Hoofdmenu

Afbeeldingen    
Artikelen    
Benaming    
Cultuurhistorische inventarisatie    
Rijksmonument    
Straat en naam    
Tekeningen    
Verdwenen stadsbeelden    
afb.

Rückertbrug (1921) (De Aa, Van Berckelstraat - Jan de la Barlaan)

De Rückertbrug over de Aa met een deel van 'De Muntel' omstreeks 1925. Deze brug werd gebouwd door ir. Rückert, directeur van gemeentewerken, om de oude stad met het nieuwe gedeelte te verbinden. Zij is in maart 1921 door minister Aalberse geopend. Het uitbreidingsplan 'De Muntel' dateert van 1918. Wij zien ook de reeds gebouwde huizen aan de Pelssingel en de Jan de la Barlaan met de achtergrond de St. Antoniuskerk.
Bron: 's-Hertogenbosch in oude ansichten deel 2
~~~
De Rückertbrug werd in 1921 in gebruik genomen als verbinding tussen de binnenstad en de Muntel, de nieuwe wijk. Hij is genoemd naar de gemeente-architect en is het waard om op de Monumentenlijst geplaatst te worden. Opvallend zijn het siersmeedwerk tussen de pilasters en de vier gereconstrueerde smeedijzeren lantaarnpalen die, na de restauratie, na jarenlange afwezigheid weer op de graniet afgedekte pilasters staan. Ook de constructie is bijzonder. De holle pijlers zijn van metselwerk, de landhoofden en het dek van met metselwerk bekleed (gewapend beton).
Bron: 's-Hertogenbosch binnen de Veste

Rückertbrug
Door Bram Steketee

44
45


Waterstaatkundige werken in 's-Hertogenbosch (Utrecht 2000) 44-45
 

Rückertbrug

Inleiding

Over de rivier de Aa gelegen verkeersbrug die de Jan de la Barlaan met de Van Berckelstraat verbindt, gebouwd voor alle soorten verkeer ter ontsluiting van de noordelijke woonwijk De Muntel die vanaf circa 1920 werd ontwikkeld. Met de bouw van de brug werd begonnen in 1920, getuige de gevelplaat met 'AD 1920' in het metselwerk op de westzijde van de zuidelijke zijoverspanning. Op 14 maart 1921 is ze officieel in gebruik genomen. Het ontwerp werd waarschijnlijk gemaakt door J.D. Meijsing, destijds opzichter der gemeentewerken te Den Bosch en vertoont invloeden van de Amsterdamse School. De uitvoering werd, exclusief het gewapendbetonwerk, voor f 82.390 gegund aan de N.V. Aannemingsmaatschappij 'Den Bosch'. Het gewapend beton is uitgevoerd door de N.V. Koninklijke Rotterdamsche Betonijzer-Maatschappij (voorheen Van Waning & Co) uit Rotterdam, een van de eerste betonaannemers in ons land. De ijzeren hekjes van de balustrade komen uit de smederij van N.W. Gielens te 's-Hertogenbosch. Buiten Amsterdam zijn er in deze periode maar weinig bruggen waarbij voornoemde materialen binnen één brugontwerp geïntegreerd worden. De Vestingwet van 1874 maakte het voor Den Bosch mogelijk om langs en buiten stadsmuren te bouwen. De gemeente Den Bosch besloot de Aa en (een deel van) de stadsmuren te behouden. Door de aanleg van de brug over de Aa, op het punt waar de Kasteren- en de Noordwal in elkaar overgaan, is een uniek vestingstadsgezicht behouden. De brug is vernoemd naar de in 1918 onverwacht overleden ingenieur J.H.E. Rückert, voormalig directeur van plaatselijke gemeentewerken. Met uitzondering van vier oorspronkelijk op de hoekpunten geplaatste lantaarns (na 1939 weggehaald), is de brug gaaf bewaard gebleven. Op de aansluitende Kasterenwal was volgens de bestektekening een (nooit uitgevoerde) politiepost gepland.

Omschrijving

De uit beton, baksteen, ijzer en platen Beiers graniet opgetrokken brug heeft vier steunpunten (twee pijlers en twee landhoofden) en is in totaal circa 25 meter lang, met drie overspanningen van respectievelijk 3,80 m, 11,30 m en 3,80 m. De rijbaan is 7,50 m breed met aan weerszijden een enigszins verhoogd trottoir van 2 m breedte. De middenoverspanning bestaat uit een onbekleed gelaten gewapend betonplaat op diverse liggers met aan de onderzijde tandvormige consoles. Ook de zijoverspanningen bestaan uit platen van gewapend beton op liggers die echter aan de zijkanten door opgaand metselwerk aan het oog zijn onttrokken. Dit metselwerk bestaat uit gedrukte keperbogen op tegen de pijlers van bruggen- en landhoofd gemetselde, taps toelopende uitkragingen. De in kruisverband gemetselde pijlers zijn hol, de zich naar de wal toe sterk verbredende landhoofden bestaan uit met baksteen bekleed ongewapend beton. Beide rusten ze op een fundering van tussen damwanden opgesloten ongewapend beton. Aan de zijde van de Van Berckelstraat sluit het landhoofd door middel van gemetselde vleugelmuren aan op de stadsmuur. Het metselwerk wordt verlevendigd door overhoekse muizentandlijsten, stokprofielen, op hun kant gemetselde stenen en spaarnisjes met afzaten. Op en tussen de brugleuningen zijn dekplaten van gebouchardeerd Beiers graniet geplaatst. Tussen de leuningen tevens decoratieve smeedijzeren hekwerken. Aan de binnenzijde van de brugarmen twee gevelplaten met 'RUCKERTBRUG'.

Waardering

De verkeersbrug is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarde vanwege de innovatieve waarde voor de ontwikkeling van een brugtype waarbij zeer uiteenlopende materialen binnen één ontwerp geïntegreerd worden. Het (vrij vroege) gebruik en deels onbekleed laten van gewapend beton is daarbij opmerkelijk in een tijd dat baksteen voor dergelijke bruggen gebruikelijk was. Het object bezit architectuurhistorische waarden daar het op grond van de verschijningsvorm en de bijzondere toepassing van gewapend beton van belang kan worden geacht voor de geschiedenis van de architectuur en de bouwtechniek. Daarnaast vanwege het bijzondere materiaalgebruik, zoals het Beiers graniet, en de gedetailleerde ornamentiek in met name het siermetsel- en het siersmeedwerk. Het object bezit ensemblewaarden wegens de situering, verbonden met de door de Vestingwet mogelijk geworden ontwikkeling van de wijk De Muntel. Daarnaast omdat de brug, op de Kasterenwal verbonden met de stadsmuur, de historische continuïteit van de defensieve Aa en ommuring intact laat en als zodanig van belang is voor het aanzien van Den Bosch als vestingstad. Het object is verder van belang vanwege de gaafheid en de -voor bruggen- vrij zeldzame verschijningsvorm.

Monumentnr: 522440; Kadastraalnr: C 3712; Datum: 17 mei 2001


Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 

Rückertbrug
Door Henny Molhuysen

Niet alleen straten hebben in 's-Hertogenbosch namen; ook de bruggen over de Dommel, de Aa, en de Zuid-Willemsvaart. Op de brug over de Aa, tussen de Van Berckelstraat en de Jan de la Barlaan is met enige moeite nog de in natuursteen gehouwen naam te lezen: Rückertbrug.
J.H.E. Rückert was directeur van gemeentewerken van 's-Hertogenbosch als opvolger van de heer Kersemaeckers, aan wie met ingang van 1 december 1916 eervol ontslag was verleend. In de vergadering van de gemeenteraad van november zou er al over een opvolger gesproken worden; de voordracht van B en W was ook bekend. Als eerste stond op de lijst „J.H.E. Rückert, oud-genie-officier, thans directeur van publieke werken te Tilburg”. Maar de benoeming van een nieuwe directeur vond niet plaats, omdat zoals de burgemeester meedeelde: „Dat in verband met omstandigheden, die zich de laatste dagen hebben voorgedaan, de benoeming wordt aangehouden tot de volgende vergadering.”
Er was inderdaad iets aan de hand. De persoon van Rückert was in Tilburg niet bij iedereen geliefd. De man had eigen ideeën die dikwijls niet strookten met hetgeen het dagelijks bestuur van Tilburg zich wenste. Het leidde tot artikelen in de krant en discussies in de gemeenteraad, onder andere in november 1916. Deze voorvallen hadden ertoe geleid, dat Rückert zijn toekomst elders zocht.
Op 11 januari 1917 benoemde de Bossche gemeenteraad hem tot nieuwe directeur van gemeentewerken; hij kreeg daarbij twaalf van de vijftien stemmen. De heer Rückert (die op 3 oktober 1879 geboren was) trad op 1 april 1917 in dienst van de gemeente tegen een jaarsalaris van vierduizend gulden en „het genot van een vrije woning”.
Den Bosch was ten tijde van het directeurschap van Rückert druk bezig met de uitbreiding van de stadswijk De Muntel. Hetgeen Rückert daarbij presteerde beviel het Bossche stadsbestuur blijkbaar zeer goed, want in de gemeenteraadsvergadering van 22 maart 1918 werd bepaald dat zijn salaris voortaan f 4.500,- per jaar zou zijn. Het salaris zou bovendien jaarlijks met f 250,- worden vermeerderd tot een maximum van f 5.500,- bereikt zou zijn.
Dit salaris heeft de heer Rückert niet meer in zijn loonzakje mogen ontvangen. Burgemeester Frans van Lanschot deelde in de vergadering van de gemeenteraad van 15 november 1918 mee, dat de heer Rückert was overleden. Aan zijn weduwe zond de Raad een adres van rouwbeklag.
Het Bossche stadsbestuur vergat haar directeur van gemeentewerken niet. Toen de bruggen over de rivier de Aa (de verbinding tussen de oude stad en de nieuwe wijk De Muntel) namen kregen, besloot de gemeenteraad in haar vergadering van 28 februari 1921 één van deze bruggen de Rückert-brug te noemen. Een maand later vond de plechtige opening van deze brug plaats.


Brabants Dagblad donderdag 17 april 1986
 

De Rückertbrug, toegang vanuit noord naar binnenstad
Door Henny Molhuysen

Vanaf 1912 was het Bossche stadsbestuur bezig geweest met plannen voor stadsuitbreidingen. Ondermeer gold dit het gebied De Muntel. In 1917, met de komst van de nieuwe directeur van Gemeentewerken J.H.E. Rückert (1879-1918) werden deze plannen versneld aangepakt. Echter, na anderhalf jaar stierf hij plotseling en werd door Perey opgevolgd. In grote lijnen volgde deze de plannen van Rückert, op onderdelen week hij af van het oorspronkelijk plan. Overgenomen werden ondermeer de plannen voor de hoofdweg Jan de la Barlaan-Van Berckelstraat om de nieuwe wijk te ontsluiten.
De brug in deze ontsluitingsroute over de rivier de Aa werd door de Bossche gemeenteraad genoemd naar de voormalige directeur Gemeentewerken: de Rückertbrug. Deze in 1921 gerealiseerde brug met baksteendecoraties en balusters in siersmeedwerk is nog steeds aanwezig, echter de fraaie smeedijzeren lantaarnpalen op de pijlers zijn gesloopt.
Uit 1921 dateren ook de woonhuizen aan de westzijde van de Jan de la Barlaan en de Pelssingel. Het zijn middenstandswoningen, zoals die aan de randen van de Muntel te vinden zijn. Andere bouwblokken (dikwijls gerealiseerd door Bouwverenigingen) waren bestemd voor de huisvesting van arbeiders.
Een jaar later, 1922 maakte architect Wolter te Riele de tekeningen voor de Sint-Antoniuskerk aan het Duhamelplein en een bijbehorende pastorie. Toen werd er nog direct in iedere nieuwbouwwijk een nieuw kerk gebouwd. Het kerkbezoek zou (zoals in heel Nederland) in de jaren zeventig sterk teruglopen en de parochie ging een fusie aan met de Sacramentsparochie op De Vliert. In 1983 werd de Muntelkerk gesloopt en vervangen door woonappartementen, de Koopmansflat.
In 1921 bevond zich aan de westzijde van de Jan de la Barlaan nog een groot, open terrein. Hier werd vanaf 1924 de Koninklijke School voor Kunst, Techniek en Ambacht gerealiseerd, naar een ontwerp van stadarchitect Piet van Kessel. De totale stichtingskosten voor de school bedroegen ƒ 755.981,98. Op 28 november 1927, juist zeventig jaar geleden, werd het gebouw aan het Duhamelplein geopend door minister Kan van Binnenlandse zaken, met onder anderen prins Hendrik als een van de aanwezige autoriteiten. Deze school kreeg later uitbreidingen en staat ook nog bekend als 'de HTS'. Enkele jaren geleden verhuisde de school naar de Sportlaan. Het oudste deel van de school werd gerenoveerd en latere uitbreidingen gesloopt. Binnenkort zal dit nieuwe wooncomplex worden opgeleverd; er wordt nog druk aan gewerkt.
De foto van 75 jaar geleden laat zien dat het nog erg rustig is op straat. Er wandelen wat vrouwen met poffers over de brug in de richting van de stad. Nu vormt de Jan de la Barlaan een belangrijke toevoerweg voor verkeersgebruikers vanuit noordelijke richting. Niet alleen meer vanaf de Muntel, ook voor bewoners van: De Vliert, Noord en Maaspoort.


Brabants Dagblad donderdag 4 december 1997
 

1986

Henny Molhuysen

Straat en naam : Rückertbrug
Brabants Dagblad donderdag 17 april 1986 (foto)
1994

A.A. van der Vlist

De Rückertbrug in 's-Hertogenbosch: het aanzien waard!
NBS Nieuws. Een uitgave van de Nederlandse Bruggen Stichting 3 (1994) 1-4
1997

Henny Molhuysen

Verdwenen stadsbeelden : De Rückertbrug, toegang vanuit noord naar de binnenstad
Brabants dagblad donderdag 4 december 1997 (foto)
2000

Bram Steketee

Rückertbrug
Waterstaatkundige werken in 's-Hertogenbosch (2000) 44-45
2008

Redactie

Renovatie van Rückertbrug in het voorjaar
Brabants Dagblad zaterdag 20 september 2008
2008

Redactie

Ruckertbrug dicht voor renovatie
Brabants Dagblad dinsdag 13 januari 2008
2009

Erwtenman

Op de brug
Brabants Dagblad dinsdag 16 juni 2009
2009

Redactie

Rückertbrug gaat vandaag open
Brabants Dagblad vrijdag 18 september 2009
 

1921 RückertbrugRB 28-02-1921. GB 1921 no 131
 

Onbekend
20 juni 2009
20 juni 2009