Hoofdmenu

Afbeeldingen    
Artikelen    
Beeldhouwkunst    
Locaties    
Oe gotte kčk daor    
Rijksmonument    
afb. A.F.A.M. Wetzer, 4 april 2004

H. Hart (1925) (Emmaplein)

Toen Pius XI Paus van Rome was en Arnoldus Diepen Bisschop van 's-Hertogenbosch, werd dit H. Hart monument opgericht en op den XIX juni onthuld.
Bron: Tekst op het monument
~~~
Gelijksoortige Heilig Hartmonumenten van het koppel Hermsen en De Beule worden aangetroffen te Dinther (1927), te 's-Gravenhage (Westeinde Ziekenhuis, 1927), te Horssen en te Eindhoven (1929).
Bron: Beeldenboek Eindhoven, 2001

Heilig Hart-monument
39


M.B. Grotens-Kos, Beeldhouwkunst in de open lucht in 's-Hertogenbosch (1988) 39
 

Heilig Hart-monument
Door Henny Molhuysen

Op 19 juni 1925 werd op een bijzonder plechtige wijze het Heilig Hart-monument onthuld op het Julianaplein. Nu bevindt dit monument zich op het Emmaplein.
De devotie voor het heilig Hart als symbool van Christus' liefde, kwam opzetten tijdens de middeleeuwen. De grootste stimulans voor deze verering kwam echter pas in de tweede helft van de zeventiende eeuw door de heilige Margaretha Marai Alacoque. Deze uit Bourgondië afkomstige zuster van de congregatie van Onze Lieve Vrouw Visitatie kreeg diverse openbaringen, waarin Jezus haar gebood de devotie voor Zijn Hart te verbreiden. Deze devotie ondervond in eerste instantie nogal wat tegenstand in de hoogste regionen van de Rooms-katholieke Kerk. Pas in 1765 werd het toegestaan het feest van het Heilig Hart te vieren ná het octaaf van Sacramentsdag. In 1856 werd het pas als feest voor de hele kerk ingesteld.
Volgens de openbaring van Magaretha Maria Alocoque zou een plaats waar het Heilig Hart vereerd werd, een speciaal gezegende plaats zijn. Vele plaatsen gingen in de loop der tijden over tot het oprichten van een Heilig Hart-monument. Het kon dan ook niet uitblijven, dat er in de overwegend katholieke stad Den Bosch in het begin van de jaren twintig van deze eeuw stemmen opgingen, om eindelijk te komen tot de oprichting van zo'n monument. Er werd een speciale Heilige Hart-stichting opgericht om de nodige financiën op te brengen.
Een ontwerper was vrij snel gevonden: de Bosschenaar Dorus Hermsen (1871-1931) zou het monument ontwerpen, dat door Aloys de Beule uitgevoerd zou worden. De benodigde gelden waren ook vrij snel bijeengebracht. De plaats waar het beeld moest komen, bracht meer moeilijkheden. In 1922 begon men te onderhandelen over de juiste plaats. De stichting wilde het beeld op het plantsoen van de Stationsweg hebben. Hiermee was de stedelijke commissie over stadsschoon het volledig oneens. Zij suggereerden de kop van de Haven (Visstraat) als mogelijke plaats, iets waarmee de andere partij weer niet kon instemmen. Om de parijen tot elkaar te brengen werd in 1924 plaatsing bij de Sint-Jan gesuggereerd, maar hier gaf het bestuur van deze kerk geen toestemming voor. Uiteindelijk werd in 1924 gekozen voor het Julianaplein.
De ondergrond bleef eigendom van de gemeente Den Bosch en werd aan de stichting voor een bedrag van één gulden per jaar ter beschikking gesteld. De stichting moest zorgdragen voor de kosten van onderhoud. Op 19 juni 1925 werd het monument eindelijk onthuld in aanwezigheid van een groot deel van de katholieke Bossche bevolking. In 1939 werd het monument overgeplaatst naar het Emmaplein.
Nu maakt het heilig Hartmonument een desolate indruk. In de dekenale vergadering zijn stemmen opgegaan om het bisdom en de beherende instantie te adviseren het beeld af te stoten wegens de niet op te brengen onderhoudskosten. Men hoopt echter op een andere oplossing en zou graag een instantie vinden, die bereid is het een en ander te financieren, zodat het monument behouden kan blijven.


Brabants Dagblad donderdag 21 juni 1984
 

Heilig Hartbeeld

Inleiding

Het Heilig Hartbeeld is gelegen aan een tot plein verbrede hoofdweg van de wijk het Zand. Het beeld is gesitueerd aan de oostelijke zijde van dit rechthoekige plein. Aan het begin van de jaren twintig van 20ste eeuw werd in 's-Hertogenbosch een speciale Heilig Hartstichting opgericht, die als doelstelling had de financiering van een Heilig Hartbeeld in de Bossche binnenstad te organiseren. De stichting wilde het beeld oorspronkelijk plaatsen in het plantsoen aan de Stationsweg. Uiteindelijk werd het beeld geplaatst op het Julianaplein, waar het in 1925 werd onthuld. Het ontwerp werd geleverd door de Bosschenaar Dorus Hermsen (1871-1931), het werd uitgevoerd door beeldhouwer Aloys de Beule. Het bronzen beeld werd gegoten door bronsgieterij Van de Vogel uit Gent. Het vertoont stijlelementen van de Neo-Gotiek, de sokkel is uitgevoerd in een Neo-Barokke vormentaal. In 1939 werd het geheel overgeplaatst naar het Emmaplein.

Omschrijving

Het beeld heeft een hardstenen, getrapte basis met een onregelmatige plattegrond met afwisselend rechte en afgeronde hoeken. Voor het beeld is deze basis voorzien van een mozaďek met een voorstelling van een vis en een mand met broden en de tekst "God bij ons". Het Heilig Hartbeeld staat op een zandstenen sokkel met driedelige geleding, waarbij het middendeel hoger is opgetrokken dan de flankerende sokkelgedeelten. Aan weerszijden van de sokkel een laag gebogen muurtje, eindigend in twee hoekblokken, waarboven bronzen bloembakken zijn geplaatst. Het bronzen Heilig Hartbeeld volgt de opbouw van de sokkel: boven het hoge middengedeelte het beeld van de zegenende Christus. Aan weerszijden hiervan, geplaatst op de lagere sokkelgedeelten een knielende arbeider met hamer (links) en een knielende vrouw met een kind op haar armen. Op twee hoeken van de sokkel bevinden zich kleine beelden: op de noordwestelijke hoek een beeldje van een vrouwelijke heilige, op de zuidoostelijke hoek een beeld van Benedictus. Op de overige twee hoeken van de sokkel zijn de beelden verwijderd. Op de voorzijde van de sokkel een bronzen tekstband, waarop de tekst: "Caritate/ Perpetua/ Dilexi/ Te/ Ideo/ Attraxi/ Te/ Miserans/ Jer. 31-3". Aan de achterzijde van de sokkel een bronzen reliëf, voorstellende de evangelist Johannes, gezeten op een troon. Aan weerszijden van de getroonde evangelist een tweetal wapenschilden (verwijderd). Hieronder een tekstband: "In het jubeljaar MCMXXV toen Pius XI Paus van Rome was en Arnoldus van Diepen Bisschop van 's-Hertogenbosch werd dit Heilig Hart monument opgericht en op den XIXden juni onthuld".

Waardering

Het Heilig Hartbeeld is van algemeen belang. Het beeld bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de ontwikkeling van de Heilig Hart-devotie in het Interbellum. Voorts illustreert het de door initiatieven van particuliere religieuze instanties tot stand gekomen aankleding van de openbare ruimte in 's-Hertogenbosch. Het Heilig Hartbeeld bezit kunsthistorische waarde door de bijzondere iconografie en de rijke detaillering en door de plaats die het werk inneemt in het oeuvre van de beeldhouwer Aloys de Beule.

(datum: 17 mei 2001; kadastraalnr: I 2191; monumentnr: 522453)


Rijksdienst voor de Monumentenzorg 2004
 

1984

Henny Molhuysen

Oe gotte kčk daor : Heilig Hart-monument
Brabants Dagblad donderdag 21 juni 1984 (foto)
2002

G. Donkers

Het Heilig Hartmonument : 'Een grootsche en verheven daad'
Bossche Bladen 4 (2002) 129-133  [pdf]
2008

Linda van Gorkum

Hart voor 't Heilig Hart
Brabants Dagblad zaterdag 22 maart 2008 (foto)
2008

Floris Poort

Veel vragen over het Heilig Hartmonument
Brabants Dagblad woensdag 23 april 2008 (foto's)
2008

Erwtenman

Terug op de sokkel
Brabants Dagblad woensdag 11 juni 2008 (foto)
2008

Wim Hagemans

Heilig Hartbeeld krijgt de zegen
Brabants Dagblad maandag 25 augustus 2008
2009

Tim Durlinger

Kruis na 65 jaar terug op Emmaplein
Brabants Dagblad woensdag 7 oktober 2009
 

1924 Julianaplein 
1939 Emmaplein 
 

11 juni 2008
17 juni 2008
17 juni 2008