Bovenstaande dichtregels van prof. Michels bevinden zich op het voetstuk van het monument voor de gevallenen. Het monument zelf, vervaardigd door de beeldhouwer Peter Roovers, bestaat uit drie bronzen figuren, die het Nederlandse volk symboliseren. De beide achterste mannen stellen de slachtoffers van de concentratiekampen voor; de voorste figuur is krachtig en zelfbewust. Hij heeft zijn boeien verbroken en gaat als overwinnaar de nieuwe tijd tegemoet.

Er zaten nogal wat haken en ogen aan, eer de stad 's-Hertogenbosch haar oorlogsmonument kreeg. Al tijdens de Tweede Wereldoorlog was een comité geld in gaan zamelen voor een herdenkingsmonument voor de militairen die tijdens de meidagen van 1940 gesneuveld waren. Men kreeg van de Duitse bezetter echter bijna vanzelfsprekend geen toestemming om zo'n monument op te richten. Na de bevrijding van de stad besloot men het monument toe te wijden aan alle slachtoffers die gevallen waren ten gevolge van de Tweede Wereldoorlog. Peter Roovers, die al voor het eerste idee benaderd was geweest, kreeg nu opdracht het monument te ontwerpen.

Dit verliep niet zonder moeilijkheden. Het tweede officieel ingediende ontwerp werd door de 'Provinciale Commissie voor Oorlogs- en Vredesgedenkteken' schoorvoetend goedgekeurd, maar de landelijke commissie die de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen ook moest adviseren, keurde het af om kunstzinnige redenen. De minister verleende echter toch zijn goedkeuring. Een groot deel van de landelijke pers bemoeide zich met de kwestie. De plaatsing van het monument gaf weer nieuwe moeilijkheden. Aanvankelijk was de Casinotuin aangewezen als plaats waar het monument zou worden opgericht. Volgens een notariële akte moest het beeld uiterlijk 1 april 1953 geplaatst zijn. Van 22 mei tot 28 juni 1953 zou echter de manifestatie Muziekhof (van Carel Briels) in de Casinotuin plaatsvinden. Daardoor zou het monument pas na deze gebeurtenis kunnen worden opgericht. Men zocht een andere oplossing. Die vond men tegenover de Casinotuin, waar ruimte was nabij het monument van Henri Bakker aan de Hekellaan. Hier zijn gisteren, 4 mei, weer de doden uit de Tweede Wereldoorlog herdacht.

's-Hertogenbosch heeft in de jaren 1940-1945 ook zijn offers aan mensenlevens in het gevecht om de vrijheid gebracht. Reeds in de meidagen van 1940 sneuvelden 15 Bosschenaren bij de verdediging van ons land. Nog eens 11 stadgenoten zouden tijdens de oorlog strijdend voor de vrijheid vallen. Zij sneuvelden als militair, kwamen om in concentratiekampen of werden gefusilleerd, zoals dokter C. van Hoeckel die op 11 augustus 1944 in kamp Vught voor het vuurpeloton viel.

Voor de oorlog had 's-Hertogenbosch ongeveer 460 joodse inwoners. Sommige konden onderduiken; 268 van hen overleefden de concentratiekampen echter niet. Ook onder de rest van de burgerbevolking vielen slachtoffers van het oorlogsgeweld. Een bombardement op 24 mei 1940 eiste 6 mensenlevens, terwijl een neerstortende V1 op 22 september 1944 19 doden veroorzaakte.

De meeste slachtoffers vielen bij de bevrijding van de stad in oktober 1944, waarbij zwaar werd gevochten. Hierbij lieten 253 burgers en 145 militairen van de Welsch Division het leven. En nog was de ellende niet afgelopen. De stad was wel bevrijd, maar de vijand lag nog aan de overkant van de Maas. Vijandelijk granaatvuur eiste tussen de bevrijding van de stad en het einde van de oorlog nog eens 185 doden. In totaal verloor 's-Hertogenbosch ongeveer 900 van zijn medeburgers, eer de bevrijding die wij vandaag vieren, kwam.