwijt. Maar de in opspraak geraakte vrouw kon niet meer op straat komen, zonder dat haar het liedje werd toegezongen.

Zij diende daarom een aanklacht in bij de nieuwe commissaris, Van Zuylen. Hij moest de dader opsporen. Steun kreeg Van Zuylen daarbij van de oud-commissaris, die op eerherstel uit was. Echter, na verloop van tijd moest de officier van justitie het onderzoek staken; de verdachte had immers officieel toestemming gekregen van de maire en de commissaris van politie!

Brabants Dagblad donderdag 19 september 1991

Artikelen
1907	Ben-Ravo Vastelavond in den ouden en nieuwen tijd Eigen haard 7/8 (1907) 108-122
1913	Oeteldonker-in-spe Oeteldonk, deszelfs watervrije moerassen, zandwoestijnen enz. enz. Op de hoogte (1913) 133-140
1917	Peer Schampers De dood van carnaval. (met prentjes) Eerbiedig opgedragen aan zijne koninklijke hoogheid prins Amadero, Ricosto di Carnavallo VII, ridder van het Reksam, heer en meester van Oeteldonk en deszelfs watervrije moerassen en zandwoestijnen enz. enz. enz. s.n. ('s-Hertogenbosch 1917)
1925	Herman Moerkerk Klucht - Kleur - Klank. Oeteldonksche revue. Proloog en 3 bedrijven Stokvis. 's-Hertogenbosch 1925
1927	Vincent Cleerdin Een levende provinciestad Welkom vreemdeling 135 (1927) 1
1928	Redactie Carnavalsviering in Den Bosch. Verschillende vechtpartijen. Een agent van politie gewond De Maandagmorgen maandag 20 februari 1928
1928	Redactie Carnaval De Gelderlander donderdag 23 februari 1928
1928	Redactie 's-Hertogenbosch. De heeren in Den Bosch en de boeren Bredasche Courant donderdag 8 maart 1928
1928	Redactie Nog eens 't Bossche carnaval De Gelderlander zaterdag 10 maart 1928
1928	Redactie Weest dankbaar Noordbrabantsch Dagblad, Het Huisgezin zaterdag 10 maart 1928
1928	Redactie Nog eens Bossche carnaval Weekblad van den Noordbrabantsche Christelijke Boerenbond 1928(16 maart)
1928	Redactie Het Bossche carnaval Haagsche Courant donderdag 22 maart 1928
1934	Redactie Carnaval van katholieken oorsprong? Volksadel 3 (1934)
1938	J.Ph. Mühlstoff Vastelavond 1894 Ons belang 40 (1938) 4
1960	Hans van Zuydveen Carnaval Toorts. Haarlem 1960
1962	Lea Smulders Het kinderrijk van Oeteldonk Katholieke radio- en televisiegids 9 (1962) 62-63
1970	Redactie Carnaval in midden brabant historisch gegroeid Hart van Brabant 1 (1970) 5-9
1974	Godfried Bomans Hoe is Oeteldonk ontstaan? Van de hak op de tak. Elsevier (Amsterdam 1974) 74-76
1976	Redactie Carnival, when a quiet town bellows oom-pah-pah Holland Herald 2 (1976) 13-16
1977	Redactie Oeteldonkse carnavals-vereniging De Vrolijke Vagebonden 30 jaar jong C.V. De Vrolijke Vagebonden 4 (1977) 12
1978	Carel Schrover Verhalen van een geheimschrijver Distel ('s-Hertogenbosch 1978)
1983	Hanneke Rozema Veredeling en vreemdeling Feest en ritueel in Europa; antropologische esays (Amsterdam 1983) 176-199
1983	Hanneke Rozema Kan een goed katholiek carnaval vieren? Een geschiedenis van het georganiseerde carnaval tussen 1882 en 1940 in 's-Hertogenbosch Volkskundig bulletin 9 (1983) 137-159
1983	L.J.F. de Rooij Carnaval in "Terpersdurp" (Engelen en Bokhoven) Met gansen trou 33 (1983) 22-23
1984	J.J.M. Sicking Vastenavond Brabants Heem 36 (1984) 22-24
1985	Redactie 15 jaor de Poffers s.n. (s.l. 1985)
1985	Frans Vennix Waarom ik van 's-Hertogenbosch houd Monumenten 3/4 (1985) 40-41
1986	Redactie Hij stond er op de prins naar het stadhuis te rijden. Sjef Burg, dé koetsier van Oeteldonk Brabants Dagblad vrijdag 7 februari 1986
1987	Willemien Kneppelhout Prins carnaval over de prins en het carnaval Noord-Brabant 3 (1987/1988) 9-11, 13-15
1990	Redactie Carnaval in Oeteldonk: feest van fluwelen mantel en boerenkiel Nationaal VVV magazine (1990/1991) 69-71
1991	Jan Wijtmans, Cor Versteeg, Guus Ong De halve waorheid van d'n hele peer of... de hele waorheid van d'n halve peer. Carnavalsvereniging de Oetels van 1961 CV De Oetels ('s-Hertogenbosch 1991)
1991	Henny Molhuysen Verhalen en legenden : Carnavalslied Brabants Dagblad donderdag 19 september 1991 (foto)
1992	John Damen, Wouter de Nes Dweilen in Oeteldonk ANWB Kampioen (1992) 80-83
1992	Redactie 'Dassendragers' leggen zichzelf serieuze taken op Den Bosch zakelijk 3 (1992) 32-33
1992	Charles de Mooij Vastenavond-carnaval. Feesten van de omgekeerde wereld Noordbrabants Museum Nieuws 31 (1992) 1-6
1994	Theo Fransen, Pierre Huyskens, Leo Thuring Kleine kroniek van het Prinsdom Oeteldonk Weekenstroo Public Relations. 's-Gravenhage 1994
1999	Harry Aarts Baan met eer ... Reflex 4 (1999) 14-15
2000	Henry van Rooij Carnaval. Een feest met oude ingrediënten dat niet uit te roeien lijkt Bisdomblad 9 (2000) 8-9
2000	Gemma Schoot We hebben het wel over een koninklijke gast De Koppeling 1587 (2000) 1, 8
2001	W.G.H. van Woensel Het Paporkest. 1988-1999 s.n. 's-Hertogenbosch 2001
2002	Rob Hoogeboom De narrenkop van Lex Reelick KringNieuws 1 (2002) 14
2002	Jo Hendriks Oeteldonks carnaval en de watersnood van 1926 KringNieuws 1 (2002) 16-17
2003	Redactie CV de Jokers. 't 33 jaorig jubellejum Jokertje CV de Jokers ('s-Hertogenbosch 2003)
2003	Redactie Oeteliaanse schouwbakke voor bedrijfsleven bij La Madeira Zakelijk 5 (2003) 20-21
2003	Rob van de Laar, Cees Slegers, Piet Lathouwers, Ruud Hermsen La Madeira Oeteliaanse opera Boeffa s.n. 's-Hertogenbosch 2003
2003	Redactie Groot programma van de fistelekheden ter geleugendighèd van ut 11 maol 11 jaorig bestaon van ons eige oeteldonk 7 november t/m 16 november 2003 Bossche Omroep zondag 2 november 2003
2004	Redactie Hots Knots Rit 51. Hots Knots Nao vijftig jaor un feeslift dè bèkt zo lekker Speciaal nummer van De Hertogrijder 1 (2004)
2004	Lonneke van Eldijk Oeteldonk wit van wanten Zakelijk 1 (2004) 32-33
2005	Redactie Oeteldonk en zijn ontwerpers Brabants Dagblad vrijdag 11 november 2005
2005	Momus Boekbespreking : Unnen hillen tèd niks, veul volk, de pliesie en dan... Bossche Bladen 1 (2005) [pdf]
2007	Redactie Frans Vennix overleden Bossche Omroep zondag 21 januari 2007
2010	Marc Smits Brabants Carnavals Federatie één jaar actief Bossche Omroep zondag 10 januari 2010
2010	Karel de Rooij Oeteldonk naar gehucht Oetendonk vernoemd Brabants Dagblad donderdag 11 november 2010
2010	Rob van de Laar Raadsel rond naam Oeteldonk niet opgelost Brabants Dagblad zaterdag 13 november 2010
2010	Henk van Gestel Raadsel omtrent naamgeving Oeteldonk Brabants Dagblad dinsdag 23 november 2010
2011	Theo van Herwijnen Van Oetel(donk) KringNieuws 1 (2011) 14
2011	Kees van der Zandt Betalen met 'oetelmunt' De Donker' in 39 cafés Brabants Dagblad zaterdag 5 maart 2011
2011	Kees van der Zandt Gebruik carnavalsmunt Donker bevalt Oeteldonk Brabants Dagblad donderdag 10 maart 2011
2011	Oeteldonk wil door met Jonker • Officieel betaalmiddel ook tijdens carnaval 2012 te gebruiken. • Voor 2012 komt er nieuwe Donker op de Markt. • Horeca en Oeteldonsche Club praten nog over prijs voor munt. Jos van de Ven \| Brabants Dagblad woensdag 26 oktober 2011
2012	Oeteldonk wint terrein in Rosmalen Oeteldonkse vlaggen in Rosmalen. Het komt steeds meer voor, en niet alleen bij het Oeteldonks consulaat. In de GrooteWielen overheerst het rood-wit-geel. Rianneke Huibers \| Brabants Dagblad woensdag 15 februari 2012 \| 34
2012	Kees van der Zandt NOTT: het mooiste cadeau is al binnen Brabants Dagblad donderdag 15 maart 2012 \| 34-35

Boeken
1980	Jan Kersten "Oeteldonk ik hou van jou!" Kijk-lees-rijmboek bij gelegenheid van het 99-jarig bestaan van Oeteldonk Uitgeverij Hecht b.v. \| 's-Hertogenbosch 1980 \| ISBN 90 7038 404 3
1981	Jan Kersten Meierijmerij Un berijmde rondreis in woord en beeld, deur en rondom Oeteldonk, dè nou "Himmaol 100" is Uitgeverij Hecht b.v. \| 's-Hertogenbosch 1981
1988	Jan Tervoort 1988. 20 jaar federatie van carnavalsverenigingen Oeteldonk s.n. \| 's-Hertogenbosch 1988
1989	Redactie 't Oeteldonks spoorbuukske. Carnavalsprogramma. Zogezeed de maotige onmaotige regelmaotige- en onregelmaotige dienstregelinge 1989 s.n. \| s.l. 1989
1992	Charles de Mooij, e.a. Vastenavond-carnaval. Feesten van de omgekeerde wereld Waanders b.v. - Noordbrabants Museum \| Zwolle - 's-Hertogenbosch 1992 \| ISBN 90 6630 396 4
1992	Rob van de Laar Drie generaties Bosschenaren en hun carnaval Waanders \| Zwolle 1992
1996	Roosje Cordang Het Oetelvertelboek Over 33 jaar Oetels die de culturele gein en de geinige cultuur hoog in het vaandel hebben staan Reklameburo Rudolf Gras Stichting Oetelkonzert \| 's-Hertogenbosch 1996 \| ISBN 90 9009 86-X
2003	Rob van de Laar Zo zit dè in Oeteldonk 's-Hertogenbosch 2003
2008	Hans van Eeten, Karel de Rooij 't Kwèkfestijn 50 jaar emotie 's-Hertogenbosch 2008

	Olieverf-studie van de prinsenwagen ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van prins Amadeiro III, 1910 Piet Slager jr. (1871-1938) (olieverf, 17.5 x 25.0 cm) Stichting P.M. Slager

Links
Carnavalsgemeenschap Tusseneusenlippe Oetelpedia www.oeteldonk.org

Ben-Ravo

Oeteldonker-in-spe

Peer Schampers

Herman Moerkerk

Vincent Cleerdin

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

Redactie

J.Ph. Mühlstoff

Hans van Zuydveen

Lea Smulders

Redactie

Godfried Bomans

Redactie

Redactie

Carel Schrover

Hanneke Rozema

Hanneke Rozema

L.J.F. de Rooij

J.J.M. Sicking

Redactie

Frans Vennix

Redactie

Willemien Kneppelhout

Redactie

Jan Wijtmans, Cor Versteeg, Guus Ong

Henny Molhuysen

John Damen, Wouter de Nes

Redactie

Charles de Mooij

Theo Fransen, Pierre Huyskens, Leo Thuring

Harry Aarts

Henry van Rooij

Gemma Schoot

W.G.H. van Woensel

Rob Hoogeboom

Jo Hendriks

Redactie

Redactie

Rob van de Laar, Cees Slegers, Piet Lathouwers, Ruud Hermsen

Redactie

Redactie

Lonneke van Eldijk

Redactie

Momus

Redactie

Marc Smits

Karel de Rooij

Rob van de Laar

Henk van Gestel

Theo van Herwijnen

Kees van der Zandt

Kees van der Zandt

Oeteldonk wil door met Jonker

Oeteldonk wint terrein in Rosmalen

Kees van der Zandt

Jan Kersten

Jan Kersten

Jan Tervoort

Redactie

Charles de Mooij, e.a.

Rob van de Laar

Roosje Cordang

Rob van de Laar

Hans van Eeten, Karel de Rooij

Olieverf-studie van de prinsenwagen ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van prins Amadeiro III, 1910