|
Hoofdmenu
|
|
afb. A.F.A.M. Wetzer, 28 maart 2008
|
|
|
Kasterensbrug (Zuid-Willemsvaart, Kardinaal van Rossumplein - van Berckelstraat)
|
|
|
Kasterensbrug
Door Bram Steketee
De brug ligt over de Zuid-Willemsvaart en verbindt de Van Berckelstraat met het Kardinaal van Rossemplein. Het object is kadastraal bekend als Gemeente 's-Hertogenbosch , sectie H nr. 3712 ged.
Eigenaar/beheerder/onderhoudsplichtige is Rijkswaterstaat, Directie Noord-Brabant te 's-Hertogenbosch.
Oorspronkelijke functie
De brug diende vanaf 1826 als verbinding tussen de stad en de (latere) bedrijven langs de noordzijde van de Zuid-Willemsvaart.
Geschiedenis
Aanvankelijk van deze brug niet begrepen in het bouwplan voor het graven van de Zuid-Willemsvaart (1822-1826). Tijdens de onderhandelingen tussen het rijk en de gemeente over het tracé en de financiering van de kanaalwerken, bedong de gemeente een oeververbinding in het verlengde van de Nieuwstraat. De brug kreeg de naam Veemarktbrug, genoemd naar de veemarkt die plaats vond op het huidige Kardinaal van Rossumplein. Deze naam bleef ook na verplaatsing van de veemarkt in 1931 nog jaren lang gehandhaaft.
Het oorspronkelijke houten hameigebint en de balans van de ophaalbrug zijn waarschijnlijk omstreeks 1850 vervangen door gegoten ijzer. Dit gebeurde tegelijkertijd met de wijziging van andere bruggen over de Zuid-Willemsvaart. Later werden de balansen in geslagen ijzer uitgevoerd, waarmee waarschijnlijk smeedijzer wordt bedoeld. Ook de houten brugliggers werden door ijzeren vervangen. Tussen 1878 en 1892 zijn van een achttal bruggen over de Zuid-Willemsvaart de bovenjukken van de houten onderbouw vervangen door ijzeren jukken. Vermoedelijk behoorde de Veemarktbrug tot die acht. Op den duur bleek ook deze uitvoering niet meer te voldoen aan de eisen van de tijd, zodat in 1928 zowel de onder- als de bovenbouw werden vervangen. De gemeente 's-Hertogenbosch droeg voor de helft bij in de bouwkosten. In de vorige eeuw kreeg de brug de naam Kasterensbrug, zogenoemd naar de molenaarsfamilie Van Casteren die jarenlang een molen op de Kasterenswal had.
Nederlandse militairen bliezen in de meidagen van 1940 de brug op, maar de brug werd spoedig hersteld. Van de bovenbouw die tijdens de bevrijding in 1944 weer ernstig werd beschadigd, gebruikte men in 1950 alleen de balans opnieuw. De beschadigde onderbouw is zoveel mogelijk in de vroegere toestand teruggebracht.
Technische beschrijving
De bestaande onderbouw is uitgevoerd volgens Rijkswaterstaatsbestek nr. 172, dienst 1928. De ijzeren bovenbouw is gemaakt volgens Bestek nr. 173,
| 46 |
dienst 1928. De pijlers en landhoofden zijn onderheid met betonnen palen. Achter muren van baksteenmetselwerk is beton gestort. Deze muren deden dienst als bekisting. De aanbruggen zijn samengesteld uit acht langsliggers van gewapend beton. De breedte van het rijdek is 6,00m met aan weerszijden voetpaden van 1,80m breed.
Het val bestond in 1928 uit twee geconstrueerde hoofdliggers met de nodige langs- en dwarsdragers. Ook de hameistijlen en balanspriemen waren van geconstrueerd vloei-ijzer gemaakt. De breedte van het val tussen de leuningen is 9,00m en de rijdekbreedte is 6,00m. Bij het oorlogsherstel in 1950 werden de hameistijlen vervangen door de thans nog aanwezige gelaste stalen constructie. Voor het val is toen gebruik gemaakt van een brug uit Zuid-Holland. De gemetselde borstweringen op de aanbruggen hebben plaats gemaakt voor een open leuning. Overigens zijn de aanbruggen van gewapend beton behouden gebleven. De brug wordt sinds 1928 elektrisch bediend.
Huidige functie
De brug vormt een belangrijke verbinding tussen het stadscentrum en de noordelijke daarvan gelegen buitenwijken. De Kasterensbrug is geschikt voor alle soorten wegverkeer.
Monumentwaarde
Hoewel de hameistijlen dateren van na 1940 en het val door het naoorlogse herstel niet meer origineel is, is de balans vanwege de vakwerkconstructie karakteristiek voor staalconstructies uit de vooroorlogse periode. Deze constructie heeft industrieelarcheologische waarde. Als wegverbinding sinds het begin van de 19de eeuw, bezit het object ook cultuurhistorische waarde.
| 47 |
Waterstaatkundige werken in 's-Hertogenbosch (Utrecht 2000) 46-47
|
| |
| 2000 |
Bram Steketee
Kasterensbrug
Waterstaatkundige werken in 's-Hertogenbosch (2000) 46-47
|
| |
| 1826 | | Veemarktbrug | |
| 1881 | | Kasterenbrug | RB 31-05-1881, blz 156 |
| 1890 | | Kasterensbrug | Kaart Jos van Hagens ca 1890 |
|
| |
.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> De Veemarktbrug met rechts het politiepostje en de Sint-Jozefkerk. Later wordt de brug de Kasterensbrug genoemd.<br><b>Datering:</b> ca 1915<br><b>Nummer:</b> 0003787<br><b>Bron:</b> Stadsarchief]")
|
| ca 1915 |
|
.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> Prentbriefkaart<br><b>Datering:</b> 1918<br><b>Nummer:</b> DSC_7506k<br><b>Bron:</b> Collectie Jan Masselink]")
|
| 1918 |
|
.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> De Veemarktbrug.<br><b>Locatie:</b> Zuid Willemsvaart<br><b>Datering:</b> 1928<br><b>Fotograaf:</b> Onbekend<br><b>Nummer:</b> 0003795<br><b>Bron:</b> Stadsarchief]")
|
| 1928 |
|
.jpg "body=[<b>Datering:</b> 12 maart 2008<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer<br><b>Nummer:</b> DSC_1398]")
|
| 12 maart 2008 |
|
|
 "body=[<b>Beschrijving:</b> Kasterensbrug<br><b>Datering:</b> 28 maart 2008<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer<br><b>Nummer:</b> DSC_1391]")
.org.jpg') "body=[<b>Beschrijving:</b> Prentbriefkaart<br><b>Datering:</b> 1918<br><b>Nummer:</b> DSC_7506k<br><b>Bron:</b> Collectie Jan Masselink]")
.org.jpg') "body=[<b>Datering:</b> 12 maart 2008<br><b>Fotograaf:</b> A.F.A.M. Wetzer<br><b>Nummer:</b> DSC_1398]")